مسجد علی بن ابیطالب(ع) مسجدی در شهر مدینه و در حیطه مناخه که نبی اکرم(ص) در سال ششم سفر در آنجا نماز اعیاد را اقامه کرد. این مسجد در حین قدمت بن عبدالعزیز در سال ۸۷ق ساخته شد و در قرنها متعدد نیز تعمیر شده است. سازه بر گزارش منابع تاریخی، امام علی(ع) در حین محاصره عثمان دراین مکان، نماز عید را خواند. حُجاج نیز در روزها حج برای اقامه نماز بهاین جای مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می روند.
این مسجد تعدادی توشه در سالهای گوناگون تجدید بنا شدهاست، تا اینکه در سال ۱۴۱۱ق بهطور بی نقص تخریب و تجدید بنا شد. مساحت فعلی این مسجد ۸۸۲ متر مربع و نسبت به بنای سابق، بسیار گرانقدرخیس میباشد. مسجد علی بن ابیطالب(ع) در امتداد جنوب غربی مسجد النبی و در حدود مسجد غمامه واقع مسجد غدیر فلاحی مشهد گردیدهاست.
مسجد دیگری نیز به همین اسم در دامنه کوه سَلْع مدینه (در جنوب مسجد سلمان فارسی) جای دارد که در معبد امام علی(ع) در نزاع خندق سازه گردیده است.
تاریخچه و مقام
طبق نقل منابع تاریخی، رسول اکرم(ص) بعداز ورود به مدینه سالانه نمازهای عید فطر، قربان و یا این که باران[۱] را در حوزه مَناخه در یک فضای گشوده و سوای دیوار اقامه میکردند،[۲] که امروزه به آن مسجد مُصَلّا گفته می شود.[۳] بهگفته مورخان، رسول(ص) نمازهای عید را در نصیبهای متعدد مناخه اقامه می کرد[۴] و در سال ششم سفر (ششمی) نماز عید را در مکانی خواند که بهاسم مسجد علی بن ابیطالب نامیده شد.[۵] بنابر پیمان دیگری، رسول(ص) دو سال نماز عید را در این جا اقامه مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۶]
به نقل از مورخان، امام علی(ع) نیز در حین محاصره عثمان بوسیله مخالفانش، دراین مکان، اقامه نماز عید کرد.[۷] بهگفته علیاصغر قائدان مولف کتاب تاریخ اثرها اسلامی مکه و مدینه، مسلمانها برای بزرگداشت و مراقبت منزلت و محل نماز فرستاده(ص)، مساجد زیادی در مناخه ساختند[۸] و مسجد علی بن ابیطالب(ع) تحت عنوان مسجد عیدگاه[۹] در طی قدمت بن عبدالعزیز در سال ۸۷ هجری قمری ساخته شد.[۱۰] این مسجد در امتداد جنوب غرب در مسافت ۳۰۰ متری مسجد النبی(ص) و ۱۲۲ متری مسجد غمامه جای دارد.[۱۱] در روز ها حج، حجاج برای اقامه نماز بهاین مسجد بابا قدرت مشهد مسجد میروند.[۱۲]
نوسازی
بهگفته نبی جعفریان مسجد علی بن ابیطالب(ع) در قرن ها گوناگون، توطئهّر تعمیر میشد.[۱۳] این مسجد در قرن نهم قمری، رو به تخریب رفت و زائرانی که در آن نواحی از جهان میرفتند در به عبارتیجا دفن میشدند.[۱۴] تا اینکه در سال ۸۸۱ق بوسیله امیر مدینه، زینالدین ضیغم منصوری تعمیر شد.[۱۵] حکمرانان عصر عثمانی اهتمامی خاصی به تعمیر و محافظت مسجد علی بن ابیطالب(ع) داشتند.[۱۶] طبق گزارش شیعهنیوز، در سال ۱۲۹۶ق در حین «پاد شاه عبدالمجید نخستین» مجدد تجدید بنا شد.[۱۷] در سالهای اخیر بنای کُهن این مسجد تخریب و در سال ۱۴۱۱ق به طور بدون نقص و سه موازی بنای گذشته در مساحت ۶۹۰ متر مربع مرمت شد.[۱۸]
معماری مسجد
مساحت فعلی علی بن ابیطالب ۸۸۲ متر مربع میباشد.[۱۹] بنای این مسجد، مستطیلصورت بوده و ارتفاع آن از شرق به غرب به ۳۵ متر و پهنا آن به ۹ متر میرسد. این مسجد دارنده یک رواق میباشد که از دو جهت غرب و شرق به حجرهای خرد میرسد. دری از سمت شمالی به سمت صحن مستطیل صورت گشوده میشود و سقف رواق آن دارنده پنج گنبد میباشد و بالای آن گنبد محراب جایدارد.[۲۰] محراب به سمت قبله متمایل میباشد و سه متر طول دارااست و مناره مسجد در نصیب شرقی مسجد مجاورت در ورودی واقع شدهاست و طول بلندی داراست. این مسجد از سنگ بازلت تشکیل شده و با ورق سپید و آهک پوشیده گردیده و دیوار شرقی آن با سنگ سیاه پوشیده گردیدهاست.[۲۱]
مسجد امام علی در کوه سَلع
مسجد علی بن ابیطالب(ع) در دامنه کوه سَلع
در شمال غربی مدینه در دامنه کوه سلع یکسری مسجد قراردارد که آنان را مساجد فتح مینامند.[۲۲] فرماندهان سپاه اسلام که در مبارزه خندق در یکسری نقطه کوه سلع ساکن گردیده بودند و به قصه دیگر در آن جای نماز خواندند و بعد ها مساجدی در محل پرستش آن ها ساختند. یکیاز آن مساجد، مسجد علی بن ابیطالب(ع) میباشد که در جنوب مسجد سلمان فارسی جای دارد.[۲۳] طبق نقل حضرت علی(ع) در شبهای مبارزه خندق دراین جا نماز خوانده و از مدینه پاسداری می کرد.[۲۴]
پانویس
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۶.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
سمهودی، وفاء الوفاء، ۲۰۰۶م، ج۳، ص۴؛ ابن شبة، تاریخ المدینة، ۱۳۹۹ق، ج۱، ص۱۳۳.
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۷.
غروی قوچانی و خویلد، «مساجد تاریخى مدینه منوره»، ص۱۱۸.
سمهودی، وفاء الوفاء، ۲۰۰۶م،قم، ج۳، ص۶.
قائدان، تاریخ اثرها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۶.
جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
«دَر بسته مسجد حضرت علی (ع) در مدینه»، خبرگزاری ایسنا؛ جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
مسجد امام علی بن ابیطالب(ع) در مدینه منوره، خبرگزاری رسا.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۹.
جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۲۰.
مسجد علی بن ابیطالب(ع) مسجدی در شهر مدینه و در حیطه مناخه که نبی اکرم(ص) در سال ششم سفر در آنجا نماز اعیاد را اقامه کرد. این مسجد در حین قدمت بن عبدالعزیز در سال ۸۷ق ساخته شد و در قرنها متعدد نیز تعمیر شده است. سازه بر گزارش منابع تاریخی، امام علی(ع) در حین محاصره عثمان دراین مکان، نماز عید را خواند. حُجاج نیز در روزها حج برای اقامه نماز بهاین جای مسجد غدیر بلوار معلم مشهد می روند.
این مسجد تعدادی توشه در سالهای گوناگون تجدید بنا شدهاست، تا اینکه در سال ۱۴۱۱ق بهطور بی نقص تخریب و تجدید بنا شد. مساحت فعلی این مسجد ۸۸۲ متر مربع و نسبت به بنای سابق، بسیار گرانقدرخیس میباشد. مسجد علی بن ابیطالب(ع) در امتداد جنوب غربی مسجد النبی و در حدود مسجد غمامه واقع مسجد غدیر فلاحی مشهد گردیدهاست.
مسجد دیگری نیز به همین اسم در دامنه کوه سَلْع مدینه (در جنوب مسجد سلمان فارسی) جای دارد که در معبد امام علی(ع) در نزاع خندق سازه گردیده است.
تاریخچه و مقام
طبق نقل منابع تاریخی، رسول اکرم(ص) بعداز ورود به مدینه سالانه نمازهای عید فطر، قربان و یا این که باران[۱] را در حوزه مَناخه در یک فضای گشوده و سوای دیوار اقامه میکردند،[۲] که امروزه به آن مسجد مُصَلّا گفته می شود.[۳] بهگفته مورخان، رسول(ص) نمازهای عید را در نصیبهای متعدد مناخه اقامه می کرد[۴] و در سال ششم سفر (ششمی) نماز عید را در مکانی خواند که بهاسم مسجد علی بن ابیطالب نامیده شد.[۵] بنابر پیمان دیگری، رسول(ص) دو سال نماز عید را در این جا اقامه مسجد بابا غدیر مشهد کرد.[۶]
به نقل از مورخان، امام علی(ع) نیز در حین محاصره عثمان بوسیله مخالفانش، دراین مکان، اقامه نماز عید کرد.[۷] بهگفته علیاصغر قائدان مولف کتاب تاریخ اثرها اسلامی مکه و مدینه، مسلمانها برای بزرگداشت و مراقبت منزلت و محل نماز فرستاده(ص)، مساجد زیادی در مناخه ساختند[۸] و مسجد علی بن ابیطالب(ع) تحت عنوان مسجد عیدگاه[۹] در طی قدمت بن عبدالعزیز در سال ۸۷ هجری قمری ساخته شد.[۱۰] این مسجد در امتداد جنوب غرب در مسافت ۳۰۰ متری مسجد النبی(ص) و ۱۲۲ متری مسجد غمامه جای دارد.[۱۱] در روز ها حج، حجاج برای اقامه نماز بهاین مسجد بابا قدرت مشهد مسجد میروند.[۱۲]
نوسازی
بهگفته نبی جعفریان مسجد علی بن ابیطالب(ع) در قرن ها گوناگون، توطئهّر تعمیر میشد.[۱۳] این مسجد در قرن نهم قمری، رو به تخریب رفت و زائرانی که در آن نواحی از جهان میرفتند در به عبارتیجا دفن میشدند.[۱۴] تا اینکه در سال ۸۸۱ق بوسیله امیر مدینه، زینالدین ضیغم منصوری تعمیر شد.[۱۵] حکمرانان عصر عثمانی اهتمامی خاصی به تعمیر و محافظت مسجد علی بن ابیطالب(ع) داشتند.[۱۶] طبق گزارش شیعهنیوز، در سال ۱۲۹۶ق در حین «پاد شاه عبدالمجید نخستین» مجدد تجدید بنا شد.[۱۷] در سالهای اخیر بنای کُهن این مسجد تخریب و در سال ۱۴۱۱ق به طور بدون نقص و سه موازی بنای گذشته در مساحت ۶۹۰ متر مربع مرمت شد.[۱۸]
معماری مسجد
مساحت فعلی علی بن ابیطالب ۸۸۲ متر مربع میباشد.[۱۹] بنای این مسجد، مستطیلصورت بوده و ارتفاع آن از شرق به غرب به ۳۵ متر و پهنا آن به ۹ متر میرسد. این مسجد دارنده یک رواق میباشد که از دو جهت غرب و شرق به حجرهای خرد میرسد. دری از سمت شمالی به سمت صحن مستطیل صورت گشوده میشود و سقف رواق آن دارنده پنج گنبد میباشد و بالای آن گنبد محراب جایدارد.[۲۰] محراب به سمت قبله متمایل میباشد و سه متر طول دارااست و مناره مسجد در نصیب شرقی مسجد مجاورت در ورودی واقع شدهاست و طول بلندی داراست. این مسجد از سنگ بازلت تشکیل شده و با ورق سپید و آهک پوشیده گردیده و دیوار شرقی آن با سنگ سیاه پوشیده گردیدهاست.[۲۱]
مسجد امام علی در کوه سَلع
مسجد علی بن ابیطالب(ع) در دامنه کوه سَلع
در شمال غربی مدینه در دامنه کوه سلع یکسری مسجد قراردارد که آنان را مساجد فتح مینامند.[۲۲] فرماندهان سپاه اسلام که در مبارزه خندق در یکسری نقطه کوه سلع ساکن گردیده بودند و به قصه دیگر در آن جای نماز خواندند و بعد ها مساجدی در محل پرستش آن ها ساختند. یکیاز آن مساجد، مسجد علی بن ابیطالب(ع) میباشد که در جنوب مسجد سلمان فارسی جای دارد.[۲۳] طبق نقل حضرت علی(ع) در شبهای مبارزه خندق دراین جا نماز خوانده و از مدینه پاسداری می کرد.[۲۴]
پانویس
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۶.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
سمهودی، وفاء الوفاء، ۲۰۰۶م، ج۳، ص۴؛ ابن شبة، تاریخ المدینة، ۱۳۹۹ق، ج۱، ص۱۳۳.
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۷.
غروی قوچانی و خویلد، «مساجد تاریخى مدینه منوره»، ص۱۱۸.
سمهودی، وفاء الوفاء، ۲۰۰۶م،قم، ج۳، ص۶.
قائدان، تاریخ اثرها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۶.
جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۷.
«دَر بسته مسجد حضرت علی (ع) در مدینه»، خبرگزاری ایسنا؛ جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
مسجد امام علی بن ابیطالب(ع) در مدینه منوره، خبرگزاری رسا.
جعفریان، اثرها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۹.
قائدان، تاریخ اثر ها اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ۱۳۸۹ش، ص۲۵۹.
جعفریان، اثر ها اسلامی مکه و مدینه، ۱۳۹۰ش، ص۳۲۰.
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی