(کوهکمری) (حدود۱۲۲۰-۱۲۹۹ق) دارای شهرت به سید حسین رخنه عالم و اصولی و مرجع تبعیت شیعی قرن سیزدهم هجری بود. او عموی بابا سید محمد حجت کوهکمری و اولی شخصیت علمی از این قوم و قبیله میباشد. کوه کمرهای از شاگردان روحانی انصاری بوده و بعد از او، مرجعیت شیعه ها در اکثری از بخشها را ذمه دار بود. از سایر اساتید وی میاقتدار به محمدشریف مازندرانی و صاحب و مالک فصول اشاره نمود. وسیلة النجاة و کناره بر فرائد الاصول از تألیفات مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اوست.
در درس او اشخاص متعددی مثلا محمدحسن مامقانی، فاضل شربیانی، میرزا جواد ملکی تبریزی و عبدالله مازندرانی حاضر میشدند. نسب و تولد سید حسین کوه کمرهای فرزند سید محمد بن سید حسن که نسبش به امام سجاد(ع) میبرسد[۱] در روستای اَروَنَق (ازتوابع مرند در آذربایجان شرقی) متولد شد.[۲] به لحاظ بعضی از نسبشناسان محل میلاد او کوه کمر (از روستاهای آذربایجان شرقی) [۳] و بنابر بر بازرسی برخی دیگر روستای هریس بوده میباشد. [۴] سید حسین روزگار کودکی را پایین سرپرستی و تربیت مادرش که به پارسایی ستوده گردیدهاست آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد طی کرد. [۵]
تحصیلات و اساتید سید حسین کوه کمرهای تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش فرا گرفت و بعد از آن به حوزه علمیه در تبریز رفته و درسهای سطح را نزد عالمانی زیرا احمد مجتهد و میرزا لطفعلی مجتهد امام آدینه طی کرد. او بعداز آن به عتبات مسافرت کرد و در کربلا نزد عالمانی مانند محمدشریف مازندرانی، محمدحسین حائری اصفهانی (صاحب و مالک فصول) و سید ابراهیم قزوینی (صاحب و مالک مقررات) شاگردی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.
سید حسین در نجف نزد علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء، روضه خوان مرتضی انصاری و محمدحسن نجفی (صاحب و مالک جواهر الکلام) به دستیابی دانش پرداخت و بعد از مدتی علم آموزی را به مدرسه روضه خوان انصاری اختصاصی نمود. [۶] سید بسیار آیتم دقت روضه خوان بود و دروس او را برای دیگر شاگردان تقریر کرده [۷]و روضه خوان نیز احتیاطات و برخی کارها را به وی محول مینمود.[۸] بنابر نقل شبیری زنجانی، سید حسین کوهکمری، پیش از روضه خوان مرتضی انصاری، معلم درس بیرون بود و روزی تصادفا زودتر به معلم میرود و اقتدار ذکر و انتقاد روضه خوان را میبیند و از آن به آنگاه در درس روضه خوان انصاری کمپانی شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می نماید
سید حسین کوه کمرهای در سال ۱۲۹۱ق مبتلا سکته مغزی شوید، معالجات در او تاثیر نکرده و از درس دادن ناتوان شد. تا جایی که ناصرالدین پاد شاه قاجار گروهی از پزشکان دربار طهران را برای درمان او ارسال کرد؛ ولی سید بر درحال حاضر خویش باقی بود تا آن که روز شنبه ۲۳ رجب ۱۲۹۹ق[۱۵] درگذشت.
علی جواهری بعلاوی دانش آموز سید بر وی نماز میت را به جا آورد. [۱۶] و پیکر او در منزلاش در محله العماره و در حوالی حرم مالک جواهر دفن شوید.[۱۷] برخی نیز انگیزه مرگ او را بیماری سِل و حرماش را در اطراف بقاع سید باقر قزوینی و یا این که در خویش حرم او در محله المِشراق بیان کردهاند. [۱۸]
از سید حسین فرزندی باقی نمانده میباشد و تمامی کتابهای او اعم از تالیفات و تقریرات، به پسر برادرزادهاش سید محمد حجت کوهکمری منتقل شد.[۱۹]
روحانی باقر نهاوندی که ذمه دار دفن کوه کمری بود تحت عنوان کرامتی نقل کرده که بعد از بیست سال و هنگام دفن پیکر همسر علویهاش در کنار او، جسد سید حسین نو و فارغ از پوسیدگی را چشم میباشد.[۲۰]
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی