بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

جناح روم: بعداز موفقیت مسلمان ها در نزاع ذات الصواری در سال ۳۴ هجری قمری، ارتباط ها نظامی جدیدی در میان مسلمان ها و رومیان صورت گرفت. رومیان در صدد بازپسگیری مواضعشان به گسترش نظامی پرداختند. معاویه درین موقعیت، دو مقصود را در حیث داشت: ابتدا ساخت و ساز نظام استوار برای حفاظت از بخش ها مرزی و سواحل اسلامی و بعد غلبه بر قسطنطنیه، پایتخت روم. معاویه موضع‌ها نظامی توسعه یافته‌ای در جوار مرزها تشکیل داد. وی به انطاکیه که در معرض هجوم بود، اعتنا کرد و گروهی از ایرانیان و عموم بعلبک، حمص، بصره و کوفه را در سال ۴۲قمری بدانجا منتقل کرد. بعضا را نیز به صور ارسال کرد. به آبادانی شهرهای فی مابین اسکندریه و طرطوس پرداخت. دژهای متفاوت مرزی را فتح و نوسازی و از جدید سنگربندی کرد. حمله‌های منظم ادواری زمستانی و تابستانی به مرز و بوم‌های روم در آسیای صغیر مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میشد.

بیشتر این پیکار‌ها دریایی بود و معاویه ناوگان دریایی را مستحکم کرد. در سال ۲۸قمری در عهد و پیمان عثمان قبرس را فتح کردند. در سال ۴۹ق. معاویه برای محاصره قسطنطنیه از روش بی آبی حمله بزرگ‌ای کرد. البته نتوانستند آنجا را فتح نمایند. در سال ۵۲ق. جزیره رودس را فتح کردند و با فتح مناطقی دیگر، محاصره دریایی قسطنطنیه را بی نقص کرد. در سال ۵۴ هجری قمری توشه دوم قسطنطنیه را محاصره کرد. این اوضاع به بازه هفت سال تا سال ۶۰ هجری قمری ادامه داشت. معاویه فارغ از وصال به غرض، تمایل به بازگرداندن سپاه گرفت و در بین معاویه و روم مصالحه اعمال مسجد غدیر فلاحی مشهد گرفت.[مستلزم منبع]
جناح شمال آفریقا: معاویه فتوحات در شمال آفریقا را از سال ۴۵قمری استارت کرد و به معاویة بن حدیج سکونی امرکرد به حادثه در غرب طرابلس حمله نماید. در سال ۴۹قمری برای عجله در فتوحات، برقه و طرابلس غرب از مصر غیروابسته شد و عقبة بن نافع استاندارد آنجا شد. وی شهر قیروان را برای ثبت و استمرار فتوحات سازه بنیان. عقبه در سال ۵۰ق. این شهر افزون بر تکثیر اسلام در مغرب، نقش مهمی در فتح شمال آفریقا و رفتن به‌اندلس داشت. ابومهاجر دینار انصاری در ۵۵ق جانشین عقبه شد و مغایر عتبه با بربرها به میانروی اخلاق کرد. این راه به نفوذ اسلام در آنجا مسجد بابا غدیر مشهد امداد کرد.

ابومهاجر تهاجم ها خویش را متوجه مرزهای روم کرد و شهر میله را فتح کرد و ساکنان آنجا اسلام آوردند.آن گاه در نبردی در تِلِمسان با قوم و قبیله اوربای بربر که سپاهی گران داشتند، جنگید و آن ها را ناکامی اعطا کرد. کسیلة بن موظف فرمانده سپاه حریف، اسیر شد و با خوشرفتاری ابومهاجر مواجه شد و به دعوت وی، اسلام آورد. یزید بن معاویه، توشه دیگر عقبة بن نافع را به استانداری برگزید و ابومهاجر را عزل کرد و با این تغییر‌و تحول مرحله چهارم فتوح شمال آفریقا شروع مسجد بابا قدرت مشهد شد.[مستلزم منبع]
مجازات مدح معاویه در زمان مأمون عباسی

کتاب معاویه؛ از ایالات متحده عربی تا امپراتوری
مأمون هفتمی خلیفه عباسی که تمایلات شیعی داشت در سال ۲۱۱ق از افرادی که معاویه را مدح می‌کردند اعلام برائت کرد و برای اشخاصی که او را مدح می‌کردند مجازات در حیث گرفت.[۱۲۴]

تک‌نگاری
کتاب «معاویه؛ از ایالات متحده عربی تا امپراتوری» تألیف آر. استفان هامفریز با ترجمۀ سیدمحمد حسین میر ابوطالبی از سوی تکثیر پیله در سال ۱۴۰۳ش منتشر شد. بیان شده تالیف کننده درین کتاب به نظارت زندگینامه و به جا مانده معاویه میپردازد و با توکل بر منابع تاریخی متفاوت، از نوشته‌های تاریخ‌نگاران مسلمان گرفته تا داستان‌های مسیحی و یهودی، در پی تجدید بنا فیس‌ای واقع بینانه از معاویه میباشد.[۱۲۵] هامفریز در‌این کتاب و در چهار فصل، به نظارت موضوعات مختلفی میپردازد؛ مثلا: زمان جوانی و ورود معاویه به عرصه سیاست، نقش وی در فتوحات اسلامی و توسعه و گسترش خلافت، ارتباط‌ معاویه با نبی(ص) و خلفای راشدین، تضارب وی با امام علی(ع) و پیکار صفین، بنیانگذاری سلسله اموی، و تحولات سیاسی و اجتماعی روزگار حکومت معاویه.[۱۲۶]

نویسندگان حوزه سامرا
زمانه شکوفایی حوزه سامرا، مصادف بود با هنگامی که در کشور‌ایران و عراق، نویسندگان کتاب‌ها و مقالاتی بر علیه اسلام می‌نوشتند. استعمارگران انگلیسی بعداز اشغال عراق، به خواسته گول زدن جوان ها، به ساخت‌و‌ساز مدرسه های اقدام ورزیدند، کتاب‌های گم راه کننده با غرض اشاعه مادّیت توسعه یافت، تا آن جا که جوان ها از اسلام بی‌خبر ما‌نده و دینشان را از حیطه اسلام اسمی والدین مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می‌شناختند. [۱۹]

در قبال این تهاجم، مدرسه سامرا به نویسندگان حوزوی قیمت اعطا کرد، چنان‌که میرزای شیرازی، محدث نوری را که به دو لهجه فارسی و عربی مسلط بود، منشی و همراه مجاورت خویش کرد. محدّث نوری بیشترین کتاب‌هایش را، ذیل حیث بدون واسطه میرزای تعالی و برخی را با تقریظ وی، در حوزه سامرا نوشته مسجد غدیر فلاحی مشهد میباشد. [۲۰]

نویسندگان و خطیبانی همانند: سیدحسن صدر، سیدمحسن امین، شرف الدین عاملی، محمد جواد بلاغی، روحانی محسن شراره، آقا تبارک تهرانی، علامه امینی، محمدرضا مظفر، برخی از بستگان کشف کننده الغطاء و … از سوا التحصیلان مدرسه سامرا بودند که توانستند جلو تهاجمات فرهنگی معاند را مسجد بابا غدیر مشهد حایل نمایند.[۲۱]

شعر و شاعران در حوزه سامرا
میرزای شیرازی در جهت هنر شعر نیز مالک حیث بود، شعر می‌خاطرنشان کرد و شاعران را دوست می‌داشت. به همین خیال و خاطر شاعران از جاهای متعدد به سامرا می‌رفتند و بازار آرامش و شعر در بعد از ظهر حوزه علمیه سامرا اشاعه یافت و قصاید بلند مسجد بابا قدرت مشهد ادبی سروده شد.[۲۲]

افرادی که از شاعران حوزه سامرا محسوب می گردند، عبارتند:

سید اسماعیل صدر، پسر عموی میرزای شیرازی و محصل او، که در عین فقاهت، ادیب و شعر سرا بود و در مدح و مراثی اهل بیت (ع) شعر بسیار سروده میباشد.
مولی رشید دزفولی، از شاگردان میرزای شیرازی در نجف و سامرا. او، خلال تبحّر در علم ها شرعی، ادیبی حرفه ای و شاعری کارکشته بود و با نظمی سرازیر شعر می‌سرود.
روحانی عباس کشف کننده الغطاء، او از شاگردان میرزاست و در شعر سهمی وافر داشت.[۲۳]
موسوعه‌نگاری
از امتیازات حوزه علمیه سامرا، اهتمام به موسوعه نگاری و اثراتی میباشد که در جهت نشانه دادن سرویس ها شیعه و علمای آن به اسلام انجام یافته میباشد.[۲۴] برای مثال موسوعه نگاران مدرسه سامرا و اثرها آن می‌اقتدار از شخصیت‌های تحت اسم موفقیت:

آقا تبارک تهرانی از شاگردان میرزا بود که کتاب الذریعه الی تصانیف الشیعه را در ۳۰ جلد در امر معرفی تألیفات علمای شیعه نگاشت. وی کتاب دیگرش را با اسم طبقات اعلام الشیعة در بیان وضع و اوضاع و اثر ها عالمان شیعه از قرن چهارم تا قرن چهاردهم نوشت که نزدیک به ۳۰ تا ۳۲ جلد میباشد.
سید حسن صدر درباره جنبش علمی شیعه و آرم دادن سهم آن‌ها در تأسیس و کامل شدن علم ها اسلامی، کتاب احداث الشیعه لعلوم الاسلام را نگاشت.
سید محسن امین به کتابت اعیان الشیعه در گستردن عالمان شیعه پرداخت.
ذبیح الله عسکری محلاتی دایرةالمعارف شش جلدی ریاحین الشریعه را نوشت که در آن تفصیل درحال حاضر مجموع زنان دانشمند شیعه را که در مسئله دانش و متانت و مذهب در تاریخ اسلام نقشی داشته‌اند توده نموده است.
میرحامد حسین هندی کتاب عبقات الانوار را در توضیح و ثبت فرهنگ و تمدن شیعی تألیف کرد که بیشتراز ۲۰ جلد مدرک و عامل میباشد. وی هرچند در سامرا عدم وجود البته از مریدان میرزا محسوب میشد و گزینه تقدیر میرزای شیرازی قرار گرفت.[۲۵]
علمای حوزه سامرا
میرزای شیرزای در حوزه سامرا شاگردانی تربیت کرد که آقا بلندمرتبه تهرانی در کتاب کادو الرازی گستردن هم اکنون کوتاهی از ۳۶۰ بدن آنها‌را آورده میباشد.[۲۶]

اسم بعضا از این علما به تفصیل تحت میباشد:

محدث نوری
میرزا محمد تقی شیرازی
سید ابوالحسن اصفهانی
هبةالدین شهرستانی
آقا رضا همدانی (م. ح ۱۲۵۰ همدان ۱۳۲۲ سامرا)؛
محمد ابراهیم نوری کلان (م۱۳۲۲ق)؛
محمد حسین زرقانی شیرازی (م ۱۳۰۰ق)؛
سید حسین حسینی اصفهانی نجفی (م. ۱۲۸۷ نجف ۱۳۴۴ق. سامرا)؛
محمد شریف حسینی تویسرکانی (م۱۳۲۲ق)؛
میرزا مهدی شیرازی (م۱۳۰۸ق)؛
سید حسین هندی.[۲۷]

زوال نعمت و تبدیل آن به نقمت
از مهم ترین پیامدها کفران نعمت، زوال و تبدیل آن به نقمت دانسته شد‌ه‌است. معبود در آیه ۱۱۲ سوره نحل گرسنگی و خوف را از نتیجه ها ناسپاسی معرفی و در آیه ها ۱۵ تا ۱۷ سوره سباء فیض کفران نعمت خویشان سباء را هلاکت مملکت آباد آن ها و گرفتار شدن به نِقمت ذکر می‌نماید.[۲۴] امام سجاد(ع) کفران نعمت را برای مثال گناهانی میداند که سبب ساز تغییر و تحول نعمت‌های الهی گردد.[۲۵] امام راست گو(ع) نیز کفران ورزی را ادله ناپایداری نعمت‌ها معرفی مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می‌نماید.[۲۶]

نابودی و هلاکت
بر پایه ی نص مصرح قرآن نابودی و هلاکت اکثری از اقوام پیشین به جهت ارتکاب گناهان و برای مثال کفران نعمت‌هایی بوده میباشد که خدا به آن ها اعطا نموده است.سوره انفال،‌ آیه ۵۴؛[یادداشت ۱] مسجد غدیر فلاحی مشهد سوره دخان، آیه ۳۷؛ سوره حج، آیه ۴۵.[یادداشت ۲]

عذاب دردناک اخروی
عذاب دردناک اخروی وعده‌ای که خدا در آیه ۷ سوره ابراهیم به نا سپاس‌گزاران داده میباشد. در‌این آیه شکر نعمت را مایه اضافه کردن نعمت و کفران آن را سبب جلب عذاب الهی معرفی نموده است. در آیه ۲۸ سوره ابراهیم [یادداشت ۳]نیز آفریدگار افرادی را که نعمت‌های اورا به بی دینی تبدیل کرده‌اند به نابودی ونابودی و اقامت در دوزخ وجهنم هشدار مسجد بابا غدیر مشهد می دهد.

استدراج
امام حسین(ع) استدراج یا این که رها شدن فرد به اکنون خویش توسط غوطه‌ور شدن در نعمت‌های ظاهری عالم و سلب موفقیت شکر و در سود مشتمل بر عذاب الهی شدن را از اثار کفران نعمت دانسته مسجد بابا قدرت مشهد میباشد.[۲۷]

شیوه های معالجه
برای معالجه خصلت ناپسند کفران نعمت و ناسپاسی یک سری راه و روش ارائه شد‌ه‌است. استخراج آشنایی نسبت به نعمت‌های ظاهری و باطنی پروردگار به بشر، نگاه به معاش کسانی که سطح تحت‌تری از معاش بشر دارا هستند و دقت به بلای نازل گردیده بر بشر در ازای بلاهای بدتر برای مثال منش‌هایی میباشد که برای نجات از شر کفران نعمت معرفی گردیده است.[۲۸]

جستارهای متعلق
شکر
اسراف
تبذیر
پانویس
راغب اصفهانی، مفردات، ۱۴۱۲ق، زیر کلمه و واژه شکر.
دهخدا، لغت طومار، ۱۳۷۷ش، پایین کلمه و واژه کفران؛ انوری، فرهنگ و تمدن تعالی حرف، ۱۳۹۰ش، تحت واژه و کلمه کفران.
راغب اصفهانی، مفردات، ۱۴۱۲ق، تحت کلمه بی دینی.
سوره بقره، آیه ۱۵۲؛ سوره ابراهیم، آیه۷، ۲۸؛ سوره نمل، آیه ۴۰، سوره لقمان، آیه۱۲؛ سوره سبا، آیه۱۵-۱۷؛ سوره نحل، آیه ۱۱۲؛ نک: مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳، ج۶۹، ص۳۳۹، باب ۱۲۱، نشانه‌ها کفران النعم.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۸۹.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷، ج۱، ص۲۱.
مکارم شیرازی، رفتار در قرآن، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۷۳.
تمیمی آمدی، غررالحکم، ۱۴۱۰ق، ص۳۲۵.
لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، ۱۳۷۶ش، ص۴۷۶.
ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۸۷.
تمیمی آمدی، غررالحکم، ۱۴۱

تعبد و استنباط احکام دینی
تعبد، در قبال تانی، یک کدام از اصول قاضی در استنباطات شرعی میباشد.[۳۰] انتخاب حد و مرزِ تاخیر و تعبد را یک کدام از مباحث اصلی در احکام دینی دانسته‌اند.[۳۱] به اطمینان برخی از فقیهان، دایره تعبد در آئین عبادات را دربرمیگیرد و مشمول معاملات نمیشود.[۳۲] ازاین‌رو فقیهان، درباره ی معاملات، می بایست ملاک احکام را از احادیث استنباط مسجد غدیر بلوار معلم مشهد نمایند.

[۳۳] به گفته عمید زنجانی، در فقه شیعه، ناهم خوانی در میان تعبد و تاخیر قضیه‌ای حل‌گردیده است؛ به دلیل آن که فقهای شیعه حوزه تعبد را منحصر به فرد احکام مَنْصوص می دانند؛ یعنی احکامی که عامل قرآنی یا این که روایی دارا‌هستند، و حوزه ژرف اندیشی را منحصربه‌فرد احکام غیرمنصوص و احکام حکومتی مسجد غدیر فلاحی مشهد دانسته‌اند.[۳۴]

طریقه روشنفکران
مهم ترین گرفتاری پر‌نور‌فکران نسبت به آئین را مقابله عقلانیت با تعبد در آیین دانسته‌اند.[۳۵] اورده شده تعبد‌گریزی مهم ترین دستاورد مدرنیته بوده میباشد.[۳۶] مصطفی ملکیان اعتقاد دارد تعبد در مرحله لحاظ، با عقلانیت منافات دارااست و در مرحله فعالیت، با آزادی.[۳۷] با این حالا ملکیان تعبدی را که حمایت کننده عقلی داشته باشد، بی‌انواع مسجد بابا غدیر مشهد دانسته میباشد.[۳۸]

عبدالکریم سروش این نظر را دارد قسمت عبادات در فقه رازآلود میباشد و می بایست آن را با تعبد به عهده گرفت؛ البته وی نصیب معاملات فقه را فاقد رازآلودگی میداند.[۳۹] محمد مجتهد شبستری ضمن قسمت معاملات، نصیب عبادات فقه را نیز فاقد رازآلودگی معرفی می‌نماید.[۴۰] به گفته شبستری، بیشتر فتوای فقیهان درخصوص سیاسات توجیه عقلایی ندارد و سبب ساز از میان رفتن مصالح مسلمانها مسجد بابا قدرت مشهد می‌گردد.[۴۱]

عیب گیری بینش پر‌نور‌فکران
به گفته بعضی دانشمندان، روشنفکران دربین آیین و مدرنیته در تردیدند و این شک آنان را گرفتار تناقض‌گویی نموده است؛ چون آن ها از طرفی، لینک و پیوند آئین و تعبد را انکار نمیکنند و از طرفی دیگر، پیوسته در همت‌اند از مفاهیم فقهی، تفسیرهایی ارائه دهند که تعبدی نباشد.[۴۲] محمدتقی جعفری اعتقاد دارد روشنفکران به این دلیل‌که تعبد را در مقابل عقلانیت قرار داده‌اند، آئین و عقلانیت را ضد و نقیض دانسته‌اند.[۴۳]

کتاب تعبد و عقلانیت به خودکار جعفری
به گفته دانشمندان، تعبدپذیری و رازباوری در آئین بر مبنا عقلانیت پایدار میباشد؛ چون از طرفی، آیین با فقید غیب و رمز لینک داراست و پیامبران پیام عالم غیب را برای رستگاری بشر‌ها بازگو می‌نمایند. از طرف دیگر، تایید سخنان پیامبران برای رستگاری، از احکام عقلانیِ رجوع و برگشت جاهل به دانا میباشد.[۴۴] بعضی محققان افراط در ارائه تفسیرهای تعبدگریز را ناصحیح دانسته و گفته‌اند روشنفکران در مواجهه با آموزه‌های فقاهتی در گیر پیش‌داوری می‌باشند؛ چراکه متن ها فقهی را فاقد رمز و تعبد تعبیر و تفسیر می‌نمایند.[۴۵] محمدتقی مصباح یزدی این نظر را دارد روشنفکری در مسائل تعبدی، استارت انحراف در برخی از تیم‌های سیاسی بوده که ادعای اسلام دارا هستند.[۴۶]

تک‌نگاری‌ها
اثرها تحت ازجمله کتاب‌هایی میباشد که در زمینه تعبد مندرج میباشد:

«تعبد و تانی در فقه اسلامی» نوشته محمدتقی جعفری: این کتاب در سال ۱۳۷۳ش، از سوی کنگره بزرگداشت روحانی انصاری در قم منتشر گردیده‌است.[۴۷]
«تعبد و عقلانیت» تألیف محمد جعفری: این کتاب را کانون فکر جوان در سال ۱۴۰۲ش در ۱۶۸ شیت منتشر نموده است.[۴۸] چیستیِ تعبد، بعد ها متعدد آن و نسبت تعبد و عقلانیت از مباحث این کتاب میباشد.[۴۹]
پانویس

عثمان بن عفان
قدمت، گزینش جانشین خویش را به شورایی شش نفره از صحابه نبی(ص) واگذار کرد. عثمان بن عفان در سال ۲۳ق تحت عنوان سو‌مین خلیفه بر مسند توان گرد هم آیی. شرط اصلی بیعت شورای شش نفره با وی، ضمن فعالیت به کتاب خداوند و سنّت فرستاده، پیروی از دو خلیفه ابتدا (سیره شیخین) بود؛ امری که علی بن ابی طالب از تایید آن امتناع کرد[۱۴]. ولی بنابر منابع تاریخی، عثمان چندان به شروط نام برده پایبند نماند؛ به عنوان مثال گماشتن بعضی از رانده‌شدگان از سوی رسول(ص) به سِمَت‌های خوب حکومتی، مسلط ساختن بنی امیه بر کارها حکومتی و رحمت‌های سوای قانون از بیت‌المال به بعضی اشخاص و نیز اقوام مسجد غدیر بلوار معلم مشهد اموی‌اش.[۱۵]

امام علی علیه‌السلام
بیعت با امام علی(ع) در مسجد با حضور عموم و با شرط فعالیت به کتاب خداوند و سنّت فرستاده اعمال شد.[۱۶] وی دریافت بیعت اجباری را جایز ندانست و بر آن بود که بیعت بر مبنای تفویض میباشد و خویش را ملزم به دعوت می‌دانست، خیر تحمیل[۱۷] وی یاددادن آیین را یک کدام از وظایف اساسی حکم دهنده قلمداد می کرد.[۱۸] و بر آن بود که درفش ایمان را میان عموم پایدار نماید و آن‌ها را بر حدود حلال و حرام با خبر مسجد غدیر فلاحی مشهد سازد.[۱۹]

امام حسن مجتبی علیه‌السلام
شهیدشدن امام علی(ع) در سال ۴۰ قمری، اوضاع و احوال بحرانی خلافت را بغرنج‌خیس کرد. با وجود اقبال عموم به خلافت حسن بن علی بعد از پدرش، ولی امام علی عموم را در گزینش فرزندش مخیر کرده بود. امام حسن(ع) در یکی‌از خطبه‌هایش، خلال تفکیک آشکار خلافت از مُلوکیت(پادشاهی)، بر بایستگی انطباقِ کار خلیفه با مبنای حافظه گردیده یار و همدم با غربت از ستم مسجد بابا غدیر مشهد تأکید کرد.[۲۰]

دستگاه فرمانروایی معاویة بن ابی سفیان در شام با دستگاه خلافت پهلو می‌زد. این هم‌عرضی تا فرصت خلافت امام علی(ع) با هیچ‌سیرتکامل مخالفتی روبه‌رو نشده بود، ولی امام علی از به عبارتی شروع او را بیرون کرد.[۲۱] امام حسن دست به مقابله با معاویه زد، البته عاقبت راهی جز صلح با معاویه نیافت. براین اساس بعداز شش ماه خلافت، گوشه‌گیری و با معاویه صلح کرد. بنابه ماجرا بلاذری،[۲۲] یکی شروط امام حسن در صلحنامه، دوری معاویه از انتخاب جانشین و واگذاری انتخاب خلیفه بعداز خویش به مسلمانها بوده میباشد. اورده شده میباشد که امام با سفارش معاویه بر طبق احراز منزلت خلافت بعد از معاویه مخالفت مسجد بابا قدرت مشهد کرد.[۲۳]

امام حسن(ع) واپسین خلیفه از او‌لین زمان خلافت اسلامی و از سلسله خلفایی بود که بعد ها با تیتر راشدین، هویتی کاریزماتیک (فَرَهْمَند) یافتند. این طریقه که تصاویری پر‌نور از آن را در اثر ها مؤلفان سنّی‌مذهب قرنها متعدد به‌وفور می‌اقتدار یافت،[۲۴] نتایجِ برخورداری از خصوصیت‌هایی زیرا وابستگی به رینگ صحابه ممتاز رسول(ص)، خویشاوندی نَسَبی یا این که سببی با رسول، ادب حق تقدم در اسلام و امداد فرستاده و آرمان الهی‌اش، و بالاخره سیره عملی (دراین مورد، خلیفه سوم را می بایست مستثنا کرد) بود که خیر‌فقط تفاوت معناداری بین آن ها و خلفای آجل پدید آورد، بلکه به شاخصی برای چک همت صاحبان توان در جامعه اسلامی بدل شد.

نظریاتی زیرا آرای اهل حل و عقد و اهل استخلاف، اصل شورا،[۲۵] قریشی بودن خلیفه، نقش بیعت تحت عنوان وسیله‌ای برای ثابت خلافت یا این که اظهار وفاداری و موافقت[۲۶]، لزوم اطاعت از حکم کننده با غرض نگهداری جماعت امت و نهی از خروج،[۲۷]، قابلیت یا این که عدم قابلیت خلع خلیفه،[۲۸]، جهاد با بُغات (عده باغی) و نظایر آن، همه برگرفته از طریق انتصاب خلفای راشدین و عملکردشان بود که تحت عنوان الگوی حکومتی مناسب به آن‌ها استناد می شد.

نکیر و منکر
نَکیر و مُنْکَر یا این که بَشیر و مُبَشِّر، اسم دو فرشته‌ای میباشد که در شب اولیه پس از دفن، وارد قبر گردیده و از اعتقادات و جاری ساختن مُمقام سؤال می‌نمایند. چنانچه فردِ درگذشته کافر باشد، این ملائکه صورت‌ای مخوف داشته و نکیر و منکر خوانده میشوند و در حالتی که درگذشته زاهد باشد، این ملائکه با روی خوشگل با وی روبه‌رو میشوند که در‌این حالت به آنها بشیر و مبشر گفته مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می‌گردد.

نکیر و منکر
بعد از به مراسم‌تدفین میت، دو فرشته که مأموران تحقیق اعتقادات فرد نو‌در‌قبل می باشند، وارد قبر میشوند. در بعضا احادیث از این دو فرشته به «دو پاسبان قبر» تعبیر و تفسیر گردیده است. یکی‌از در جانب راست و دیگری در جانب چپ متوفی قرار گرفته و استارت به پرسیدن سؤالاتی از وی می‌نمایند. درصورتی که شخص کافر یا این که گناه کار باشد، آن دو ملک با رخ‌هایی وحشتناک بر وی وارد می شوند و بعد از آشکار شدن درون میت، با عذابی آسیب پذیر از حیطه آن دو که «نَکیر و مُنکَر» اسم دارا هستند مواجه گردیده و قبرش آکنده از مسجد غدیر فلاحی مشهد حریق گردد.[مستلزم منبع]

بشیر و مبشر
فرشتگانی که وارد قبر مؤمن میشوند با رخ‌هایی خوشگل با وی عکس العمل می‌نمایند و بعد از سؤال و پاسخ، به وی بشارت پردیس داده و قبرش را با نعمت‌های الهی بسط میدهند. از این دو فرشته با اسم‌های«بَشیر و مُبَشِّر» مسجد بابا غدیر مشهد حافظه شد‌ه‌است.[یادداشت ۱][۱]

رخ نکیر و منکر
در احادیث، صورت نکیر و منکر اینگونه تعریف شد‌ه‌است: صدایشان مانند رعد غرنده و چشمهایشان مانند برق تعجب آور بوده و از آن ها حریق می‌جهد ٬ دندانهای بلند و وحشتناکی دارا هستند که تا زمین می رسد، فریاد آن ها گیسو بر بدن میت راست می‌نماید و لال مسجد بابا قدرت مشهد می‌گردد.[۲]

ولی کیفیت عکس العمل آن ها با میت ٬ مبنی بر ایمان یا این که انحراف وی میباشد ٬ و چهرۀ آن ها در عکس العمل با اشخاص تفاوت دارااست.[۳]

نوشته ی علمیٔ مهم: شب اولیه قبر
توانگری میت در جواب به سؤالات نکیر و منکر بر پایه ی به عبارتی روحیه و باطنی میباشد که وی در جهان داشته میباشد و مؤمنین گنهکار ممکن میباشد در جواب به بعضا سؤالات آنان ناتوان بوده و گرفتار عذاب شوند. [۴]

دست اندرکاران سهل وآسان‌کننده پاسخ
تعابیری همانند «شرّ نکیر و منکر» یا این که «هول نکیر و منکر» که در احادیث آمده میباشد نشانگر واهمه و اضطرابی میباشد که با دیدن این دو فرشته، به سراغ میت میاید؛ تلاوت سوره ملک، برای خلاصی از خوف و وحشت بعد از مرگ توصیه گردیده‌است؛ در بعضی ادعیه نیز خلاصی از این مرحله طاقت فرسا طلب گردیده است.[مستلزم منبع]

همینطور به نزدیکان میت توصیه گردیده بعد از خاک‌سپاری میت، او‌را فقط نگذارند و با تلقین، تلاوت قرآن و دعا، مونس وی بوده و در جواب‌دادن به سئوالات نکیر و منکر کمک‌اش دهند.[۵]

خلال اعتقادات درست و جاری ساختن نه بشر، زیارت اهل بیت به ویژه امام حسین(ع) که داخل آن شفاعت وی میباشد نیز در کمک میت تأثیر متعددی دارااست.[۶]

پانویس
دعای هر روز ماه رجب، مصباح المتهجد، ج۲، ص۸۰۳
بحار ٬ ج۶ ٬ باب وضع القبر و البرزخ
چنان که امام راست گو(ع) به ابو بصیر از امام درستگو(ع) پرسید : «آیا این دو فرشته بر مؤمن و کافر٬ به یک شکل٬ وارد می شوند؟» امام فرمود: «نه». فروع کافی ٬ ج۳ ٬ ص ۲۳۸
تهرانی، سید محمد حسین، معادشناسی، ج۲، ص۲۵۵
اصول کافی،‌ باب المسأله فی القبر، ج۲، ص ۶۳۴ و ج۳، ص۲۰۱
علل الشرایع، ج ۱، ص ۳۶۰

معرفی علم ها اصیل اسلامی

کتاب سید حسن صدر با اسم تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام که درباره تاریخ علم‌های اسلامی و نقش شیعه‌ها در صورت‌گیری این علم ها میباشد.
سید حسن صدر در کتاب خویش تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام که درباره نقش شیعه در نهاد‌گذاری علم ها اسلامی میباشد، ۱۴ دانش را اسلامی دانسته و معرفی نموده است.[۸] در نصیب نخستین کتاب شش دانش را در پایین علم ها ادبی اسلامی قرار داده میباشد که دربرگیرنده نحو، صرف، لغت و... میباشد. سه علم تاریخ و سیره، مغازی النبی، دانش رجال، و فرقه‌شناسی را تحت عنوان علم ها تاریخی معرفی کرده و بعد علم ها درایه، فقه، و اصول فقه را گزارش مسجد غدیر بلوار معلم مشهد نموده است.

وی هم‌اینگونه علم‌های مربوط به قرآن را مشمول دانش تلاوت، معانی القرآن، غریب القرآن، مجاز القرآن، احکام القرآن و تعبیر القرآن دانسته و در دو فصل نهایی نیز دو دانش سخن و کردار را تحت عنوان علم ها اسلامی معرفی نموده است.[۹] محرمی تالیف کننده کتاب امامان شیعه و علم ها اسلامی دو دانش فلسفه و عرفان نظری را نیز به علم‌های فوق افزوده میباشد.[۱۰] چنان‌که ولایتی در کتاب فرهنگ اسلام هفت دانش را جزو علم ها اسلامی تیم‌بندی کرده و دانش تصوف، عرفان و فتوت را نیز جزو علم ها اسلامی بیان مسجد غدیر فلاحی مشهد نموده است.[۱۱]

فتح‌الهی در کتاب متدولوژی علم ها قرآنی مطالعات فقاهتی را به دو نصیب مهم مطالعات عام آئین‌پژوهی و اسلام‌شناسی تقسیم نموده است. علم‌های فلسفه آیین، جامعه‌شناسی آیین، سرازیر‌شناسی آئین، گویش‌شناسی آیین و تاریخ ادیان جزو مطالعات عام می‌باشند. وی آن‌گاه اسلام‌شناسی را نیز به سه شاخه علم ها اصیل اسلامی، علم ها ابزاری و علم ها دخیله نصیب‌بندی نموده است. از نگاه وی تعبیر قرآن، دانش فقه، صحبت اسلامی، کردار اسلامی، علم ها حدیثی، و عرفان اسلامی علم‌های اصیل اسلامی میباشند اما علم ها قرآن، اصول فقه، دانش درایه و دانش رجال جزو علم ها ابزاری قرار گرفته‌اند و فلسفه اسلامی نیز علم دخیله میباشد که از فرهنگ و تمدن‌های دیگر وارد فقید اسلام مسجد بابا غدیر مشهد گردیده‌است.[۱۲]
ملاک و میزان فقاهتی‌بودن علم ها
تفکیک در بین علم ها فقاهتی و غیر فقاهتی را یک دستور قراردادی[۱۳] و اصطلاحی دانسته‌اند.[۱۴] چنان‌که گفته‌اند ممکن میباشد یک علم به خیال به کار گیری از منابع شرعی، یا این که به خیال به کارگیری از مبانی شرعی، یا این که چرا‌که در راستای هدف ها اسلامی میباشد و یا این که بدین انگیزه که بر پایه ی نحوه‌های عقلی و شهودی اسلامی مسجد بابا قدرت مشهد خوانده گردد.[۱۵]

احمدحسین شریفی مطالعه‌گر فلسفه اسلامی در کتاب مبانی علم ها انسانی اسلامی یازده عقیده را عده نموده است که عبارتند از: علم‌های آیتم تأکید اسلام، علم‌هایی که کتاب و سنت را گستردن میدهند، علم ها سودمند برای جامعه اسلامی، علم ها عالمان مسلمان، علم ها ناظر به موضوعات و مسائل اسلامی، علم ها مستند به متن ها اسلامی، علم ها مستند به منابع اسلامی، علم ها ناظر به تعبیر و تفسیر عزم الاهی، علم ها مستند به مبانی اسلامی، علم ها نتایج از متن‌ها فقهی به شیوه اجتهادی، علم ها مبنی بر نحوه اسلامی تفحص.[۱۶]

معیارهای طلبه
از معیارهایی که برای فقاهتی‌بودن علم ارائه گردیده، بعضی معیارهای آموزش میباشند که همگی یا این که اکثر علم ها بشری را وارد حوزه علم ها اسلامی می‌نمایند؛ علم‌های آیتم تأکید اسلام، علم ها سودمند برای جامعه اسلامی، علم ها عالمان مسلمان، علم ها مستند به منابع اسلامی، علم ها ناظر به تعبیر و تفسیر عزم الاهی، علم ها مستند به مبانی اسلامی و علم ها بر پایه ی طریق اسلامی بازرسی جزو این دسته از معیارها قرار می گیرند. این نگاه‌ها دربرگیرنده علم ها طبیعی و علم ها اساس هم می شود[۱۷] و می‌اقتدار اذعان کرد از این جهت، تفاوتی دربین آیین اسلامی و مسیحی و یهودی و یا این که سکولار و دنیوی نیست[۱۸] و بلکه می‌اقتدار گفته تمامی علم ها درست، فقهی است و اساسا مخلوط دانش فقاهتی ترکیبی توضیحی خواهد بود.[۱۹] تالیف کننده کتاب متدولوژی، درباره این میزان با تعبیروتفسیر «اسلامی‌بودن از خارج» را به‌شغل برده میباشد، چون در‌این واحد سنجش به محتوای علم مثل موضوعات و مسائل و دلایل توجهی نمی شود و هر سیرتکامل نسبت ایجابی با اسلام، برای تعریف دانش به اسلامی‌بودن کافی میباشد.[۲۰

نوحه وداع
نوحه وداع از نوحه‌های مجالس سوگواری شیعه ها در بعد از ظهر عاشورا یا این که شام غریبان. این نوحه، خداحافظی امام حسین(ع) از حضرت زینب و دیگر بانوان مقبره را ماجرا مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می‌نماید.

نقل تاریخی
امام حسین(ع) بعداز شهید شدن یاران به چادر آمد و بعد از پیشنهاد اهل بیتش به خموشی، با خواهران، زنان، فرزندان و کودک ها خود وداع کرد. پیراهنی برایش آوردند و حضرت تیشرت را از یک‌سری جا پاره کرد تا از دستبرد سپاه کوفه مصون بماند و آن را تحت جامه‌ها پوشید، بعد از شهید شدن امام، این تیشرت نیز مسجد غدیر فلاحی مشهد غارت شد.[۱]

امام بعداز مدتی پیکار، مجدد به سوی بقاع آمد و زنان مقبره را به طاقت دعوت کرد.[۲] آن‌گاه با یکایک زنان مقبره خداحافظی کردند[۳] و بعد از آن بر بالین امام سجّاد(ع) حاضر شد.[۴] وقتی که امام(ع) درگیر وداع با اهل بقعه بود به فرمان قدمت بن سعد، سپاه کوفه به خیام وی حمله ور شدند و اورا مقصود تیرهای خویش قرار دادند؛ به سیرتکامل‌ای که بعضی تیرها چادرها را درید و موجبات وحشت اهل مقبره را آماده مسجد بابا غدیر مشهد آورد.[۵]

نوحه
این نوحه اشاره به خداحافظی امام حسین(ع) با اهل مقبره دارااست. به گزارش این مدیحه در وداع واپسین امام از حضرت زینب(س) تقاضای بلیز کهنه می‌نماید تا آن را پایین خرقه‌های خویش بپوشد. حضرت زینب که از معصومین گذشته، روایت کهنه تی شرت را شنیده بود، از آوردن آن امتناع مسجد بابا قدرت مشهد می‌نماید.

امام با پوشیدن بلوز کهنه بر مرکب سوار گردیده و عازم میدان میگردد، حضرت رقیه(س) با یاد آوری خبر شهیدشدن مسلم بن عقیلو دلجوئی امام از دخترش حمیده از امام تقاضا می‌نماید تا اورا نیز برای واپسین توشه ناز و نوازش نماید.[یادداشت ۱]

گاهی نیز گفته می‌گردد این تیشرت را حضرت زهرا(س) دوخته و به حضرت زینب برای اینگونه روزی داده بود.[۷]

رسیدن شیرازی:
جامه کهنه بپوشید، پایین پیرهنش
مگر که بر نکشد خصم بدمنش ز تنش
خرقه کهنه چه حاجت؟ که تحت سُمّ سُتور
تنی نماند که پوشند لباس یا این که کفنش
که اعلام کرد از بدن وی خصم برکشید خرقه؟
خرقه کی بود اورا که پاره شد، بدنش؟
خیر، جسم یوسف زهرا، چنان لگد کوب میباشد
کزو قدرت به بابا بُرد بوی پیرهنش
[۸]

عنایت مدیحه وداع
یکی‌از علماء و پارسایان به اسم«میرزا یحیی ابهری» می گوید: به کربلا برای زیارت مرقد امام حسین رفتم، روزها عرفه بود، شب عید قربان از بقعه آن حضرت خارج آمدم و به خانه خویش در کربلا بازگشتم و خوابیدم ناگاه درعالم خواب شنیدم مردی می گوید: علامه مجلسی در صحن شریف درس می دهد، از وی پرسیدم در کدام جای ؟ وی با اشاره، آن جای را به اینجانب نماد اعطا کرد، به آنجا رفتم دیدم درآنجا مسجد بزرگی میباشد و جمعیت بخش اعظمی از علما حدود پانصد نفر اجتماع کرده‌اند و علامه مجلسی بر بالای منبراست و برای آنان درس می گوید، بعداز نقطه پایان درس، یه خرده پند کرد و بعد از ارشادوراهنمایی، خواست بیان مصیبت نماید، در‌این هنگام فردی از درون حجره وارد مجلس شد و اذعان کرد: حضرت فاطمه زهرا می فرمایند: «آن مصائبی را که در برگیرنده مصیبت وداع فرزند شهیدم میباشد بخوان». علامه مجلسی به عبارتی مصیبت را خواند، بخش اعظمی اجتماع کرده و آن بیان مصیبت را شنیدند و شیون شدیدی نمودند که اینجانب در مجموع عمرم اینگونه مجلس باشکوه ناله و عزا ندیده بودم.[۹]

مثال اشعار
غلامرضا سازگار
سواره رفتی و اینجانب همرت پیاده دویدم
چه گونه دل ببرم از توای تک تک امیدم
بعد از وداع چنان تاختی به جانب میدان
که هرچه تند دویدم به مرکبت نرسیدم
نفس به سینه فرو ماند و سوخت حنجر خشکم
زپشت رمز به تو کردم نگاه آه کشیدم
همین که پیرهن کهنه را ز اینجانب طلبیدی
هزار سکو مرگ خویش از خداوند طلبیدم
هنوز اشک وداعم به چشم بود که ناگه
صدای شیون "هل اینجانب معلوم" به گوش شنیدم
به حیرتم که نهم رو به چادر یا این که که به میدان
تنها ستادم و با فغان پشت دست گزیدم
به جان مادرم‌ای یادگار مامان زینب
تو جان به دست گرفتی اینجانب از تو دل نبریدم[۱۰]

نبوت اسلام
نوشته ی علمی‌های مهم: نبوت و پیامبران در اسلام
نبوت که از کلمه و واژه نبأ به معنای خبر گرفته شده است، به شخصی گفته می‌گردد که از غیب خبر داراست و تحت عنوان فرستاده مبعوث شده است. پیامبران گیرندگان وحی می باشند و به همین جهت فرستاده نیز تیتر گرفته‌اند. مبنی بر تعالیم اسلامی، پیامبران به دلیل آنکه وحی را با فهم و شعور باطنی خود آمیخته نکنند، معصوم میباشند. یک کدام از خصوصیت‌های پیامبران که برای آشنایی آن ها از سایر افراد و حقیقت گفته‌هایشان وجود دارااست، داشتن اعجاز مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

از بین پیامبران قبل از اسلام، چهار بدن که پنجمی آن ها محمد، رسول اسلام میباشد؛ تحت عنوان اولوالعزم خاطر شده است که مالک کتاب و شریعت بوده‌اند. مبتنی بر نگرش اسلامی، محمد از دیگر پیامبران، برتری دیده‌گیری دارااست. از خصوصیت‌های محمد که نسبت به بقیه پیامبران او‌را ممتاز کرده‌میباشد، خاتم پیامبران کنیه دریافت کردن وی بوسیله مسلمان‌ها میباشد. بر این محور بعداز محمد دیگر پیامبری مبعوث نخواهد شد. از معجزات محمد تحت عنوان رسول اسلام؛ قرآن مهم ترین اعجاز وی قلمداد مسجد غدیر فلاحی مشهد شده است.[۳۵]

در پس قضیه نبوت، دستور رهبری و جانشینی محمد که به امامت نیز آوازه داراست، تحت عنوان یک فرمان اعتقادی-کلامی گزینه اعتنا منابع اسلامی قرار گرفته‌میباشد. این دستور موجب او‌لین افتراق‌ها در عالم اسلام شد و پیرو آن دو فرقه اصلی شیعه و سنی صورت گرفتند. تیم نخستین بر این نظریه بودند که علی بن ابی‌طالب جانشین بر حق محمد میباشد و تیم دوم در‌پی بیعت سقیفه با ابوبکر دیگر صحابه محمد بیعت کردند. علی خویش با بیعتش با خلفای دیگر، سعی بر محافظت یکپارچگی امت اسلامی داشت البته خلافت را حق خود مسجد بابا غدیر مشهد می‌دانست.[۳۶]

در تعالیم اسلام، نبوت پیامبران قبل از اسلام پذیرفته گردیده و عیسی، واژه خداوند و متولد گردیده از مادری باکره و معصوم رسم شده است. مسلمان‌ها برخلاف مسیحیت، به شدت الوهیت عیسی را رد می‌نمایند و بر این باورند که عیسی از روی صلیب به افق عروج کرده‌میباشد و کشته نشده‌میباشد و در روز موعود، بازخواهد گشت. ابراهیم نیز تحت عنوان او‌لین مسلمان رسم گردیده و آیتم حمد مسلمانها میباشد. در منابع اسلامی از ماجرا‌های زندگانی موسی حافظه مسجد بابا قدرت مشهد شده است.[۳۷]

معاد
نوشته‌علمیٔ اساسی: معاد
انکار معاد در اسلام، نیازمند انکار دستور و نهی، وعده و وعید، نبوت و وحی میباشد. بیش تر از یک چهارم از آیه‌های قران به زمینه معاد اشاره دارا هستند و انکار معاد در قرآن تحت عنوان یکی صفات کافران به شغل رفته‌میباشد. مرگ تحت عنوان اولی مرحله از فرآیند معاد در حیث گرفته شده است. بر پایه ی آموزه‌های اسلام، مرگ به معنای معدوم شدن وجود ندارد و صرفا جابجایی بشر از دنیا دنیوی به دیگر دنیا ماورای آن میباشد. مرگ در اسلام به معنای به دست آوردن روح بشر به وسیله ملائکه از جسم آدمی میباشد. بعد از مرگ معاش آدم در دانا برزخ ادامه می یابد و بشر تا شروع قیامت در فقیه برزخ باقی خواهد ماند. بنابر تعالیم قرآنی، آدم‌ها در برزخ نسبت به رفتار خویش در عالم، از نعمات یا این که عذاب‌های اخروی بهره مند خواهند بود. بعداز آن قیامت با نفخ صور استارت میگردد و با نفخ صور اولین، همگان خواهند مرد و با نفخ صور دو‌مین، همگان زنده خواهند شد. تعابیر بخش اعظمی برای کیفیت هلاکت دنیا و از دربین رفتن آدمیان در قران به تصویر کشیده شده است که از آن در بین به سکوت شدن خورشید، شکافته شدن کوه‌ها، زمین لرزه‌های کبیر و هلاکت ستارگان اشاره نمود. میان منابع اسلامی، میان اینکه معاد به طور جسمانی شکل خواهد به عهده گرفت یا این که صرفا روضه خوان‌میباشد اختلاف‌هایی وجود داراست با این وجود در آیاتی زیرا آیه ۷ سوره حج و آیه ۴ سوره انفطار؛ معاد جسمانی خواهد بود. بعداز محشور شدن همگان در قیامت، جاری ساختن اشخاص در ترازوی عدل الهی وزن گردیده و نسبت به آن پردیس و دوزخ تقسیم میشود. مبنی بر نشانه‌ها قران، ایفا آدم‌ها در جهان در دفتری تصویب میشود و در قیامت به آن تحقیق شود. در قرآن از صراط تحت عنوان مرحله‌ای از قیامت حافظه شده است که راهی میباشد که از روی دوزخ و جهنم می‌گذرد و تمامی بشر‌ها بایستی از آن عبور نمایند. به نظریه اسلامی، عده ای که به دوزخ و جهنم محکوم خواهند شد، لزوماً به طور ابدی در دوزخ وجهنم نخواهند ماند.[۳۸]

مناظرات علمی امام راست گو چه طور بود؟

در متن ها حدیثی شیعه، مناظرات و گفتگوهایی فی مابین امام درستگو(ع) و متکلمان مذهب ها دیگر و نیز بعضا از منکران وجود خداوند گزارش گردیده‌است. در بعضا از مناظرات، شاگردان امام راست گو(ع) در حضور او در قضیه‌ای که تخصص داشته‌اند، با سایر افراد مناظره کرده‌اند. درین جلسات امام راستگو(ع) بر مناظره رسیدگی کرده و گاه خویش نیز وارد دعوا مسجد بابا غدیر مشهد گردیده است.

مثلا در مصاحبه با عالمی اهل شام که خویش درخواست مناظره با شاگردان امام راستگو(ع) را داشت، امام از هشام بن تندرست خواست تا در مورد سخن با وی گفتمان نماید. همینطور از شخصی که قصد مناظره با اورا داشت، خواست تا در هر موضوع‌ای که میخواهد، آغاز با شاگردانش گفت‌و‌گو نماید و در شکل غلبه بر آنان با وی مناظره نماید. آن شخص در موضوع قرآن با حُمران بن اَعیَن، در مسئله ادبیات عربی با اَبان بن تَغلِب، در فقه با زُراره و در سخن با مؤمن الطّاق و هِشام بن تندرست مناظره کرد و مغلوب مسجد غدیر بلوار معلم مشهد شد.

احمد بن علی طبرسی در کتاب الاحتجاج تیم‌ای از مناظرات امام راستگو(ع) را گرد آورده میباشد که برخی از‌ مسجد غدیر فلاحی مشهد آنان عبارت‌اند از:

مناظره با یکی‌از منکران پروردگار درباره وجود پروردگار

مناظره با ابوشاکر دَیصانی، درباره وجود خداوند

مناظره با ابن ابی العوجاء درباره وجود پروردگار

مناظره با ابن ابی العوجاء درباره حدوث عالَم

مناظره‌ای وقت گیر با یکی‌از منکران وجود پروردگار درباره مسائل مسجد بابا قدرت مشهد متفاوت فقاهتی

مناظره با ابوحنیفه درباره طرز استنباط احکام دینی، به‌ویژه قیاس

مناظره با برخی از علماء معتزله درباره طرز گزینش حکم کننده و برخی احکام دینی

معاش طومار امام محمد راستگو(ع) از به دنیاآمدن تا شهیدشدن

تشکیل حکومت

سیاست در آغاز امام راستگو(ع) یک سیاست فرهنگى و در جهت رویش اصحابى بود که از حیث فقهى و روایى از نهاد‌گذاران تشیع جعفرى به شمار آمده‌اند. همت‌هاى سیاسى امام در قبال اقتدار حاکمه در آن حالت، در محدوده نارضایى از حکومت مو جود، عدم مشروعیت آن و ادعاى امامت و رهبرى اسلام در خانواده پیامبر پروردگار صلّى اللّه علیه و آله بود. از حیث امام درستگو(ع) تعدی نظامى علیه حاکمیت، سوای مهیا آوردن مقدمات مورد نیاز، که مهمترینش عمل فرهنگى بود، جز باخت و نابودى فیض دیگر نداشت. چنانکه در جریان حرکتى که زید بن على و بعد از آن یحیى بن زید در خراسان به آن دست زدند، بنى عباس بیشترین فایده را برده و در کار، خویش را تحت عنوان مصداق شعار «الرضا اینجانب آل محمد» تبلیغ کردند.

سود شغل بعد ها مشخص و معلوم شد؛ چون فقه جعفرى، بنیانگذار تشیع نیرومندى گشت که روز آپ تو دیت نقطع ی عطف بیشترى گرفت؛ ولی زیدیه که منحصرا در خط سیاست‌ بود، رو به افول گذاشتند.