اسرائیلیات
اِسرائیلیات اصطلاحی در معارف اسلامی، به ویژه در مورد تعبیر و تفسیر و علم ها حدیث، ناظر به احادیث، قصص و مفاهیمی که خیر در قرآن و روایات نبوی، بلکه در تعالیم امتهای قبلی به ویژه بنیاسرائیل ریشه داراهستند و نتیجه ها جریانی میباشد از ماجراسرایی، اسطورهپردازی و وجوهی دیگر از تعالیم غیر اصیل که به ویژه در سدههای ابتدا هجری قمری به وسیله گروهی -بیشتر از یهودیان اسلام آورده- تشکیلشده و به کناره فراگیریهای مسلمانها شیوه مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد یافته میباشد.
نویسندگان مسلمان به هنگام نقل از منابع پیشینیان، گاه با به کارگیری از تعابیر صریحی زیرا «برخی از کتاب ها پیشینیان» یا این که «کتاب ها پیامبران» به ذکر مقاله میپرداختهاند. اما در مواقعی نیز فارغ از بیان سرچشمه، حرف را به طور گفتار صحابه و تابعین، یا این که به عبارت دیگر به طور روایات موقوف نقل آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کردهاند.
واژه و کلمهشناسی
کلمه اسرائیلیات گردآوری اسرائیلیه و آن منسوب به اسرائیل میباشد که نامی دیگر برای یعقوب فرستاده(ع) بوده میباشد.[۱][۲][۳] از اول و کهنترین مثالهای احتمالیِ کاربرد اصطلاح اسرائیلیات، تألیفی با همین تیتر از وهب بن منبه (درگذشت۱۱۴ق) میباشد و شک از آن روست که در برخی از منابع کتابشناختی، از این تاثیر با عناوینی دیگر خاطر رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.[۴][۵][۶][۷]
طلبه شدن اصطلاح
از مثالهای مصرح کاربرد تاریخی اصطلاح، ابتدا بایستی به مسعودی اشاره نمود که در سده ۴ق، این واژه و کلمه را به مضمون اصطلاحی آن و در حدی عظیم که احادیث مسیحی را نیز دربرگیرد، به فعالیت برده میباشد؛ وی این گروه از احادیث را اخباری به ماجرا اصحاب حدیث دانسته میباشد که خیر میقدرت آن ها را قبول، و خیر رد کرد. مسعودی در پی حرف از اسرائیلیات، به عنوان کردن مثالهایی از این دست خبر ها پرداخته شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۸]
در اوایل سده ۷ق یاقوت حموی این کلمه و واژه را با بیانی آشکار به معنی «کتاب ها قدیمه» و اثرها اُمَمِ سالفه (اقوام قبل و امتهای اولیه) به شغل گرفته میباشد.[۹] نیز برای کاربردی شبیه،[۱۰] با سپری شد حدود یک سده، عده ای زیرا ابن تیمیه، و با تعریفی پرنورخیس ابن کثیر با ارائه مفهومی از این اصطلاح، هماهنگ با مضمون مدرن آن، به تبیین اقسام احادیث اسرائیلیات پرداخته، و به عیب گیری محتوایی آنان دست یازیدهاند.[۱۱][۱۲]
موضوع تاریخی
اجمال داستانهای قرآن
در اوایل ظهور اسلام با نزول تدریجی آیه ها قرآن، گروندگان به اسلام با انبوهی از مفاهیم و قصص در قرآن کریم و مهربان مواجه شدند که بخشی از آن ها از تعالیم مشترک ادیان آسمانی بود و پیشخیس به نوعی در کتاب ها عهدین و دیگر کتاب ها فقاهتی مطرح گردیده بود و یهودیان و مسیحیان بیش و معدود با آن ها آشنا بودهاند. این مفاهیم و قصص که گاهدر کتاب ها یهودیان با شرح بدانها پرداخته گردیده بود، در قرآن کریم ومهربان پردازشی اجمالی و زود گذر داشت.
ایجاز و گزیدهگویی قرآن کریم ومهربان از یک سو و کنجکاوی مسلمانها اهل جستجو از سوی دیگر علتای بود تا آن ها پیرو یافتن جزئیات مسائل و نیز دانستن به نکات ریز بعضا مفاهیم قرآنی همانند آفرینش، رستاخیز و نظایر آن، در صدد جستوجو در منابع پیشینیان برآیند.
بازگشت عرب پیش از اسلام به دیگر ادیان
ابن خلدون در جایگاه ارزیابی این پدیده، بر آن میباشد که عرب قبل از اسلام با برخورداری از دانشی محصور، برای یادگرفتن و شعور بعضی سوالهای مهم شرعی، به همسایگان یهودی و مسیحی خویش روی میاورد و جوابگویان نیز بر مبنا اخذهای خود از اثر ها فقاهتی، سوالها را پاسخ میگفتند.[۱۳]
راه مسیحیمآبانه
درباره مسیحیان گفتنی میباشد که آن ها به جز برخی مفاهیم مهم شرعی، فقط در موضوعاتی زیرا قصه حضرت مریم و حضرت عیسی(ع) و نیز روایت اصحاب کهف، مطالبی دیدنی برای مسلمانها داشتهاند و طبیعی میباشد که محافل و تعالیم آنها در بخش اعظمی از مسائل، برای پرسشگران کششی نداشته میباشد. ازآنجاکه یهودیان برپایه کتاب ها عهد و پیمان عتیق و دیگر منابع فقهی خویش، درباره بخش اعظمی از قصص مطرح گردیده در قرآن کریم و مهربان و حدیث نبوی، سوابق فرضی و شناخت تفصیلی داشتهاند و علاوه بر آن، رابطه یهودیان بومی در شبه جزیره با اعراب مسلمان گردیده از قبل ارتباطی مجاورت بوده میباشد، این تأثیرپذیری، درباره یهود بیشتر مصداق داشته میباشد.
خط مش یهودی مآبانه
با جابجایی پایگاه مسلمانها به مدینه -شهری که یهودیان بخش اعظمی در آن و همسایگی آن میزیستند- رابطه مسلمان ها با یهودیان اسلام آورده و نیاورده افزونخیس گشت.[۱۴] بر اساس بعضی احادیث، ورژنهایی از تورات و کتاب ها پیشینیان که در دسترس مسلمانها قرار گرفته بود، خویش یکی طرق ورود اسرائیلیات به محافل آنها بود؛ چنانکه ابو سلمه از ابوهریره نقل مینماید که اهل کتاب، تورات را خویش به عبری میخواندند و آنگاه برای مستمعان عرب گویش به عربی ترجمه میکردند.[۱۵]
همینطور ماجرا گردیده که قدمت، صحیفهای را که ترجمهای از تورات بوده، در مشت داشته و نبی اکرم(ص) از این دستور ابراز ناخرسندی نموده است.[۱۶]مطهری در شمارش طبقات و تیمهای پنجگانه کذّابین و وضّاعین، خصوص خویشان یهود ( که کژی و ناراستی و حیله و لاف و جعل و تحریف از موادتشکیل دهنده وجودی آنها میباشد )را اسم می برد و اسرائیلیات فراوان جانور در اسلام را منسوب به آنها می داند.[۱۷]
نهی فرستاده(ص) از برگشت به اسرائیلیات
در روایات منقول از فرستاده اکرم(ص) مضامینی در نهی از مراجعه به منابع اهل کتاب چشم میگردد؛ در حدیثی اینگونه آمده میباشد که از اهل کتاب سوال نکنید، چه آنان شمارا هدایت نمیکنند و به فسخ رهنمون میگردند[۱۸]، و در حدیثی دیگر اینگونه اورده شده که آنچه اهل کتاب میگویند، خیر قبول و خیر رد نمائید[۱۹][۲۰] و چه بسا کهاینسیرتکامل روایات موجب آن شد تا در زمان صحابه این احادیث و قصص از آن ارج و منزلتی که بعد ها در زمان تابعین یافت، منتفع نباشد و کمتر آیتم اعتنا قرار گیرد.[۲۱][۲۲]
با اعتنا به آنچه فعلا از جریانهای زمان صحابه در مشت میباشد، می بایست در حیث داشت که اگرچه در پارهای از احادیث از گویش ابن مسعود و ابن عباس، از برگشت به اهل کتاب نهی گردیده است.[۲۳] اما از سوی دیگر روایاتی در مشت میباشد که ابن عباس و بعضی دیگر از مفسرین متقدم، درباره تعبیر برخی از نشانهها، اشکالی در سوال از یهودیان اسلام آورده نمیچشماند[۲۴][۲۵] به هر حالا، از منابع اینگونه برمیآید که در زمان صحابه، مسلمانها با بعضی از سنن یهود کمابیش آشنا بودهاند.[۲۶] مثالای بارز از این دست تأثیرپذیریها در احادیث صحابه، حکایتی از تورات با این مضمون میباشد : «برکت طعام با وضو ساختن قبل از صرف آن افزون می گردد»[۲۷] که ریشه آن در منابع یهودی آشکارا چشم میگردد.[۲۸]
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی