حدیث یومُ الدّار که به حدیث یومُ الإنذار و حَدیث عَشیره نیز آوازه دارااست، روایتی از نبی اکرم(ص) میباشد که در آن، از خویشان خویش می خواهد دعوت اورا بپذیرند و اسلام بیاورند و درضمن آن به خلافت و وصایت علی بن ابی طالب(ع) تصریح مینماید. بنابر گزارش منابع تاریخی، حدیثی و تفسیری، این حدیث بعداز آن صادر شد که در سال سوم بعثت، طبق آیه ۲۱۴ سوره شعراء معروف به آیه ترساندن، فرستاده سروان شد تا اقوام مجاورت خود را به اسلام دعوت مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد نماید.
این حدیث به عنوان مثال ادلّۀ متکلمان امامیه در ثابت خلافت بلافصل و وصایت امام علی(ع) میباشد.
متن حدیث
قالَ رَسولُ اللّهِ(ص): إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا
نبی آفریدگار(ص) فرمود: این اخوی، وصی و جانشین اینجانب در بین شماست. صحبت اورا بشنوید و از وی اطاعت فرمایید[۱]
التفات حدیث
حدیث یوم الدار از برهان نقلی در ثابت خلافت بلافصل امام علی(ع) میباشد و عالمان و متکلمان شیعه بسیار به آن استناد کردهاند.[۲] امام علی(ع) خویش نیز در مواجهه با معارضان، بهاین حدیث استناد نموده است.[۳]
[مستلزم منبع] در زمانه معاصر، مثلا علامه امینی در کتاب الغدیر این حدیث و نقلهای متعدد آن را بهسیرتکامل کامل به دعوا گذارده آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۴]
روضه خوان موءثر در تعبیروتفسیر معنای مولی در حدیث غدیر و ثابت خلافت و ولایت به حدیث یوم الدار نیز استناد نموده است. وی مانند دیگر متکلمان شیعه اعتقاد دارد که زمینه ولایت و خلافت علی(ع) صرفا در رخداد غدیر مطرح نشده؛ بلکه در موضعها چندی به صراحت آمده که یکی آنها یوم الدار میباشد. به گفته وی، جمهور محدثان اهل سنت و شیعه این حدیث را به طور مستفیض نقل رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کردهاند.[۵]
بدین حدیث برای ثابت وجوب اطاعت از امام استناد شدهاست.[مستلزم منبع]
معناشناسی
کلمه و واژه «یوم» در عربی به معنای روز میباشد، اما گاه به معنای اتفاق نیز بهفعالیت میرود؛ به این شکل که هنگامی اتفاقای اساسی روی میاعطا کرد، از این واژه و حادثه متبوع ترکیبی مازاد میساختهاند؛ از جمله، مراد مورخین از عبارت یوم الجمل «اتفاق جمل» یا این که «مبارزه جمل» میباشد مانند آن چه که بلاذری و سایرافراد شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد کردهاند.[۶]
اکثری از مورخان گفتهاند روز قتل عثمان را عموم یوم الدار نامیدند به این دلیلکه در آن روز منزل وی محاصره و وی به قتل رسید. [۷]
خواسته از یوم الدار را «اتفاق منزل نبی» دانستهاند؛ تحت خواسته از «الدار» دراین حدیث، منزل نبی میباشد.[۸] مورخان و مفسران با تعابیری زیرا «یومالدّار» به معنای واقعۀ منزل فرستاده (ص)، «بدءالدّعوة» به معنای استارت دعوت و «یوم الانذار» به معنای واقعۀ هشدار، از این روی داد خاطر کردهاند.[۹]
امام علی علیهالسلام
اول امام شیعهها
معاش
مولود کعبه • یومالدار • شعب ابیطالب • لیلة المبیت • مهاجرت به مدینه • وصلت با فاطمه(س) • فتح خیبر • ابلاغ آیه ها برائت • مباهله • حادثه غدیر • سقیفه بنیساعده • شهید شدن فاطمه(س) • شورای ششنفره • حکومت امام علی(ع) • شهیدشدن امام علی(ع) • سالشمار معاش
القاب
امیرالمؤمنین • البته الله • اسدالله • صدیق • قسیم النار و الجنة • ابوتراب • یعسوب الدین • حیدر • قرآن ناطق • فاروق • مالک اللواء • پاد شاه مردان • زوج البتول • ساقی کوثر • با تقوا المؤمنین • خاصفالنعل
ارثیه
مصحف امام علی • مصحف فاطمه • سیره علوی • نهج البلاغه • غُرَر الحِکَم • دُستُورُ مَعالِمِ الحِکَم • دیوان امام علی(ع) • جَفْر • دعای ناد علی • خطبه شقشقیه • خطبهٔ بیالف • خطبه بینقطه • مقبره
فضائل
آیه ولایت • آیه لیلة المبیت • آیه تبلیغ • آیه اکمال • آیه صادقین • آیه نه البریه • آیه انفاق • آیه نجوا • آیه ود • آیه مباهله • آیه اولینالامر • آیه مودت • آیه اهل الذکر • آیه نصر • آیه ارعاب • آیه اخوت • آیه اطعام • آیه شاهد • آیه ۵۶ سوره مائده • آیه ۲۰ سوره توبه • آیه دانشالکتاب • حدیث مدینة العلم • حدیث رایت • حدیث وصایت • حدیث رده • حدیث یوم الدار • حدیث طیر مشوی • حدیث ولایت • خطبه غدیر • لا فتی الا علی • حدیث شجره • سلونی گذشته ان تفقدونی • حدیث تشبیه • حدیث بیان علی عبادة • حدیث علی مع الحق • خاتمبخشی • ماجرای شادباش • ماجرای کسر اصنام
اصحاب
عمار بن یاسر • صاحب و مالک اشتر • سلمان فارسی • ابوذر غفاری • مقداد• عبیدالله بن ابیرافع • حجر بن عدی • سایرافراد
نبو
گستردن روایت
به نقل منابع تاریخ اسلام و تعبیر و تفسیر قرآن، با نزول آیه ارعاب در سال سوم بعثت، رسول(ص) به علی(ع) امر کرد غذایی آماده نماید و فرزندان عبدالمطلب را به میهمانی فرابخواند تا دراین گردهمایی دستور الهی را ایفا و آنانرا به اسلام دعوت نماید. حدود ۴۰ نفر برای مثال ابوطالب، حمزه و ابولهب به میهمانی آمدند. گفتهاند که خوراک به ظواهر اندک بود و برای آن جمعیت کافی عدم وجود؛ البته کلیه خوردند و سیر شدند و چیزی از آن معدود نشد. به اینرو، ابولهب ذکر کرد: «محمد جادو نموده است.» سخنان ابولهب، مجلس را از طرح دعوت فرستاده(ص) بیرون کرد و نبی(ص) از طرح مسئله قیدش را زد و گردهمایی فارغ از دریافت فیض نقطه نهایی یافت. با فرمان نبی(ص) توشه دیگر امام علی(ع) مأموریت یافت که با به عبارتی ترتیب گذشته خوراک تهیه و تنظیم و از خویشان فرستاده(ص) دعوت نماید. توشه دوم و یا این که سوم رسول(ص) بعد از صرف خوراک فرمود:
«یا این که بَنِی عَبْدِالْمُطَّلِبِ إِنِّی وَاللهِ مَا أَعْلَمُ شَابّاً فِی الْعَرَبِ جَاءَ قَوْمَهُ بِأَفْضَلَ مِمَّا جِئْتُکُمْ بِهِ إِنِّی قَدْ جِئْتُکُمْ بِخَیرِ الدُّنْیا این که وَالْآخِرَةِ وَ قَدْ أَمَرَنِی اللهُ تَعَالَی أَنْ أَدْعُوَکُمْ اِلَیهِ فَأَیُّکُمْ یؤَازِرُنِی عَلَی هَذا الْأَمْرِ عَلَی أَنْ یکُونَ أَخِی وَ خَلِیفَتِی فِیکُم؟
(ترجمه: ای فرزندان عبدالمطلب! به معبود عهد و پیمان فی مابین عرب، جوانی را سراغ ندارم که چیزی عالی از آنچه اینجانب برای شما آوردهام، برای قومش آورده باشد. اینجانب نه عالم و آخرت را برای شما آوردهام. معبود به اینجانب دستور داده میباشد تا شمارا بهسوی وی فراخوانم، فعلا کدامیک از شما منرا امداد مینماید تا اخوی اینجانب و (وصی و) جانشین اینجانب میان شما باشد؟»)
کسی جواب نداد. امام علی(ع) که از کلیه خردخیس بود، اظهارکرد: «ای نبی پروردگار! اینجانب تورا کمک میکنم». رسول(ص) فرمود: «إِنَّ هَذَا أَخِی وَ وَصِیی وَ خَلِیفَتِی فِیکُمْ فَاسْمَعُوا لَهُ وَأَطِیعُوا؛ (ترجمه: این اخوی، وصی و جانشین اینجانب دربین شماست. صحبت اورا بشنوید و از وی اطاعت نمایید».) جمعیت برخاستند؛ در حالی که میخندیدند و به ابوطالب میگفتند: «محمد دستورداد که از پسرت اطاعت کنی و به کلام وی گوش فرا دهی.»[۱۰]
مورخان و مفسران با اسمها و تعابیر زیادی از این اتفاق افتاد حافظه کردهاند[۱۱] و در برخی احادیث نیز با تعبیروتفسیر «بیعة العشیرة» از آن خاطر گردیده است.[۱۲]
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی