فاطمه بنت اسد (درگذشته ۴ق)، مامان امام علی(ع)، همسر ابوطالب و از زنانی که جزء اصحاب رسول(ص) به شمار می روند.[۱] وی یازدهمی شخصی (و دربین زنان، دومین زن) میباشد که مسلمان شد و اولی زنی که با نبی(ص) بیعت کرد. از فرستاده(ص) سخنانی درباره فاطمه بنت اسد گفته شده که آرم از رده ویژه وی نزد نبی اکرم داراست. بقعه فاطمه بنت اسد در گورستان بقیع در مدینه مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.
نسب خانوادگی و معاشطومار
فاطمه بنت اسد، از دودمان هاشمی میباشد و گستردن هم اکنوننگاران نسب اورا اینگونه تصویب کردهاند: فاطمة بنت أسد بن هاشم بن مخلوق مناف.[۲] در مکه متولد شد و در به عبارتی شهر رشد کرد و با ابوطالب وصلت و بعد از ظهور اسلام، به مدینه مهاجرت کرد و همانجا درگذشت. گویند اولیه زن از دودمان هاشمی بوده که همسرش هاشمی بوده و فرزندان از هر دو سوی هاشمی به جهان آورده و اول زن هاشمی بوده که فرزندش خلیفه مسلمانها مسجد غدیر فلاحی مشهد شدهاست.[۳]
فرزندان
فاطمه بنت اسد صاحب و مالک یکسری فرزند بود به اسمهای: طالب، عقیل، جعفر، علی(ع)، هند یا این که فاخِتة (ام هانی)، جُمانة، رَیطة یا این که امّ طالب و مسجد بابا غدیر مشهد اسماء.[۴]
فضیلت ها
برخی منابع با توکل بر چندین ماجرا ضعیف، بر آن گردیدهاند که فاطمه بنت اسد تا واپسین لحظات مرگ اسلام نیاورده میباشد.[۵] عمده منابع تاریخ اسلام قدیمی و معاصر، این داعیه را رد کرده و از احادیث آنها برمیآید که وی در مکه اسلام آورده و بعد به مدینه سفر نموده است.[۶] برای این بانو، فضیلت ها بخش اعظمی در منابع مذکور میباشد که بعضا از آن ها مسجد بابا قدرت مشهد عبارتند از:
سرپرستی رسول(ص)
نبی(ص) درباره فاطمه بنت اسد فرمود:
وی بهحقیقت مادرم بود؛ چه خردسال ها خویش را گرسنه میداشت و من را سیر میکرد، و آنها را گردآلود میگذاشت و من را شسته و تر و تمیز میداشت، حقیقت که مادرم بود.
آیتی، تاریخ رسول اسلام، ۱۳۷۸ش، ص۴۹.
ازآنجاکه فرستاده اکرم(ص) در کودکی، بابا، مامان و جدش را از دست اعطا کرد، از ۸ سالگی پایین سرپرستی عمویش ابوطالب درآمد.[۷] فاطمه بنت اسد تحت عنوان همسر ابوطالب در سرپرستی پیامبر پروردگار(ص) سهم دار بود. بخشندگی فاطمه بنت اسد نسبت به رسول(ص) چنان بود که بعداز درگذشت او، فرستاده(ص) فرمود: «امروز مادرم وفات کرد.» و اورا در بلیز خود کفن کرد و در قبرش فرود آمد و در لحد وی خوابید، و زیرا به وی گفتند:«ای نبی خداوند! برای فاطمه دشوار بیتاب گشتهای!» خاطرنشان کرد: «وی بهحقیقت مادرم بود، چه کودک ها خویش را گرسنه میداشت و منرا سیر می کرد، و آنهارا گردآلود میگذاشت، و منرا شسته و تر و تمیز میداشت، حقیقت که مادرم بود».[۸]نیز نقل میباشد که فرمود: «بعداز ابوطالب، کسی زیرا فاطمه به اینجانب خیر نکرد.»[۹]
به دنیاآمدن فرزند در کعبه
نوشتهیعلمیٔ مهم: مولود کعبه
بنابر بعضا احادیث، فاطمه صرفا زنی بوده میباشد که در کعبه وضع حمل نموده است. به نقل منابع، زمانی هنگام وضع حمل وی فرارسید، در کنار کعبه از آفریدگار خواست[یادداشت ۱] میلاد نوزادش را بر وی آسوده گرداند.[۱۱] آنگاه دیوار کعبه شکافته شد وی به باطن کعبه رفت. بعداز سه روز ماندن در کعبه، در روز چهارم یعنی سیزده رجب سی سال بعد از عام الفیل، در حالی که فرزندش امام علی(ع) را در آغوش داشت، از کعبه خارج آمد.[۱۲]
دومی زن مسلمان
وی یازدهمین شخص مسلمان[۱۳] و از اولیه زنانی بود که به نبی اکرم (ص) ایمان آورد.[۱۴]
سفر
نوشتهعلمیٔ اساسی: سفر به مدینه
اولیه زنی که با علی(ع) از مکه به مدینه مهاجرت کرد، فاطمه بنت اسد بود. امام درست گو(ع) میفرماید: «فاطمه بنت اسد، مامان امیرالمؤمنین(ع)، اول زنی بود که با پای پیاده از مکّه به مدینه به سوی رسول(ص) سفر کرد. وی از نیکوکارترین عموم به فرستاده آفریدگار(ص) بود.»[۱۵]
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی