بهترین مرجع مسجد غدیر باباعلی مشهد

لقب‌ها و ا‌لقاب
امام دوازدهم شیعه‌ها، در منابع متعدد و دعا ها و زیارات با ا‌لقاب و لقب‌های بخش اعظمی وصف گردیده است. محدث نوری در کتاب نجم الثاقب به حدود ۱۸۲ اسم و کنیه اشاره کرده و در کتاب «اسم‌طومار حضرت مهدی(عج)» حدود ۳۱۰ نام و کنیه برای امام آمده میباشد. بعضی از القابی که محدث نوری برشمرده اینگونه میباشد: مهدی، قائم، بقیةالله، منتقم، موعود، مالک‌الزمان، خاتم‌الاوصیاء، منتَظَر، حجةالله، احمد، ابوالقاسم، ابوصالح، خاتم‌الائمه، خلیفةالله، پارسا، مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد مالک‌الامر.[۸]

اسم و لقب ها امام دوازدهم شیعه‌ها در منابع اهل‌سنت نیز آمده میباشد؛ هرچند در‌این منابع، بیشتر از تیتر «مهدی» مصرف شده و ا‌لقاب و خصوصیت‌های دیگر کمتر مذکور و کنیه «قائم» در منابع اهل‌سنت به‌ندرت یافت آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می شود.[۹]

خانواده
نبو
تبارنامه امام حسن عسکری
فرستاده اکرم
حضرت فاطمه‌ امام علی
امام حسین
امام سجاد
امام محمد باقر
امام جعفر راستگو
امام موسی کاظم
امام رضا
امام جواد
امام هادی
نرجس امام حسن عسکری
امام مهدی
بابا امام فرصت(عج)، امام حسن عسکری(ع)، امام یازدهم شیعه‌ها دوازده‌امامی میباشد که بعداز شهید شدن امام هادی(ع) در سال ۲۵۴ تا سال ۲۶۰ق، امامت شیعه‌ها را بر ذمه رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد داشت

.[۱۰] مامان امام فرصت(عج) به اسم‌های زیادی به عنوان مثال نرجس، سوسن، صقیل یا این که صیقل، حدیثه و حکیمه[۱۱] خوانده گردیده و چهار سیرتکامل ماجرا درباره سرگذشت و خصوصیت‌های او نقل گردیده است؛ بر طبق روایتی که روضه خوان صدوق در کمال‌الدین و تک تک النعمة نقل کرده،[۱۲] شاهزاده‌ای رومی بوده و در قصه‌هایی دیگر، فارغ از اشاره به سرگذشت وی، فقط به تربیت مامان امام مجال در منزل حکیمه دختر امام جواد(ع) اشاره شد‌ه‌است.[۱۳] بنابر روایاتی که مسعودی در ثابت الوصیة نقل کرده[۱۴] مامان امام مجال ضمن تربیت در منزل عمه امام یازدهم ، در به عبارتی منزل هم به جهان آمده میباشد. در احادیث دیگری مامان امام مجال(عج)، کنیزی سیاه‌پوست معرفی گردیده‌است.[۱۵] علامه مجلسی می گوید احادیث اخیر با احادیث دیگر در این مورد اختلاف دارااست، مگر آنکه آنان‌را درباره مامان باواسطه یا این که آموزگار امام مجال تلقی شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کنیم.[۱۶]

چنانکه در دانشنامه مهدویت آمده میباشد مامان امام حسن عسکری(ع) و مادربزرگ امام مجال(عج) که در احادیث به اسم جَدّه شناخته می شود، بعد از شهیدشدن امام عسکری(ع) کارها شیعه‌ها به‌طور عمده بر دوش وی قرار گرفته بود.[۱۷] همینطور حکیمه دختر امام جواد(ع) و عمه امام عسکری(ع)، به طور همزمان با چهار امام معاش کرده و مبنی بر منابع شیعه، شاهد و راوی تولد امام مجال(عج) بوده میباشد، مامان امام فرصت در منزل وی تربیت گردیده و اکثری از احادیث درباره به دنیا آمدن امام فرصت از وی نقل گردیده‌است.[۱۸]

آیا پهپادهای کشور‌ایران به هدف ها اصابت کردند؟
به نقل از منابع خبری، بعضا از کشورها همانند ایالات متحده، انگلیس[۸] و اردن[۹] در رهگیری پهپادهای اهل ایران به اسرائیل امداد کرده‌اند؛ با این اکنون بر پایه ی گزارش‌ها یکسری موشک به مقر‌های هوایی رامون و نواتیم در فلسطین اشغالی اصابت نموده است.[۱۰] به گفته مقامات اهل ایران پهپادهایی که وارد عملیات شدند ۱۰۰ درصد به هدف ها خویش دست یافتند چراکه هیچ کدام از آن ها برای انهدام نرفته بود و تنها برای درگیرکردن سامانه‌های دفاعی اسرائیل به پرواز درآمده بودند تا با درگیرکردن سامانه‌های دفاعی، موشک‌ها به هدف ها مسجد غدیر بلوار معلم مشهد اصابت نماید.[۱۱]

چرا کشور‌ایران به اسرائیل حمله کرد؟

حمله اسرائیل به دفتر نمایندگی کشور ایران در دمشق (۱ آوریل ۲۰۲۴) که سبب ساز به حمله کشور ایران به اسرائیل شد.
عملیات وعده درستگو، در عکس العمل به حمله اسرائیل در ۱۳ فروددین ماه سال ۱۴۰۳ش (۱ آوریل سال ۲۰۲۴) به کنسول‌گری کشور‌ایران در دمشق اعمال گرفت.[۱۲] مدیریت ستاد نیروهای دارای اسلحه کشور‌ایران، به صراحت استدلال این عملیات را عبور اسرائیل از خط قرمزهای کشور ایران و حمله به کنسول‌گری جمهوری اسلامی ایران در دمشق تیتر مسجد غدیر فلاحی مشهد کرد.

[۱۳] در حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی کشور ایران هفت بدن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان مثال محمدرضا زاهدی، از فرماندهان ارشد نیروی قدس، به شهیدشدن رسیدند.[۱۴] نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد، عملیات نظامی کشور‌ایران را بر طبق سد ۵۱ منشور سازمان ملل متحد[یادداشت ۱] و پشتیبانی مشروع دانست.[۱۵] نقل شده حمله کشور ایران به اسرائیل، بعداز ناامیدی از پیگیری از خط مش دیپلماتیک و از روش شورای امنیت سازمان ملل برای محکوم کردن حمله به سفارت کشور‌ایران در دمشق و دوری از تکرار مسجد بابا غدیر مشهد آن بود.[۱۶]

نامگذاری عملیات به وعده راست گو
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای عملیات علیه اسرائیل را وعده درست گو نامیده و آن را بخشی از تنبیه اسرائیل خواند که با مصوبه شورای بهتر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و پایین لحاظ ستادکل نیروهای دارای سلاح این میهن ایفا پذیرفته میباشد.[۱۷] همینطور از ملازمت ارتش و تامین وزارت مدد جمهوری اسلامی در‌این عملیات خبر اعطا کرد.[۱۸] پیشتر آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، از تنبیه رژیم اسرائیل[۱۹] و جواب منصرف‌کننده به آن[۲۰] صحبت گفته بود. طبق آنچه که در مقر khamenei.ir منتشر گردیده‌است؛ آیت‌الله خامنه‌ای در نشست‌ای پیش از شروع عملیات وعده راستگو، بیت شعری ر ا مسجد بابا قدرت مشهد خوانده بود:

تو‌را میباشد اعجاز در کف زِ ساحران مهراس
عصا بیفکن و از بیم اژدها مگریز
این بیت، آگاه غزلی میباشد که وی درباره تقابل موسی با ساحران سروده میباشد.[۲۱] آن را نوعی تلمیح (صنعت شعری) به آیه‌ها ۶۸ و ۶۹ سوره طه و آیه ۳۱ سوره قصص میدانند. این نشانه‌ها به نزاع موسی با فرعونیان و غلبه بر آن ها با اعجاز الهی اشاره داراست.[۲۲]

برخورد‌ها

تجمع مردمی در همدان در پناه از عملیات وعده درست گو (۲۷ فروددین ماه ۱۴۰۳ش)[۲۳]
به طور همزمان با عملیات وعده راستگو، مجموعه‌هایی از عموم در شهرهای متفاوت جمهوری اسلامی ایران همانند طهران، اصفهان و کرمان[۲۴] و نیز در لبنان،[۲۵] عراق[۲۶] به خیابان‌ها آمدند و به شعف پرداختند. همینطور در روز ۲۶ فروددین ماه در شهرهای کشور‌ایران[۲۷] و در بعضی کشورهای دیگر[۲۸] نیز تجمعات خودجوشی در پناه از این مبادرت شکل گرفت. همینطور هشتک تنبیه متجاوز و یوم الانتقام در بعضا از کانال‌های اجتماعی ترند شد.[مستلزم منبع]

علما و شخصیت‌های مذهبی و سیاسی مختلفی به‌این عملیات برخورد آرم دادند مثلا آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تبعیت شیعه، آن را مایه خشنودی و سرافرا‌زی مسلمانها خواند.[۲۹] آیت‌الله نوری همدانی نیز در پیامی این عملیات را بجا و گزینه حفاظت دانست.[۳۰] همینطور آیت‌الله جوادی آملی این عملیات را فتح قریب و فتح مبین دانستند.[۳۱] رضا رمضانی دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت نیز به‌این عملیات برخورد نشانه اعطا کرد و آن را ناکامی بزرگی برای رژیم صهیونیستی بررسی کرد.[۳۲] همینطور در کاغذ منتسب به احمد بن ستایش الخلیلی مفتی اعظم پادشاهی عمان در کانال اجتماعی ایکس، این مبادرت جمهوری اسلامی ایران حقیقتا خرسند‌کننده تعریف شد.[۳۳]

ایالات متحده و بعضا کشورهای اروپایی همانند انگلیس و آلمان در دفاع از اسرائیل، عملیات وعده راست گو را محکوم کردند.[۳۴] دبیر سازمان ملل، روسیه و چین و برخی کشورهای عربی نیز، کشور ایران و اسرائیل را به خویشتنداری دعوت کردند.[۳۵]

جَجمع (زنده در ۵۰ق) دختر اشعث بن قیس کندی و همسر امام حسن مجتبی(ع) میباشد که به تحریک معاویة بن ابی‌سفیان، امام حسن(ع) را مسموم کرد و به شهید شدن رساند. وی از امام حسن(ع) مالک فرزندی مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نشد.

سازه به نقل از منابع تاریخی، جعده با نیرنگ پدرش به تزویج امام حسن(ع) درآمد. وی در قبال کادو مالی و وعده تزویج با یزید بن معاویه از سوی معاویه امام حسن(ع) را مسموم کرد، البته معاویه به وعده خویش وفا نکرد و وی بعداز شهیدشدن امام حسن(ع) به وصلت یعقوب بن طلحه بن عبیدالله آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد درآمد.

اسم و نسب
جعده از فامیل اشعث و خاندان کِنده بود: پدرش اشعث بن قیس کندی از رخ‌های دارای شهرت صدر اسلام و مادرش ام فروه، خواهر ابوبکر بوده میباشد.[۱] از امام راستگو(ع) اورده شده که اشعث بن قیس در قتل امیرالمؤمنین(ع) سهیم میباشد و دخترش جعده، حسن بن علی(ع) را مسموم کرد و محمد پسر اشعث نیز در شهیدشدن حسین بن علی(ع) کمپانی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد داشت.[۲]

در منابع، از به دنیا آمدن جعده سخنی به دربین نیامده میباشد. به گفته ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین، اسم های سکینه، شعثاء و عایشه را نیز برای وی نقل کرده‌اند البته اسم صحیحش جعده شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۳]

وصلت با امام حسن(ع)
جعده، همسر حسن بن علی امام دوم شیعه‌ها بود، به نقل از احمد بن یحیی بلاذری، تاریخ‌نگار قرن دوم قمری، وی با نیرنگ اشعث به تزویج امام حسن درآمد: چراکه امام علی(ع)، از اشعث منظور بود که دختر سعید بن قیس را برای امام حسن(ع) خواستگاری نماید، البته اشعث او‌را برای پسر خویش خواستگاری کرد و دختر خویش جعده را برای تزویج با امام حسن سفارش اعطا کرد.[۴] هرچند در بعضا منابع آمده که امام علی خویش از ام عمران دختر سعید بن قیس برای امام حسن خواستگاری کرده بود، سعید با اشعث مشورت کردن کرد، اشعث اورا پشیمان کرد و دخترش را به عقد پسر خویش درآورد.[۵]

از احادیث تاریخی برمی‌آید که وصلت امام حسن مجتبی(ع) با جعده در طی حکومت امام علی(ع) و دربین سال‌های ۳۶ تا ۴۰ق در کوفه بوده میباشد؛ به این دلیل که اشعث هنگام حرف با امام علی(ع) درباره این وصلت، وی را «امیرالمؤمنین» خطاب نموده است.[۶] علاوه بر آن، اشعث در حین عثمان، حکم کننده آذربایجان بود و بعداز مبارزه جمل به کوفه آمد.[۷] در منابع تاریخی، فرزندی برای جعده از امام حسن بیان نشده میباشد. روحانی موءثر ۱۵ فرزند برای امام حسن(ع) اسم میبرد که اسم مامان هیچ کدام از آنها جعده وجود ندارد.[۸]

مسموم کردن امام حسن(ع)
سازه بر منابع تاریخی، جعده امام حسن(ع) را مسموم کرد و بر تاثیر همین مسمومیت به شهید شدن رسید.[۹] به گفته روضه خوان اثرگذار، معاویه بعد از آنکه تصمیم گرفت برای ولایتعهدی پسرش یزید بیعت بگیرد، صد هزار درهم برای جعده ارسال کرد و به وی وعده اعطا کرد که در ازای مسموم کردن شوهرش، اورا به وصلت یزید درخواهد آورد.[۱۰] هرچند از بعضی منابع اورده شده که جعده به سبب ساز کینه‌ای که از امام حسن(ع) داشت او‌را مسموم کرد.[۱۱] ولی مادلونگ اسلام‌شناس آلمانی(زاده ۱۳۰۹ش) این نظر را دارد کوشش معاویه برای ولایتعهدی یزید، احادیث مسموم شدن امام حسن به تحریک معاویه و به دست جعده را پذیرش می‌نماید.[۱۲]

نگاهی به تاریخ سیاسی بعدازظهر ایلخانان
هلاکوخان مغول به دستور خان والا مغول منگو قاآن در سال ۶۵۱ به کشور ایران لشکر کشید. از هدف ها یورش هلاکو به کشور ایران، از فی مابین بردن قلعه‌های اسماعیلیه و خلافت عباسی بود. اسماعیلیان در سال ۶۵۴ کاملا از ایلخانان ناکامی خوردند. هلاکو در سال ۶۵۶ با تصرف بغداد خلافت عباسی را از در بین برداشت و واپسین خلیفه عباسی را به قتل رساند.[۱] با اینکه مغولان نصیب‌های متعددی از شام را به تصرف در آوردند و دمشق را در سال ۶۵۷ تصرف کردند، از دست‌یابی به سواحل مدیترانه گشوده ماندند و در مسیر فتوحات خویش به سوی مصر، با حکومت ممالیک روبرو شدند و در سال ۶۵۸ هجری در جنگ عین جالوت از ممالیک مصر باخت خوردند.[۲] از آن پس تا مقطع‌ها نبرد با ممالیک برای دست‌یابی به مصر بخشی از نرم‌افزار نظامی ایلخانان را تشکیل می‌اعطا مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرد.

گاه‌شمار حکومت‌های جمهوری اسلامی ایران بعد از اسلام
...
نبو
هلاکو از سوی خان مغول فرمانده تمام متصرفات غربی امپراتوری مغولان شد و کنیه ایلخان گرفت و از آن پس حکومت کشور ایران و عراق و نصیب‌هایی از شام و آسیای صغیر در بین فرزندان هلاکو ارثی شد. ایلخانان بعد از مدتی رابطه خویش را با خان تعالی مغول گسستند و به استقلال در کشور‌ایران حکومت مسجد غدیر فلاحی مشهد کردند.

اول سلاطین ایلخان، مسلمان نبودند. در‌این زمان ادیان غیر از اسلام به خصوص آیین بودایی آزادی یافتند. بعضی سلاطین ایلخان از آیین بودایی پناه کردند و معابد بودایی در کشور ایران ساخته شد.[۳] دو‌مین جانشین هلاکو احمد تکودار که از سال ۶۸۳ تا ۶۹۰ حکومت کرد اول ایلخانی بود که مسلمان شد[۴] ولی جانشینان وی مسلمان نبودند تا اینکه غازان‌خان در سال ۶۹۴ به سلطنت رسید و اعلام مسلمانی کرد و معابد بودایی و کلیساها را تخریب کرد و از آن پس دست اندرکاران حکومت ایلخانان مسلمان شدند. غازان خان به واسطه دانایی و اصلاحاتی که ایفا اعطا کرد مشهورترین ایلخان مغول میباشد. وی به اصلاح ضوابط و اصلاحات اقتصادی دست زد و به آبادانی و ایجاد کرد بناهای عام المنفعه مسجد بابا غدیر مشهد پرداخت.[۵]

حکومت ایلخانان با مرگ ابوسعید بهادر خان در سال ۷۳۶ به دست حکام محلی و فرماندهان نظامی زمین خورد و به قسمت‌های متفاوت تجزیه مسجد بابا قدرت مشهد شد.

اسم ائمه و عبارت علی اما الله بر سکه زمانه اولجایتو شاه شیعه ایلخانی
همیاری شیعه ها با هلاکو در انقراض خلافت عباسی
گزارش‌هایی که در منابع تاریخی به خصوص منابع اهل سنت وجود دارااست بر کمک شیعه‌ها به هلاکو در جهت انقراض خلافت عباسی تأکید کرده‌اند. مطابق این گزارش‌ها، خواجه نصیر الدین طوسی متکلم گران قدر شیعه که مدتی را در سرویس هلاکو به راز موفقیت و نیز ابن علقمی وزیر شیعه مذهب واپسین خلیفه عباسی از کارداران انتخاب کننده در حمله هلاکو به بغداد و انقراض خلافت عباسی و یا این که دستکم، موافق با این اتفاق بودند.

مبتنی بر این گزارش‌ها، خواجه نصیر الدین طوسی که بعد از تصرف قلاع اسماعیلیه در سرویس هلاکو در آمد، اورا برای انقراض خلافت عباسی تشویق کرد. از سوی دیگر ابن علقمی که وزیر مستعصم واپسین خلیفه عباسی بود، با هلاکو خان مکاتبه داشت و حتی بنابر برخی گزارش‌ها با مرخص کردن بخشی از سپاه خلیفه، اورا در مقابل هلاکو تضعیف کرد[۶] و از سوی دیگر خلیفه را تشویق کرد که به تسلیم مغولان در آید.[۷] علت ابن علقمی را، بدرفتاری پسر خلیفه با شیعه‌ها دانسته‌اند که در اتفاق‌ای به قتل و غارت شیعه ها کرخ دست یازید و ابن علقمی که از خلیفه شدن وی بعداز مستعصم بیم داشت، با هلاکو برای هلاکت خلافت عباسی همیاری کرد.[۸]

عَبْدُالرَّحْاینجانب بن عَوْف (درگذشت ۳۲ق) صحابی رسول و یکی‌از اعضای شورای شش نفره. وی از اولیه مسلمان ها بود. در سفر به حبشه و مسافرت به مدینه حضور داشت. عبدالرحمن در تک تک غزوات فرستاده اسلام کمپانی کرد. عبدالرحمن در اتفاق سقیفه حضور داشت. مهم ترین مسئولیت وی بعداز رحلت نبی، حضور در شورای شش نفره و گزینش عثمان تحت عنوان خلیفه مسلمان‌ها بود. اهل سنت، عبدالرحمن را جزو عشره مبشره می دانند که فرستاده به آنان وعده پردیس اعطا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.

نسب، به دنیا آمدن
عبدالرحمن فرزند «عوف بن عبد و بنده عوف»[۱] در سال دهم عام الفیل چشم به جهان گشود.[۲] مامان وی «شفا» دختر عوف بن عبد و بنده بن حارث بود.[۳] اسم وی در حین نا آگاهی بنده عمرو و یا این که بنده الکعبه بوده و فرستاده اسم اورا به عبدالرحمن تغییر‌و تحول آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بخشید.[۴]

عبدالرحمن در طول رسول
عبدالرحمن از اولی اشخاصی بود که مسلمان شد. وی به دعوت ابوبکر اسلام آورد.[۵] عبدالرحمن را «مَن هاجَرَ الهِجرتَین؛ شخصی که دو مهاجرت اجرا داده دانسته‌اند: وی به امر فرستاده، یاور تنی چند از مسلمان ها به حبشه مسافرت کرد. قبل از سفر فرستاده،‌ به مکه رجوع و به یاروهمدم مسلمانها به مدینه رفت.[۶] براساس برخی گزارش‌ها زمانی که نبی درمدینه در میان مسلمان‌ها قسم برادری ساخت؛ عهد و پیمان برادری فی مابین عبدالرحمن با عثمان[۷] و یا این که باسعد بن ربیع برقرار رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.[۸]

اهل سنت، عبدالرحمن را جزو عشره مبشره میدانند که رسول به آن ها وعده پردیس بخشید.[۹] از عبدالرحمن احادیث مختلفی آورده شده[۱۰] که مثلا آنها ماجرا عشره مبشره شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۱۱]

کمپانی در غزوات و سریه دُومَة الْجَنْدَل
عبدالرحمن در آحاد غزوات رسول اسلام کمپانی کرد.[۱۲] وی در نبرد اُحد از عده ای بود که فراروگریز نکرد و یار و همدم رسول و تعداد اندکی از صحابه در میدان پیکار باقی ماند.[۱۳] وی درین نبرد، جراحات اکثری برداشت که بعضا از آنها سبب ساز لنگ شدن وی شد.[۱۴] خلال غزوات، عبدالرحمن به سریه‌ای نیز پیامبر شد. این سریه در حوزه‌ دومة الجندل بود و با تایید اسلام به وسیله طرف مقابل، سوای تضارب نقطه پایان یافت.[۱۵] این سریه به سریه عبدالرحمن بن عوف نیز دارای اسم و رسم میباشد.[۱۶]

اقتداء نبی در نماز صبح به عبدالرحمن
منابع اهل‌سنت از مغیرة بن شعبه نقل کرده‌اند: «(در منش یک کدام از نبرد‌ها) نبی پروردگار(ص) برای قضای حاجت از اشخاص سپاه بدور شد....[بعداز قضای حاجت] آب ریختم و رسول وضو گرفت....وقتی که برگشتیم، دیدیم عبدالرحمن بن عوف رکعت ویّل را [در حالی‌که امام جماعت بود] خوانده بود و وقتی که متوجه حضور نبی(ص) شد، خواست به عقب برگردد که نبی اشاره فرمود که در مکان خویش بماند و آن‌گاه پشت رمز وی یک رکعت نماز گزارد. وقتی که عموم و عبدالرحمن درود دادند، رسول برخاسته و رکعت دیگر را خواند و درود اعطا کرد.[۱۷]

بعضا از علمای شیعه، این ماجرا را به دلیل وجود اشکالات متفاوت، رد کرده‌اند.[۱۸]

عبدالرحمن بعد از رحلت رسول
اعضای شورای شش نفره

برای انتخاب خلیفه سوم
امام علی (ع)
عثمان بن عفان
عبدالرحمن بن عوف
سعد بن ابی وقاص
زبیر بن عوام
طلحة بن عبیدالله

بنابر قولی عبدالرحمن بعداز رحلت نبی اسلام، در سقیفه حضور داشت[یادداشت ۱] و در مقابل انصار اعلام‌کرد: «گرچه شما دارنده ادب می باشید؛ البته افرادی مانند ابوبکر، قدمت و علی(ع) ندارید.[۱۹] بعضا بر این باورند که عبدالرحمن این جملا‌ت را خیر در سقیفه بلکه در اجتماع مسلمان‌ها در مسجدالنبی(ص) ذکر نموده است. [۲۰]

وی در بعضی اتفاق ها دیگر نیز حضور داشت و گاه مسئولیت‌هایی بر ذمه وی گذارده میشد.[۲۱]

شورای شش نفره
نوشته‌علمیٔ اساسی: شورای شش نفره
شورای شش نفره، شورایی بود که قدمت بن خطاب، برای تعیین خلیفه آجل گزینش کرد. به فرمان قدمت، خلیفه آتی می بایست بوسیله اشخاص شورا تعیین میشد. خلیفه دوم خلال عضو کردن عبدالرحمن در‌این شورا، به وی این تفویض را اعطا کرد که در شرایطی که این شورا در دو تیم سه نفره، لحاظ متفاوتی داشتند، رأی گروهی پذیرفته خواهد شد که عبدالرحمان در آن میباشد.[۲۲] در غایت عبدالرحمن از همین امتیاز خویش به کار گیری کرده و اخوی زن خویش، عثمان، را خلیفه مسلمان ها کرد.[۲۳]

میرزاحسین خلیلی تهرانی (۱۲۳۰ق ـ ۱۳۲۶ق) عالم و مرجع پیروی شیعه در قرن سیزدهم هجری قمری و قرن چهاردهم هجری قمری و از رهبران روضه خوان حمایت کننده نهضت مشروطه بود. میرزا حسین در نجف در درس فقهایی مانند مالک جواهر و روحانی مرتضی انصاری کمپانی کرد تا اینکه خویش به رده مرجعیت رسید. آقاضیاء عراقی و آقاحسین نجم آبادی نیز ازجمله شاگردان وی بودند. او اثراتی در مسئله‌های فقه، اصول فقه و رجال به کتابت مسجد غدیر بلوار معلم مشهد درآورد.

میرزا حسین خلیلی تهرانی نسبت به کارها سیاسی و اجتماعی کشور ایران با آلرژی ویژه مینگریست و در موردها زیاد به‌این مسایل برخورد نشانه می‌اعطا کرد. وی در برکنار امین السلطان (صدر اعظم وقت جمهوری اسلامی ایران) نقش داست و در جریان نهضت مشروطه، یار و همدم با آخوند خراسانی و ملا عبدالله مازندرانی عملکرد‌های فراوانی جاری ساختن بخشید. تنفیذ قانون اساسی ایران مشروطه و نبرد با استبداد محمدعلی پادشاه قاجار بعد از به توپ بستن مجلس ازجمله اقدامات وی در این مورد مسجد غدیر فلاحی مشهد بود.

میرزا حسین خلال اینکه شخصی صالح بود و تایم ها زیاد را در مسجد کوفه و مسجد سهله به عبادت میگذراند، به [[اخلاق خوب| خوش اخلاقی] ، خوش‌سخنی و رئوف بودن معروف بود. وی یک زائرسرا، دو مکتب علمیه و قنات در نجف تاسیس و برای مردم وقف کرد. میرزا حسین در شوال ۱۳۲۶ق در مسجد سهله درگذشت و پیکرش تا نجف تشییع و در آنجا، کنار مکتب‌ای که سازه گذارده بود مسجد بابا غدیر مشهد دفن شد.

به دنیا آمدن و تحصیلات
میرزا حسین، در سال ۱۲۳۰ق در قم [۱] یا این که نجف به دنیا آمد.[۲]

اساتید و مشایخ وی به این قرار میباشد:

پدرش حاج میرزا خلیل؛
برادرش حاج ملا علی تهرانی؛
محمد حسن نجفی (صاحب و مالک جواهر، متوفای ۱۲۶۶ق.)؛
روضه خوان مرتضی انصاری (متوفای ۱۲۸۱ق.)؛
مولی زین العابدین گلپایگانی؛(۱۲۰۹یا۱۲۱۸-۱۲۸۹ق.)
سيد اسد اللّه بيدآبادى‏؛
ملا محمد تقى گلپايگانى‏؛[۳]
میرزا خلیل از این اساتید خویش اذن ماجرا گرفت.[۴] بعد از آن در نجف به درس دادن فقه پرداخت. اشراف وی بر فروع شرعی و همینطور تسلطش در درس دادن، حمد گردیده و اورده شده که از آرای بلند و توان ذکر فوق‌العاده بهره مند مسجد بابا قدرت مشهد بوده میباشد.[۵]

مرجعیت
میرزا حسین خلیلی تهرانی، بعد از وفات روحانی محمدحسین کاظمی (۱۳۰۸ق.) و رحلت میرزای شیرازی (۱۳۱۲ق.)، از مراجع پیروی مجال خویش به شمار می‌آمد و مقلدانی در کشور ایران، هند، عراق و دیگر بلاد اسلام داشت.[۶]

شاگردان
در رینگ درس وی فقهای نامداری کمپانی می‌کرده‌اند. او شاگردان فراوانی تربیت کرد که از آن پاراگراف‌اند:

آقا ضیاء عراقی
آقاحسین نجم آبادی
سید علی حاکم طباطبایی
محمدباقر قائنی بیرجندی
سید میرزاآقا دولت آبادی
سید محمد لواسانی
مرتضی آشتیانی[۷]
نیز سيّد فخر الدّين قمى‏،[۸]آقابزرگ تهرانی،[۹] علی اکبر همدانی[۱۰]، محمد طالقانی[۱۱] و محمد حسین کشف کننده الغطاء[۱۲]، از وی اذن داستان گرفته‌اند.

دقت به کارها سیاسی و اجتماعی
اعتراض به سیاست‌های امین السلطان
خلیلی تهرانی نسبت به کارها سیاسی و اجتماعی کشور‌ایران حساس بود. او در ۱۳۲۱ق، در ادامه وضع و اوضاع نابسامان اقتصادی و اجتماعی کشور ایران و نارضایتی عموم از شغل های امین السلطان (صدراعظم ناصرالدین فرمان روا قاجار)، هم پا با آخوند ملامحمدکاظم خراسانی (متوفی ۱۳۲۹ق.) به علمای کشور‌ایران طومار نوشت و ناخشنودی خویش را از سیاست‌های خطا امین السلطان نماد اعطا کرد و حتی گفته‌اند که اورا تکفیر کرد. این اقدامات بسیار مؤثر به زمین خورد و موجب برکنار امین السلطان شد.[۱۳]

ملازمت با نهضت مشروطه
با شروع نهضت مشروطه، تهرانی همپا با محمدکاظم خراسانی و عبدالله مازندرانی (متوفی ۱۳۳۰ق.) از آن تامین کرد. این سه روضه خوان که بعداز وفات میرزای شیرازی مرجعیت شیعه ها را به ذمه داشتند و با تیتر مراجع ثلاث نجف شناخته می‌شدند، با طومار‌ها، پیام‌ها و ارشادهای خویش، سهم مهمی در برد نهضت مشروطه داشتند. غرض آن ها از این امان که از عمده‌ترین کارداران موفقیت انقلاب مشروطه دانسته گردیده، مراقبت مذهب اسلام و از در بین برداشتن حکومت استبداد و کوتاه کردن دست متجاوزان فرنگی آورده شده میباشد.[۱۴]

تنفیذ قانون اساسی ایران مشروطه
بعد از برد نهضت مشروطه و تأسیس مجلس شورا، قانون اساسی ایران برای ثبت نزد این سه بدن پیامبر شد و آن ها هم آن را تنفیذ کردند[۱۵] و بعد از آن با ارسال طومار‌ها و تلگرام‌های متوالی، به تقویت مجلس اقدام نمودند.[۱۶]

عبدالله جوادی آملی (۱۳۱۲ش) از مراجع پیروی شیعه، فیلسوف، فقید، مفسر قرآن، مدرّس حوزه علمیه قم در قرن پانزدهم هجری خورشیدی میباشد. وی از شاگردان آیت‌الله بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبایی بوده و حدود شصت سال در ناحیههای علمیه قم و طهران، علومی زیرا فلسفه، عرفان، فقه و تعبیر را درس دادن نموده است. او کتاب‌های اکثری نوشته که تعبیر تسنیم و رحیق مختوم (تفصیل اسفار اربعه) برای مثال آن‌ها مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.

جوادی آملی بعد از انقلاب اسلامی کشور‌ایران مسئولیت‌هایی زیرا عضویت در شورای خوب قضایی، مجلس خبرگان قانون اساسی ایران، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و مجلس خبرگان رهبری را برعهده داشته میباشد. او همینطور در دهه‌های هفتاد و هشتاد خورشیدی، امام آدینه قم بوده میباشد. وی در سال ۱۳۶۷ش، در مسافرت به مرزو بوم شوروی، پیام امام خمینی به گورباچف را ابلاغ آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کرد.

جوادی آملی در فلسفه در پی حکمت مُتعالیه میباشد. وی وجود دانش شرعی در حوزه علم ها انسانی و تجربی را می‌پذیرد. بعضا از فتواهای گوناگون او عبارت میباشد از: روا بودن تبعیت زنان از مرجع تاسی زن، روا بودن تغییر تحول جنسیت و عصمت رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد اهل کتاب.

معاش‌طومار
عبدالله جوادی آملی در سال ۱۳۱۲ش در آمل به‌جهان آمد.[۱] بابا او از روحانیون این شهر بود.[۲] در سال ۱۳۲۵ش تحصیلات فقهی را در حوزه علمیه آمل شروع کرد و در بازه زمانی پنج سال دروسی زیرا ادبیات عرب، منطق، اصول فقه، فقه، تعبیروتفسیر قرآن و حدیث را در سطح میانگین شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد حوزه فراگرفت.[۳]

در سال ۱۳۲۹ش به طهران رفت و پنج سال در مکتب مروی به علم آموزی علم ها شرعی افزود. درین مقطع در دروس محمدتقی آملی، ابوالحسن شعرانی، مهدی الهی قمشه‌ای و محمدحسین تونی حاضر شد. وی در کنار فقه و اصول، فلسفه و عرفان هم علم آموزی کرد و هم زمان به درس دادن دروس حوزوی درگیر شد.[۴] او در سال ۱۳۳۴ش به حوزه علمیه قم رفت و سطح ها تخصصی دروس حوزوی را از عالمانی همانند آیت‌الله بروجردی، سیدمحمد پژوهشگر داماد، میرزا هاشم آملی، امام خمینی و علامه طباطبایی آموخت.[۵]

درس دادن

تصویر روی جلد تعبیر تسنیم
جوادی آملی درس دادن علم ها حوزوی را از جوانی و هنگامی که در حوزه طهران درس می‌خوانده، استارت نموده است.[۶] از فرصت اقامت در طهران در اوایل دهه سی خورشیدی درس دادن او در حوزه علمیه شروع شد و هم‌در حال حاضر سوابق حدود شصت سال درس دادن دروس گوناگون حوزوی ازجمله فقه، فلسفه، عرفان و تعبیر قرآن را در کارنامه علمی‌اش دارااست. در‌این بازه سه زمان کتاب اسفار اربعه ملاصدرا را در حوزه علمیه قم درس دادن نموده است.[۷]

درس تعبیروتفسیر وی از سال ۱۳۵۵ش استارت شد و در ۲۳ خرداد ماه ۱۳۹۹ش تمام شد.[۸] درس تعبیروتفسیر و درس بیرون فقه جوادی آملی در مسجد اعظم قم برگزار می‌گردد.[۹] طبق گفته آیت‌الله جوادی، استارت درس تعبیر، ۱۴۰۰ق و پایانش ۲۳ شعبان ۱۴۴۱ق میباشد.[۱۰]

شاگردان
در زمان سالیان دراز درس دادن آیت‌الله جوادی آملی -بیشتراز ۵۵ سال- هزاران نفر از دروس وی سود کرده‌اند؛ مثلا:

مهدی شب‌زنده‌دار،[۱۱]
سید محمدرضا مدرسی یزدی،[۱۲]
غیاث‌الدین طه‌محمدی[۱۳]
غلامرضا فیاضی،
عبدالحسین خسروپناه،
حمید پارسانیا،
مهدی هادوی تهرانی.[مستلزم منبع]

خط مش عقیدتی
احمد در عقاید سختگیر بود و با معارضان به شدت واکنش میکرد. او با غالیگری طاقت فرسا مخالف بوده و با غالیان جنگ می‌نموده است. در یک گزینه آورده شده که او به یونس بن عبدالرحمان، محدث و متکلم پر اسم و رسم امامی، بدگمان بود، ولی ابعاد به باعث خوابی که چشم بود، توبه کرد و از نظریه‌اش عدول نمود.[۱۴] نیز گفته‌اند که احمد از حسن بن دوستداشتنی داستان نمیکرد، به دلیل آنکه او در قصه ابن دوستداشتنی از ابوحمزه ثمالی شک وتردید داشت، البته نقل شده میباشد که احمد از این شک و تردید منصرف شد و قبل از مرگ از لحاظ خویش برگشت. کشی به گزارش نصر بن صباح، این حکایت را نقل کرده[۱۵] و نجاشی[۱۶] آن را به گزارش کشی آورده مسجد غدیر بلوار معلم مشهد میباشد.

با این وصف چنانکه فی مابین ورقه ها حدیث امامی چشم میگردد، احمد از ابن دوست داستنی بارها ماجرا نموده است. نیز چنانکه ابن غضائری اشاره کرده، احمد بن محمد بن عیسی، احمد بن محمد برقی، محدث دارای شهرت امامی را به منجر روایاتی که نقل می کرد، از قم خارج راند، ولی بعداز مدتی او‌را به قم بازگرداند و از او بهانه خواهی کرد و آن هنگام که برقی درگذشت، در تشییع پیکر وی با راز و پای عریان کمپانی کرد تا پشیمانی از کردۀ خود را نماد مسجد غدیر فلاحی مشهد دهد.[۱۷]

ابوسعید راحت بن زیاد آدمی نیز برای مثال اشخاصی بود که بوسیله احمد به باعث غلوی که بدان مجرم بود، از قم رانده شد.[۱۸] چنانکه در الضعفای منسوب به ابن غضائری آمده میباشد.[۱۹] دیگری محمد بن علی بن ابراهیم دارای شهرت به ابوسُمَینَه بود که هنگام ورود به قم، مدتی نزد احمد بن محمد بن عیسی خانه کرد و آن فرصت که تمایل وی به بزرگ نمایی پدیدار شد، بوسیله احمد از قم مسجد بابا غدیر مشهد رانده شد.[۲۰]

رؤیت آفریدگار
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: رؤیت خداوند
روحانی صدوق[۲۱] تصریح کرده که احمد احادیثی دربارۀ رؤیت آفریدگار در النوادر ماجرا کرده بوده که ولی از نگرش ابن بابویه تمامی درست و در معنای آشنایی قلبی خدا میباشد و نباید آن روایات را در معنای رؤیت ظاهری و از روش دیده مسجد بابا قدرت مشهد دانست.

شاگردان
در بین راویان او می‌اقتدار بدین اسامی اشاره نمود:[۲۲]

سعد بن عبدالله اشعری
علی بن ابراهیم قمی
داوود بن کوره قمی
محمد بن یحیی عطار
احمد بن ادریس اشعری
محمد بن حسن صفار
عبدالله بن جعفر حمیری
حمید بن زیاد
منابع زیدی
احمد در بعضی منابع زیدی از مشایخ حسن بن علی ناصر اطروش، از ائمه زیدی پر اسم و رسم، شناخته گردیده‌است.[۲۳]

درگذشت
از تاریخ درگذشت احمد اطلاعی در چنگ وجود ندارد. فقط چنانکه از ابن غضائری بیان شده، احمد در طول درگذشت برقی (درگذشته ۲۷۴ یا این که ۲۸۰ق) زنده بوده میباشد.[۲۴]

اثر ها
مهمترین کتاب احمد بن محمد بن عیسی به عبارتی کتاب النوادر میباشد که از اثرها گزینه پشت گرمی امامیه بوده، و از منابع اساسی حدیثی آن ها میباشد.[۲۵] این کتاب بوسیله داوود ابن کوره قمی تهیه و تنظیم گردیده بوده میباشد.[۲۶]

کتابی با تیتر النوادر به احمد بن محمد بن عیسی منسوب میباشد که یک توشه به طور سنگی هم پا با کتاب فقه الرضا، و جدیداً در قم (۱۴۰۸ق) به چاپ رسیده میباشد. انتساب این کتاب به احمد محل شک میباشد و هیچ قرینه استواری در اینکه کتاب، بخشی از کتاب النوادر میباشد، نیست. گرچه می‌قدرت این کتاب را تألیف او به شمار آورد، البته گفت و گو از انتساب آن به حسین بن سعید اهوازی نیز قادر است به صورت دور از شوخی دنبال گردد؛ چه احمد بن محمد بن عیسی مهمترین راوی کتاب‌های حسین بن سعید بوده میباشد.[۲۷]

به هر روی، مجلسی در بحار الانوار[۲۸] از این ورژن خاطر کرده و انتساب تألیف آن را به حسین بن سعید و احمد بن محمد بن عیسی را گزینه دعوا قرار داده میباشد، گرچه انتساب آن را به حسین بن سعید به طور کارکشته تری مطرح نموده است.

در گفت و گو از این ورژن، آنچه می بایست آیتم اعتنا دور از شوخی قرار گیرد، آن میباشد که‌این ورژن ظاهراً با کتاب فقه الرضا مربوط بوده میباشد و چنانکه از هرجا آن پیداست، قسمت‌هایی از کتاب فقه الرضا با این ورژن آمیخته میباشد. این سؤال در بین میباشد که چرا این دو کتاب با یکدیگر لینک خوده و قسمت‌هایی از فقه الرضا در کتاب موسوم به النوادر شیوه یافته میباشد؟

از سایر کتاب‌های او می‌اقتدار به‌این‌ها اشاره داشت:

التوحید
فضل و ادب النبی (صلی الله علیه و آله)[۲۹]
المتعه [۳۰]
الناسخ و المنسوخ
الاظلة[۳۱]
الناسخ و المنسوخ
المسوخ[۳۲]
فضائل العرب[۳۳]
کتاب در حج[۳۴]
الطب الکبیر[۳۵]
الطب الصغیر[۳۶]
المکاسب[۳۷]
الملاحم[۳۸]

حَمّاد بن عثمان، از محدّثان قرن دوم هجری قمری. او از اصحاب امام راست گو(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) و از اصحاب اجماع میباشد. اسم او در سلسله مدرک حدود ۲۰۰۰ ماجرا آمده میباشد و همگی عالمان رجال و حدیث‌شناسی، بر وثاقتش رخداد لحاظ دارا مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد هستند.

۵ حسن بن دوستداشتنی یا این که (حسن بن علی بن فَضّال، فَضالَة بن ایوب و عثمان بن عیسی)
۶ احمد بن ابی نصر بزنطی
نبو
معرفی و مقام علمی
حماد بن عثمان(۱۹۰ق) از اصحاب امام درست گو (ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) میباشد. کنیه او ناب یا این که ذوالناب[۱] بود و در کوفه[۲] معاش آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می کرد.

اسم حماد بن عثمان در سلسله مدرک حدود دوهزار حدیث میباشد.[۳] او ضمن نقل بی‌واسطه از امام درست گو(ع) و امام کاظم(ع)، از قریب به صد راوی و بیشتراز همگی از عبیدالله بن علی حلبی حدیث شنیده میباشد همچنان که افزون بر چهل راوی و بیشتراز دیگرافراد، محمد بن ابی‌عمیر، حسن بن علی وشاء، حسن بن علی بن فضال و محمد بن ولید خزاز از او حدیث رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شنیده‌اند.[۴]
پژوهش محتوای احادیث حمادبن عثمان آرم می دهد که او بیشتر به تصویب و نقل روایات احکام اهتمام داشته میباشد و دراین مورد از راویان مالامال حدیث به شمار میاید و اما احادیث زیادی نیز در صفات امام و اوضاع و احوال شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد امامان دارااست.[۵]
حماد بن عثمان ناب از راویان معروف بوده و در زمره اصحاب اجماع میباشد و از راویانی میباشد که همگی پژوهشگران دانش رجال، از متقدمان[۶] و متأخران،[۷] بر وثاقتش واقعه لحاظ دارا‌هستند و او‌را با صفاتی زیرا ثقه، فاضل و جلیل القدر و نه ستوده‌اند.
حماد کتابی داشته[۸] میباشد که ظاهراً تا عهد و پیمان سید بن طاووس مو جود بوده میباشد؛ چون ابن طاووس در دو کتاب خویش[۹] از آن نقل نموده است.[۱۰]
معاش‌طومار و خویشاوندان
پدرش، عثمان، به رُواسی[۱۱] معروف میباشد. ادله این کنیه،انتساب او به بنی رواس از خویشان‌های سرشناس در کوفه میباشد.[۱۲]

کشی، اسم پدربزرگش را زیاد[۱۳] و نجاشی اسم او‌را عمرو بیان کرده‌اند[۱۴]

حماد، برادرانی هم داشته میباشد. برخی منابع برای او یک اخوی به اسم عبدالله،[۱۵] و بعضی دیگر دو اخوی به اسم‌های جعفر و حسین[۱۶] بیان کرده‌اند.

حماد در منابع رجالی با عناوینی مانند مولی بی نیاز (دارنده لینک با قوم و قبیله بی نیاز) و (ذو الناب مولی بی نیاز کوفی).[۱۷]«مولی أَزْد» (دارنده لینک و پیوند با قوم ازد)[۱۸] و فزاری (به باعث سکونت در عزرم، محل سکونت خویشان فزاره)[۱۹] تعریف شد‌ه‌است.

این تمامی اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران سبب ساز گردیده‌است که کاظمی،[۲۰] حماد بن عثمان را اسم مشترک فی مابین دو نفر به شمار آورده و وجه تمایز آن دو را در راویان از آن دو دانسته‌میباشد. همینطور بهبهانی[۲۱] با استناد به اختلاف در کنیه، نسبت، اسم جد و اسم برادران این دو، تصریح به ناهمخوانی و تعدد نموده است. در مقابل، محمدتقی مجلسی،[۲۲] کلباسی،[۲۳] مامقانی،[۲۴] خویی[۲۵] و شوشتری[۲۶] این دو اسم را از آنِ یک شخص دانسته‌اند.

پانویس
کشّی، تفویض معرفة الرجال، ص۳۷۲؛ طوسی، رجال الطوسی، ص۳۳۴، قس ص۱۸۶؛ طوسی، کتاب ها الشیعة و اصولهم، ص۳۰۶.
طوسی، رجال الطوسی، ص۱۷۳،۱۸۶، ۳۳۴.
مدرسی طباطبائی، ج ۱، ص۲۳۹.
خویی، معجم رجال الحدیث، ج ۶، ص۲۱۶–۲۱۸.
اردبیلی، جامع الرواة، ج ۱، ص۲۷۱–۲۷۳.
کشّی، سپردن معرفة الرجال، ص۳۷۲؛ طوسی، کتاب ها الشیعة و اصولهم، ص۱۵۶.
ابن داوود حلّی، کتاب الرجال، ردیف ۱۳۲؛ علامه حلّی، خلاصة الاقوال، ص۵۶.
طوسی، رجال الطوسی، ص۳۳۴؛ طوسی، کتاب ها الشیعة و اصولهم، ص۱۵۶.
ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ص۱۱۹–۱۲۰؛ همو، قبس اینجانب کتاب غیاث فرمانروا الوری، ص۶، ۹.

عکس العمل صالحی نجف‌آبادی به نقد ها
صالحی نجف‌آبای کتاب عصای موسی یا این که معالجه بیماری بزرگنمایی را در جواب به نقدهای معارضان منتشر کرد. وی در‌این کتاب دیدگاه ها رفیعی قزوینی، علامه طباطبایی، زاهدی قمی، محمد فاضل لنکرانی و شهاب اشراقی، سید احمد فهری، سید محمد مرتضوی، رضا استادی و صافی گلپایگانی را عیب گیری کرد. وی درین کتاب اشاره می‌نماید که اصل این کتاب در اوائل دههٔ پنجاه نوشته و چاپ شد و قرار بود که با اسم مستعار عبدالله مظلوم منتشر خواهد شد اما عنصرها ساواک بازدارنده دستور مسجد غدیر بلوار معلم مشهد شدند.[۱۷]

صالحی نجف‌آبادی در جواب به مرتضی مطهری کتاب نگاهی به حماسهٔ حسینی مدرس مطهری را در ۴۶۰ ورقه را منتشر کرد. وی درین کتاب مطهری را به برداشت‌های ابتدایی، تناقضات، ایرادات تاریخی و متکی بودن به منابع بی‌اعتبار مجرم مسجد غدیر فلاحی مشهد نمود.[مستلزم منبع]

به کارگیری ساواک از اختلاف
آورده شده ساواک (سازمان داده ها و امنیت حکومت پهلوی) از نشر کتاب شهید جاوید جانبداری می کرد و آن را وسیله‌ای برای تعمیق اختلافات فی مابین شیعه ها سنتی و هوا داران امام خمینی می‌دانست اما از آن جا که این کتاب کم کم گزینه استقبال واقع گردیده بود با این طرح مخالفت کرد و به پناه از جبهۀ حریف پرداخت. بعضی با استناد به اسنادی که موافقان و معارضان کتاب شهید جاوید به فایده خویش ارائه می‌نمایند غرض ساواک را تفرقه‌افکنی دانسته که از روش کتاب شهید جاوید یا این که کتاب‌هایی که در انتقاد آن منتشر گردیده بود، دنبال مسجد بابا غدیر مشهد می کرد.[۱۸]

جواب صالحی به منتقدین
بینش امام خمینی
امام خمینی وارد اختلافات علما درباره کتاب شهید جاوید نشد. وی اختلاف درباره کتاب شهید جاوید را آرم از عدم رویش جامعه دانست. چراکه در هنگامی که اصول احکام دست اجانب و نوکرهای آنهاست اهل منبر و اهل دانش به مکان وحدت واژه در گیر این مباحث تفرقه‌انگیز میگردند.[۱۹] امام خمینی در طومار‌ای به فرزندش سید احمد خمینی مسجد بابا قدرت مشهد نوشت:

«شما در اختلافات دربین طلاب و اهل منبر در ارتباط کتاب و هر چیز دیگر وارد نشوید.»[۲۰]
حاشیه ها
حفاظت حسینعلی منتظری و تقریظ‌نویسی وی بر کتاب شهید جاوید و نیز ماجرای قهدریجان که به کشته شدن سید ابوالحسن شمس‌آبادی به انگیزه مخالفتش با کتاب شهید جاوید انجامید و گذشته و پس از انقلاب به سید مهدی هاشمی و دسته هدفیون نسبت داده شد بر حاشیه ها سیاسی اجتماعی این کتاب افزوده میباشد.[مستلزم منبع]

چاپ‌ها
کتاب شهید جاوید در بالا با تیتر مرد صلح و مدد خونین بعد با اسم «شهید جاوید؛ حسین بن علی علیه‌السلام» در سال ۱۳۴۷ش منتشر شد. این کتاب تا سال ۱۳۸۴ش دستکم هفده توشه تجدید چاپ گردیده است. شهید جاوید در ورژن‌های اول دو تقریظ از حسینعلی منتظری و علی‌اکبر نتیجه مشکینی با خویش داشت. اما علی مشکینی بعداز چندی به جهت مخالفت‌های پهناور تقریظ خویش بر این کتاب را پس گرفت.[مستلزم منبع]

تک‌نگاری
«کتاب سرگذشت کتاب شهید جاوید» تاثیر رضا استادی که در ۶۰۰ شیت بوسیله انتشارات قدس در سال ۱۳۸۲ش منتشر گردیده است. به گفته تالیف کننده، این کتاب با مقصود فراموش نشدن ماجرا کتاب جاوید و نظر ها متفاوت درباره آن و نیز پر‌نور شدن اینکه ادعای مولف که امام خمینی را موافق عقیده خویش معرفی کرده مغایر واقع میباشد، تألیف گردیده است.[۲۱] تالیف کننده همینطور یادداشت‌هایی را که در سال ۱۳۵۰ش درباره کتاب جاوید داشته در‌این کتاب منتشر نموده است.[۲۲]