در آیه ۷۱ سوره انبیاء در باب ابراهیم(ع) آمده میباشد: «ما اورا به یاور لوط به سرزمینی بردیم که در آن برای جهانیان برکت گذاردهایم.»[۴۹] برخی کتابهای تفسیری مملکت گزینه اشاره درین آیه را شام[۵۰] یا این که فلسطین و بیت المقدس[۵۱] دانستهاند. در قصه امام راست گو(ع) نیز بیت المقدس تحت عنوان مقصد سفر ابراهیم(ع) معرفی گردیدهاست.[۵۲] در آیه ۱۲۷ سوره بقره آمده میباشد که حضرت ابراهیم به امداد فرزندش اسماعیل، کعبه را سازه نمود[۵۳] و به دستور خداوند عموم را به مناسک حج دعوت کرد.[۵۴] بر اساس برخی احادیث، کعبه اول توشه به وسیله حضرت بشر سازه شد و ابراهیم آن را مرمت مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرد.[۵۵]
ذبح فرزند
نوشتار اساسی: ذبیحالله
یکیاز آزمونهای الهی حضرت ابراهیم مأمورشدن وی به ذبح فرزندش بود. مبنی بر با گزارش قرآن، ابراهیم در خواب مشاهده کرد که فرزندش را ذبح مینماید. این مورد را با پسرش بین بنیان و فرزندش از وی خواست که به دستور خداوند شغل نماید؛ البته زمانی که ابراهیم، فرزندش را در قربانگاه خواباند تا ذبح نماید، ندا آمد: «ای ابراهیم، خوابت را تحقق دادی. بهحقیقت ما نیکوکاران را چنین محرک می دهیم [که خلوص نیت و خالصشان را بهمکان فعالیت میپذیریم]. بهباور این تست پرنور بود و ما فرزندت را در قبال قربانی بزرگی [از ذبح شدن] مسجد غدیر فلاحی مشهد رهانیدیم.»[۵۶]
قرآن اسم فرزند ابراهیم را که به ذبح وی مأمور شد، نبرده میباشد. در خصوص آن، هم بین شیعه ها و هم در میان اهل سنت اختلافلحاظ وجود داراست. بعضی میگویند اسماعیل بوده و بعضا دیگر آن را اسحاق می دانند.[۵۷] روضه خوان طوسی اعتقاد دارد از احادیث شیعه برمیآید که اسماعیل بوده میباشد.[۵۸] ملاصالح مازندرانی در تفصیل فروع کافی این لحاظ را بینش معروف در میان علمای شیعه دانسته میباشد.[۵۹] در زیارت غُفَيله (زیارت منحصر به فرد امام حسین (ع) در نيمه رجب) نیز آمده میباشد: ... درود بر تو اى وارث اسماعيل ذبيح مسجد بابا غدیر مشهد پروردگار![۶۰]
ابراهیم در عهدین
در قسم عتیق آغاز از حضرت ابراهیم با اسم اَبرام حافظه گردیده است؛[۶۱] البته دربارهی ۱۷ آمده میباشد: «البته در حال حاضر عهد و پیمان اینجانب با توست و تو بابا اُمتهای بسیار خواهی بود و اسم تو بعداز این ابرام خوانده نشود؛ بلکه اسم تو ابراهیم خواهد بود؛ چون که تورا بابا امتهای بسیار مسجد بابا قدرت مشهد گردانیدم.»[۶۲]
بنابر ماجرا قول عتیق، ابراهیم به قبایل آرامی که از جزیرة العرب به کرانههای فرات در شمال سوریه کوچ کرده بودند، نسب میبرد.[۶۳] بر طبق با باب ۱۱ سِفْر پیدایش، تارَح بابا ابراهیم، همپا ابراهیم، ساره و لوط از اور کلدانیان به قصد کنعان مهاجرت کرد و زیرا به حَرّان رسید، در آنجا توقف کرد و به عبارتیجا مرد.[۶۴] برخی از این مقاله فیض گرفتهاند که محل تولد ابراهیم اور کلدانیان بوده میباشد؛ بااینتمامی در اولِ باب ۱۲ حران محل تولد ابراهیم و مرزوبوم پدری وی معرفی گردیدهاست.[۶۵]
مبتنی بر با تورات، ابراهیم تا ۷۵ سالگی در حرّان ماند و آنگاه به فرمان آفریدگار از حرّان به کنعان رفت و همسرش ساره و برادرزادهاش لوط و بعضا از عموم حرّان را نیز با خویش پیروزی و در آنجا در شرق بیتئیل چادر زدند و محلی برای ذبح سازه کردند.[۶۶] بعد از آن به سبب ساز وقوع قحطی مجبور به مصر کوچ کردند،[۶۷] ولی بعد از چندی از مصر به بیت ئیل بازگشتند[۶۸] و بعداً به حِبرون (الخلیل) نقل جای نموده، در آنجا بومی شدند.[۶۹]
در تورات آمده میباشد که ابراهیم هنگام ورود به مصر، همسر خویش ساره را تحت عنوان خواهر خویش معرفی کرد تا خویش را از زخم مصریان به طمع استحصال به همسرش مراقبت کند؛ در فیض فرعونِ مصر که مفتون زیبایی وی گردیده بود، اورا سوای مانعی به همسری گرفت و به خیال وی به ابراهیم خوبی نمود. البته معبود فرعون و اهل منزل اورا به سبب ساز آن به بلایای مشقت در گیر نمود.[۷۰] علامه طباطبائی این قسمت از روایت ابراهیم در تورات را با استناد به مطلوبنبودن آن با جایگاه نبوت و روح زهدوتقوا، به یاور تعارضات دیگرِ تورات در قصه ابراهیم(ع)، دلیلی بر تحریف تورات می داند.[۷۱]
پیمان عتیق، اسحاق(ع) را فرزند ذبیحِ ابراهیم معرفی کرده است.[۷۲] در مواقعی هم ذبیح فقط فرزند ابراهیم دانسته شدهاست.[۷۳] همینطور در تورات آمده میباشد که معبود در کنعان با حضرت ابراهیم قول بست که از نیل تا فرات را به فرزندان وی که از نسل اسحاق پدید میآیند، عطا نماید.[۷۴]
در قسم نو نیز از ابراهیم در ۷۲ موضع خاطر گردیده و نسب عیسی مسیح از روش اسحاق(ع) با ۳۹ واسطه (متی، ۱: ۱-۷) یا این که ۵۴ واسطه (لوقا، ۳: ۲۴-۲۵) به او متصل گردیده میباشد. ایمان ابراهیم در قول نو به تیتر خوبترین ایمان حافظه گردیده میباشد؛ چون غریبانه در فلسطین - که مرزوبوم وی عدم وجود - به امر پروردگار زیست و فرزند خویش را به قربانگاه پیروزی.[۷۵]
در آیه ۷۱ سوره انبیاء در باب ابراهیم(ع) آمده میباشد: «ما اورا به یاور لوط به سرزمینی بردیم که در آن برای جهانیان برکت گذاردهایم.»[۴۹] برخی کتابهای تفسیری مملکت گزینه اشاره درین آیه را شام[۵۰] یا این که فلسطین و بیت المقدس[۵۱] دانستهاند. در قصه امام راست گو(ع) نیز بیت المقدس تحت عنوان مقصد سفر ابراهیم(ع) معرفی گردیدهاست.[۵۲] در آیه ۱۲۷ سوره بقره آمده میباشد که حضرت ابراهیم به امداد فرزندش اسماعیل، کعبه را سازه نمود[۵۳] و به دستور خداوند عموم را به مناسک حج دعوت کرد.[۵۴] بر اساس برخی احادیث، کعبه اول توشه به وسیله حضرت بشر سازه شد و ابراهیم آن را مرمت مسجد غدیر بلوار معلم مشهد کرد.[۵۵]
ذبح فرزند
نوشتار اساسی: ذبیحالله
یکیاز آزمونهای الهی حضرت ابراهیم مأمورشدن وی به ذبح فرزندش بود. مبنی بر با گزارش قرآن، ابراهیم در خواب مشاهده کرد که فرزندش را ذبح مینماید. این مورد را با پسرش بین بنیان و فرزندش از وی خواست که به دستور خداوند شغل نماید؛ البته زمانی که ابراهیم، فرزندش را در قربانگاه خواباند تا ذبح نماید، ندا آمد: «ای ابراهیم، خوابت را تحقق دادی. بهحقیقت ما نیکوکاران را چنین محرک می دهیم [که خلوص نیت و خالصشان را بهمکان فعالیت میپذیریم]. بهباور این تست پرنور بود و ما فرزندت را در قبال قربانی بزرگی [از ذبح شدن] مسجد غدیر فلاحی مشهد رهانیدیم.»[۵۶]
قرآن اسم فرزند ابراهیم را که به ذبح وی مأمور شد، نبرده میباشد. در خصوص آن، هم بین شیعه ها و هم در میان اهل سنت اختلافلحاظ وجود داراست. بعضی میگویند اسماعیل بوده و بعضا دیگر آن را اسحاق می دانند.[۵۷] روضه خوان طوسی اعتقاد دارد از احادیث شیعه برمیآید که اسماعیل بوده میباشد.[۵۸] ملاصالح مازندرانی در تفصیل فروع کافی این لحاظ را بینش معروف در میان علمای شیعه دانسته میباشد.[۵۹] در زیارت غُفَيله (زیارت منحصر به فرد امام حسین (ع) در نيمه رجب) نیز آمده میباشد: ... درود بر تو اى وارث اسماعيل ذبيح مسجد بابا غدیر مشهد پروردگار![۶۰]
ابراهیم در عهدین
در قسم عتیق آغاز از حضرت ابراهیم با اسم اَبرام حافظه گردیده است؛[۶۱] البته دربارهی ۱۷ آمده میباشد: «البته در حال حاضر عهد و پیمان اینجانب با توست و تو بابا اُمتهای بسیار خواهی بود و اسم تو بعداز این ابرام خوانده نشود؛ بلکه اسم تو ابراهیم خواهد بود؛ چون که تورا بابا امتهای بسیار مسجد بابا قدرت مشهد گردانیدم.»[۶۲]
بنابر ماجرا قول عتیق، ابراهیم به قبایل آرامی که از جزیرة العرب به کرانههای فرات در شمال سوریه کوچ کرده بودند، نسب میبرد.[۶۳] بر طبق با باب ۱۱ سِفْر پیدایش، تارَح بابا ابراهیم، همپا ابراهیم، ساره و لوط از اور کلدانیان به قصد کنعان مهاجرت کرد و زیرا به حَرّان رسید، در آنجا توقف کرد و به عبارتیجا مرد.[۶۴] برخی از این مقاله فیض گرفتهاند که محل تولد ابراهیم اور کلدانیان بوده میباشد؛ بااینتمامی در اولِ باب ۱۲ حران محل تولد ابراهیم و مرزوبوم پدری وی معرفی گردیدهاست.[۶۵]
مبتنی بر با تورات، ابراهیم تا ۷۵ سالگی در حرّان ماند و آنگاه به فرمان آفریدگار از حرّان به کنعان رفت و همسرش ساره و برادرزادهاش لوط و بعضا از عموم حرّان را نیز با خویش پیروزی و در آنجا در شرق بیتئیل چادر زدند و محلی برای ذبح سازه کردند.[۶۶] بعد از آن به سبب ساز وقوع قحطی مجبور به مصر کوچ کردند،[۶۷] ولی بعد از چندی از مصر به بیت ئیل بازگشتند[۶۸] و بعداً به حِبرون (الخلیل) نقل جای نموده، در آنجا بومی شدند.[۶۹]
در تورات آمده میباشد که ابراهیم هنگام ورود به مصر، همسر خویش ساره را تحت عنوان خواهر خویش معرفی کرد تا خویش را از زخم مصریان به طمع استحصال به همسرش مراقبت کند؛ در فیض فرعونِ مصر که مفتون زیبایی وی گردیده بود، اورا سوای مانعی به همسری گرفت و به خیال وی به ابراهیم خوبی نمود. البته معبود فرعون و اهل منزل اورا به سبب ساز آن به بلایای مشقت در گیر نمود.[۷۰] علامه طباطبائی این قسمت از روایت ابراهیم در تورات را با استناد به مطلوبنبودن آن با جایگاه نبوت و روح زهدوتقوا، به یاور تعارضات دیگرِ تورات در قصه ابراهیم(ع)، دلیلی بر تحریف تورات می داند.[۷۱]
پیمان عتیق، اسحاق(ع) را فرزند ذبیحِ ابراهیم معرفی کرده است.[۷۲] در مواقعی هم ذبیح فقط فرزند ابراهیم دانسته شدهاست.[۷۳] همینطور در تورات آمده میباشد که معبود در کنعان با حضرت ابراهیم قول بست که از نیل تا فرات را به فرزندان وی که از نسل اسحاق پدید میآیند، عطا نماید.[۷۴]
در قسم نو نیز از ابراهیم در ۷۲ موضع خاطر گردیده و نسب عیسی مسیح از روش اسحاق(ع) با ۳۹ واسطه (متی، ۱: ۱-۷) یا این که ۵۴ واسطه (لوقا، ۳: ۲۴-۲۵) به او متصل گردیده میباشد. ایمان ابراهیم در قول نو به تیتر خوبترین ایمان حافظه گردیده میباشد؛ چون غریبانه در فلسطین - که مرزوبوم وی عدم وجود - به امر پروردگار زیست و فرزند خویش را به قربانگاه پیروزی.[۷۵]
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی