شاهچراغ شیراز، اسم بقعه و آرامگاه باشکوهیست که مرقد مطهر احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) را در خویش مکان داده میباشد. مسجد غدیر بلوار معلم مشهد این دو بزرگوار، فرزندان امام موسی کاظم (ع) و برادران امام رضا (ع) بودند که در مسافرت به خراسان برای پیوستن به اخوی خویش، مسجد غدیر فلاحی مشهد به وسیله اشخاص مَأموُن (هفتمی خلیفه عباسی)، در شیراز به شهیدشدن رسیدند. مسجد بابا غدیر مشهد اینکه چرا بهاین بقاع، شاهچراغ می گویند و چطور بقاع این دو امامزاده کشف شد، ماجرا بسیار جالبی دارااست. مسجد بابا قدرت مشهد دراین مقاله از یومگ، داستان یکی زیباترین و عرفانیترین جاهای جالب شیراز را میخوانید و هر اطلاعاتی که موردنیاز میباشد درباره آن بدانید، پیدا می کنید. پس بیایید فارغ از معطلی سراغ اصل مقاله برویم.
درباره بقعه شاهچراغ شیراز
بقاع احمد بن موسی (ع) شاهچراغ شیراز
مقبره حضرت شاهچراغ در شیراز، بعداز بقعه امام رضا (ع) در مشهد و بقعه حضرت معصومه (ع) در قم، به نظر معنوی سومی رده را در میان شیعهها کشور ایران دارااست. اولین چیزی که بایستی درباره شاهچراغ بدانید این میباشد کهاین بقعه، صرفا آرامگاه حضرت شاهچراغ وجود ندارد و بارگاه یک امامزاده دیگر را هم در خویش مکان داده میباشد. مرقد احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) درین بقعه قرار گرفته که هر دو بزرگوار، پسران امام موسی کاظم و برادران امام رضا (ع) میباشند. ولی در قبل ضریح این دو امامزاده از هم مستقل بود ولی در طرح نو شاهچراغ، این دو بارگاه با یک صحن به هم پیوستند.
این زیارتگاه مقدس علاوهبر منزلت شرعی و فضای وقارنصیب و معنویاش، به حیث هنر و معماری هم بسیار شاخص و مخصوص میباشد. تلفیق معماری اسلامی با هنر اهل ایران، کاشیکاریها و آینهکاریها، شاهچراغ را به یکی پر رنگترین جای های زیارتی تبدیل نموده است. دیدنی میباشد بدانید که معماری این بقعه به مدل معماری آذری انجام یافته که مثالهای خوب این مدل را در گنبد سلطانیه زنجان و بقعه امام رضا (ع) هم میقدرت رویت کرد.
بقعه سید میر محمد اخوی شاهچراغ در شیراز
بقاع شاهچراغ به صورت کلی چهار فرمان روانشین در چهار طرف صحن اساسی دارااست و بارگاه امامزاده احمد بن موسی (شاهچراغ) در سلطاننشین غربی آن مکان گرفته میباشد. صحن بقعه، یک ورودی اساسی به اسم باب الرضا (ع) داراست که از خیابان حضرتی و 9 دی در دسترس میباشد. چهار صحن و سه شبستان، نصیبهای دیگر مقبره شاهچراغ را تشکیل میدهند. در جملههای آینده، با جزئیات بیشتری به نصیبهای متفاوت این ضریح متبرک میپردازیم.
مسیرهای دسترسی به مقبره
بقعه شاهچراغ از در آغوش بافت تاریخی شیراز و در اطراف جاهای جذاب مشهور متعددی قرار گرفته میباشد. طرق متعددی برای ورود بدین ضریح وجود داراست. البته در صورتیکه میخواهید مستقیما وارد صحن اساسی مقبره گردید، بایستی از سمت خیابان 9 دی به طرف بقعه بروید. این مسیر را به اشخاصی که با خودرو فردی میباشند هم توصیه میکنم. به اینادله که یک پارکینگ روباز در خیابان 9 دی وجود دارااست که میتوانید با پارککردن خودرو، از روش باب الرضا، مستقیما وارد صحن مهم بقاع گردید.
علاوهبر این مسیر، می توانید از سمت خیابان حضرتی هم به طرف بقاع بروید. انتهای این خیابان به باب المهدی می رسد. یک پارکینگ همگانی در سمت راست این خیابان وجود داراست که میتوانید بعداز پارک خودرو از باب المهدی به طرف باب الرضا در سمت راست بروید و وارد صحن شاهچراغ گردید.
البته درصورتیکه مایلید از حملونقل همگانی به کارگیری فرمایید، شایسته ترین مورد به کارگیری از خطوط اتوبوس شهری میباشد. ایستگاه شهید دستغیب که در خیابان 9 دی قرار گرفته، به اکثر نقاط شهر اتوبوس داراست. از خیابان 9 دی بهراحتی به باب الرضا و صحن مهم مقبره دسترسی خواهید داشت.
علاوهبراین می توانید با به کارگیری از خط 71 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه نمازی) و خط 196 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه قصردشت) در پایانه سهروش احمدی، در خیابان لطفعلیخان زند، از اتوبوس پیاده گردید و از روش کوچه لطفعلیخان زند 47، خویش را به باب السجاد برسانید.
شاهچراغ شیراز که می باشد؟
ضریح شاهچراغ شیراز
احمد بن موسی کاظم (سیدالسادات الاعاظم)، دارای اسم و رسم به شاهچراغ، اولی پسر امام موسی کاظم (ع) و بردار علی بن موسی الرضا (ع) میباشد. مامان وی نیز که با اسم اماحمد شناخته می شد، از داناترین و پرهیزکارترین زنان موسی بن جعفر بود. احمد بن موسی از مامان خویش 3 اخوی دیگر به اسمهای محمد، حمزه و عبدالله داشت که درحالحاضر بارگاه محمد بن موسی در بقعه شاهچراغ و در حوالی وی جای دارد. این دو اخوی بزرگوار در خط مش وصال به امام رضا (ع) که در آن مجال در مشهد سکونت داشت، به وسیله اشخاص مامون عباسی در شیراز به شهیدشدن رسیدند.
ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی (ع)
قصه عزیمت و بعد شهیدشدن حضرت شاهچراغ از اینجا آغاز میگردد که مامون (هفتمی خلیفه عباسی) برای فرونشاندن مبارزات انقلابی شیعهها و تحکیم حکومت عباسی، ولایتعهدی خویش را به امام رضا زور مینماید و اورا از مدینه به سمت مشهد رهسپار مینماید. حضور حضرت موسی بن جعفر در خراسان، موج بزرگی از شیعه ها و دوستداران را از نقاط گوناگون به مشهد میکشاند.
در به عبارتی فرصت (فی مابین سالهای 198 تا 203 ه.ق)، احمد بن موسی به یار دو اخوی خویش، محمد و حسین و تعداد متعددی از قبیله و محبان اهلبیت، از مدینه راهی مشهد شدند. در سال 202 ه.ق، امام رضا (ع) با خیانت مامون مسموم و به شهید شدن میرسد. مامون بعد از این واقعه، به آحاد زیردستان خویش فرمان می دهد تا هرکس از خانواده حضرت را دیدند، به قتل برسانند و پیروانشان را آزار و شکنجه دهند. وی که از عزیمت حضرت شاهچراغ به راس حکومت هم با خبر گردیده بود، امرکرد تا هرکس قافله آنانرا روءیت کرد، بازدارنده جنبش آنها گردد و آنان بازگرداند یا این که به قتل رساند.
دراین هنگام احمد بن موسی به یار و همدم خود و یاران به قربت شیراز رسیده بود. حکم کننده عجم که قتلغخان اسم داشت، با لشکر بزرگی از شهر بیرون شد و بر راز خط مش کاروان فامیل بنیهاشم اردو زد. ملازمان حضرت شاهچراغ و لشکر قتلغخان، در دو فرسنگی شیراز به هم رسیدند و به عبارتیجا بود که خبر شهیدشدن امام رضا (ع) به گوش کاروان رسید.
حضرت احمد بن موسی که میدانست خیر رویه رفت و خیر راه و روش رجوع داراست، تصمیم گرفت تا در قبال سپاه قلتغ بایستد. مبارزه خونینی در بین این دو لشکر آغاز می شود که درنهایت با موفقیت سپاه اسلام به نقطه نهایی میرسد. روز دیگر، مجددا فی مابین این دو دسته زد خورد می گردد ولی سپاه عجم تظاهر به ناکامی مینماید و با این نیرنگ، سپاه اسلام را به داخل شهر میکشاند و تعداد متعددی را به شهیدشدن میرسانند.
به نظریه تاریخنویسان، بقعه اکثر امامزادگان در عجم و شهرهای اطرف، از شهیدان یا این که باقیماندگان این نزاع میباشند.
بعد از این واقعه تلخ و باخت بنیهاشم و یارانشان، حضرت احمد بن موسی گزینه تعقیب قرار میگیرد و درنهایت در موضع استراحت و از پشت راز به وی حمله میگردد و به شهیدشدن می رسد. معاندان وی، بعداز به شهیدشدن رساندن وی، منزل را بر روی پیکرش وخیم مینمایند و تن مطهر وی در محلی که در حال حاضر به اسم شاهچراغ شیراز میشناسیم، مخفی میشود.
روز شاهچراغ
بقاع شاهچراغ شیراز در شب
سال 1386 در نشست شواری تمدن همگانی استان عجم، تعیین یک روز برای بزرگداشت این امامزاده بزرگوار، مطرح شد. بعد از تحلیل ها، تصمیم برآن شد تا روز ولادت وی بهتیتر روز موزدنظر تعیین گردد. ولی به جهت آنکه مورخان بر رمز تاریخ ولادت وی متفقالقول نبودند و این مجال ظریف عدم وجود، قرار گذارده شد تا یک روز از دهه کرامت (حدفاصل سالروز ولادت امام رضا و حضرت معصومه)، بهتیتر روز بزرگداشت احمد بن موسی (فرمانروالامپ)، تعیین خواهد شد.
در تاریخ 24 شهریور 1388، ششم ذیالقعده (روز پنجم از دهه کرامت) با تصمیم شورای خوب انقلاب فرهنگی، به اسم روز احمد بن موسی فرمان روالامپ به مناسبتهای مرزو بوم اضافه شد.
روایت شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
علیاکبر تشید در کتاب قیام سادات علوی نوشته میباشد:
بعداز به شهیدشدن وصال احمد بن موسی، آرامگاه وی تا فرصت دیلمیان پایین تلی از آوار مخفی گردیده بود و کسی از محل شهید شدن و دفن وی اگاهی نداشت. در زمان سالها شهر بسط پیدا کرده بود و منزلهای زیادی در نزدیکی این تپه بیعلامت ساخته بودند. در زیر این تپه، پیرزنی منزلای گلی داشت و هر آدینه شب، مجاورت صبح مشاهده میکرد که در بالای تپه خاکی، لامپ بسیار روشنی تا طلوع صبح می درخشد. البته وقتی که به دنیال آن می رفت و نزدیکش می شد، اثری از آن پیدا نمی کرد. پیرزن تعدادی شب آدینه مراقب بود و میمشاهده کرد که نور و روشنایی لامپ هربار به قوت خویش ادامه داراست و هربار با مجاورتشدن به آن، ناپدید میگردد.
پیرزن با خویش درنگ کرد که شاید این تپه، محل دفن یک کدام از امامزادگان یا این که اولیای آفریدگار باشد. بههمین استدلال صبح به دیدن امیر عضدالدوله دیلمی (فرمانروا جمهوری اسلامی ایران و عراق که از خاندانی مسلمان و شیعه بود)، رفت و روایت را برای وی نقل کرد. اشخاص سلطان از این زمینه متعجب شدند و کلام پیرزن را قبول نکردند. البته سلطان تصمیم گرفت شخصا به منزل پیرزن برود و صدق روایت را تحقیق کند.
داده ها شاهچراغ شیراز
اولی شب آدینهای که فرا رسید، امیر عضدالدوله فارغ از خدموحشم و درباریانش برای خواب به منزل پیرزن رفت و از وی خواست تا هر وقت لامپ پرنور شد، اورا بیدار نماید. صحیح در حین دائمی، فروغ و روشنایی لامپ حتی قادرخیس از شبهای پیشین پدیدار و آشکار شد. پیرزن با دیدن فروغ و روشنایی به سراغ فرمان روا رفت و از شدت شادی، بیسپردن سهتوشه فریاد زد، «پاد شاه! لامپ!».
عضدالدوله که با دیدن نوری که سوای منبع خاصی روی تپه میدرخشید، شگفتزده شد و بیمعطلی درپی آن فروغ و روشنایی رفت. بااینحالا زمانی که به لامپ مجاورت شد، اثری از آن ندید. البته پس از تحتداخل شدن از تپه و دورشدن از روشنایی، مجددا آن را رویت کرد. سلطان که صدق صحبت پیرزن برایش پرنور گردیده بود، امر کرد تا افرادش تپه را حفر نمایند و مورد را نظارت نمایند. درنهایت قبر این امامزاده بزرگوار آشکار میگردد و به نسب وی پی میبرند. به امر امیر عضدالدوله آرامگاه سزاوارای برای وی میسازند و از آن به آن گاه تا این لحظه، آرامگاه و اسم این حضرت به اسم پاد شاهلامپ شیراز شناخته می شود.
تاریخچه بقاع شاهچراغ شیراز
تصویر هوایی بقاع شاهچراغ شیراز
با هم خواندیم که ماجراهای جانور، تاریخ کشف بقعه حضرت احمد بن موسی (ع) را به قرن چهارم هجریخورشیدی و به فرصت دیلمیان نسبت میدهند. سازه به نظریه بعضا از تاریخنویسان ازجمله علیاکبر تشید، قبر شاهچراغ در طول عضدالدوله دیلمی که تعالیترین امیر قوم آلبویه بود، کشف شد و طی ماجرایی که نقل کردیم، شاهچراغ اسم گرفت. البته منابع دارای اعتبار متعددی هم از قرن هفتم (مجال حکومت اتابکان عجم) بهتیتر سال آشکارشدن حرم وی حافظه مینمایند. در خطوط آجل کتاب تاریخ بقعه شاهچراغ شیراز را ورق می زنیم.
عصر اتابکان (599-623 ه.ق)
زرکوب شیرازی در کتاب شیرازنامه، تاریخ کشف و ایجاد کرد بقعه را در قرن هفتم و در زمان اتابکان عجم اعلام مینماید. وی درین کتاب نوشته میباشد که؛
«امیر پایگاهّبالدین مسعود بن بدر»، وزیر «اتابک بن ابوبکر سعد بن زنگی»، حکم کننده وقت عجم، منزلت یک قبر را در منزلای کشف و بعد از نبش قبر، با پیکر تندستی مواجه میگردد. امیر مشاهده مینماید که بر روی انگشتر خاتم این پیکر، اسم احمد بن موسی حک گردیده است. پیرو این واقعه، علما، افاضل و اعیان شیراز دور هم گردآوری می شوند و بعداز پژوهش و پژوهشهای فراوان، نام و نشان پیکر را کشف مینمایند. اتابک ابوبکر امر میدهد تا برای این قبر عمارت و آرامگاهی بسازند. بعداز این داستان، عموم در اکثر مواقع به هنگام استئصال و درماندگی به مزار این امامزاده مراجعت میکردند و حاجت میگرفتند. اینسیرتکامل بود که ضریح وی میان شیعهها آوازه و مقام خاصی پیدا کرد.
*شیرازنامه که در سال 764 ه.ق مندرج، یکیاز سابقترین منابع در کشف بقاع و تشکیل داد بقاع شاهچراغ شیراز میباشد.
زمان ایلخانان (745 ه.ق)
بقعه شاهچراغ شیراز در پیشین
قرن هشتم مصادف با حکومت ایلخانان در کشورایران بود. با خواست ملکه تاشیخاتون (مامان ابواسحاق اینجو، قاضی وقت)، نوسازی ضریح شاهچراغ در شیوه نامه قرار گرفت. تشکیل داد و بهسازی این آرامگاه، پنجسال (از سال 745-750 ه.ق) زمان بر شد و صحن کبیر و گنبد بلند و باشکوهی برای آن ساخته شد. علاوهبر اینها، مسجد، مکتب، محل استراحت و اطعام زائران نیز در جوار صحن تاسیس شدند. ملکه تاشیخاتون، مِلکِ میمند عجم و تعداد متعددی از فروشگاههای مجاورت بقاع را هم وقف آستان مقدس شاهچراغ کرد.
تعریف این آرامگاه در سفرنامه ابنبطوطه (جهانگرد مراکشی) که در سال 749 ه.ق برای توشه دوم به شیراز مهاجرت کرده بود، آمده میباشد. درین سفرنامه درباره مقبره شاهچراغ شیراز و اقدامات ملکه می خوانیم:
آرامگاه شاهچراغ در حیث عموم شیراز از مداقه متعددی برخورداراست و آن ها برای تبرک و توسل به زیارت این امامزاده میروند. تاشیخاتون، مامان فرمانروا ابواسحاق، در حوالی این ضریح گسترده، مکتب و زاویهای ساخته که در به اطعام مسافران مشغولند. گردآوریای از قاریان، پیوسته بر راز مزار امامزاده احمد بن موسی قرآن میخوانند. ملکه شبهای دوشنبه به زیارت آرامگاه میاید و قضات و سادات و فقها نیز به وی میپیوندند. این توده در بقاع عده می گردند و با طنین زیبایی به تلاوت قرآن می پردازند.
از عموم با طعام و میوه پذیرایی میشود و بعد از صرف خوراک، واعظ بر بالای منبر میرود. این مراسم در مسافت نماز بعدازظهر و شام جاری ساختن میگردد و خویش ملکه در غرفهای مشبکی که به مسجد مشرف میباشد، مینشیند. در نقطه نهایی مراسم به احترام آستان مقدس امامزاده، مانند سرای پادشان، بوق و طبق و شیپور مینوازند.
زمان صفویه (912 ه.ق) و زمان افشاریه (1142 ه.ق)
روایت شاهچراغ شیراز
در سال 912 ه.ق، به فرمان پادشاه اسماعیل صفوی، آرامگاه شاهچراغ شیراز گزینه نوسازی و بهسازی کلانای قرار گرفت. ولی متاسفانه 85 سال بعد از آن با زمینلرزهای که در سال 997 فیس بخشید، نیم بیشتری از گنبد ضریح حاد شد و ویرانیهای متعددی به توشه آمد.
در سال 1142 ه.ق، نادرشاه افشار مجددا به نوسازی و نوسازی بقاع شاهچراغ پرداخت و دستورداد چلچراغ باشکوهی ذیل گنبد ضریح نصب نمایند. جذاب میباشد بدانید کهاین بهسازیها، سود نذری بودند که نادرشاه به ضریح شاهچراغ کرده بود. نادرشاه پیش از اشراف به شیراز، که در آن مجال در مشت افغانها بود، نذر کرد تا بعد از موفقیت بر افغانها 1500 تومان (به پول آن مجال) را به تعمیر و تجدید بنا مقبره شاهچراغ تخصیص دهد و اینگونه هم کرد. چلچراغ نادرشاه از طلای خالص به وزن 720 مثقال بود که زنجیری از فرآورده نقره داشت.
متاسفانه در زمین لرزهای که سال 1239 در شیراز فیس بخشید، بقعه شاهچراغ مجددا فرو سرازیر شد و این توشه بهطور بی نقص حاد شد. علیاکبر نواب شیرازی از شعرا و ادبای پر رنگ قرن 13 که خویش شاهد این زلزله ویرانکننده بود، در کتاب تذکره دلگشا نوشته میباشد:
گنبد بقاع (فرمان روالامپ) که از نهایت طول، آفتاب دنیاتاب هر روز در نیمروز خویش را در سایه آن کشیدی، به یکنوبت چنان بر زمین خورد که زمین شکافته و در اعماق خاک فرورفت… و آن عمارات خوب… تو گویی مدام ویران بوده…
بعداز زمینلرزه، با به فروش رساندن چلچراغ نادرشاه، ضریح شاهچراغ شیراز توشه دیگر نوسازی شد.
روزگار قاجار (1243 ه.ق) و بعد از آن
تاریخچه شاهچراغ شیراز
در سال 1243 ه.ق، حسینعلی میرزا فرمانفرما (فرزند فتحعلیسلطان قاجار و حکم دهنده عجم) به فرمان پدرش به نوسازی ضریح شاهچراغ پرداخت. دراین اقدامات، کف مقبره یک متر فراتر از زمین تاسیس شد و به مکان سنگ و ساروج از سنگ، خشت و گچ برای ایجاد کرد آن به کارگیری کردند. ضریحی از کالا نقره هم بر روی بقعه نصب کردند. متاسفانه در زلزله سال 1269 ه.ق، توشه دیگر گنبد ضریح فرو سرازیرشد ولی در به عبارتی سال به وسیله محمدناصر ظهیرالدوله (از رجال قاجار) تعمیر و تجدید بنا شد.
بقیه اقدامات ایفاگردیده:
سال 1289 ه.ق: در همین سال، شاه مسعود میرزا ضلالسلطان (پسر ارشد ناصرالدینفرمانروا) در ورودی مقبره دری از متاع نقره و بر روی ساختمان بلند جنوبی آن، ساعت زنگدار بزرگی نصب کرد.
سال 1306 ه.ق: در امسال دیوارهای بقعه آینهکاری شدند.
سال 1336 شمسی: گنبد سابق شاهچراغ برداشته شد و گنبدی با اسکلت فلزی مکان آن را گرفت. این مبادرت با نگهبانی انجمن اثرها ملی و اداره باستانشناسی استان عجم و بوسیله هنرمندان والا آن فرصت، سید احمد و سید محمد رضازاده، ایفا شد.
سالهای 1339 تا 1340 شمسی: گنبد بقاع گزینه تجدید بنا قرار اظهار کرد و کاشیکاریهای آن با دستان هنرمند معلم عیسی بهادری پیاده سازی و ساخته شد. در امسال تالار دیگری به بقعه اضافه شد که آینهکاری آن به دست حسن دقیق صنعت های اعمال شد.
پس از موفقیت انقلاب اسلامی، پیشرفت و مرمتهای متعددی برای این آستان خوشیمن اجرا شد که از مهمترین آنان، توسعه و گسترش تالار اساسی و آینهکاری نصیب سابق بقعه بود
تولیت آستان شاهچراغ
سایبان های بقعه شاهچراغ در شیراز
تولیت آستان احمدی (شاهچراغ) و محمدی (سید میر محمد)، از سال 1360 شمسی، با امر سید روحالله خمینی بر ذمه سید محمدی مهدی دستغیب قرار گرفت.
تولیت آستان از سال 1392 به امر سید علی خامنهای به سید علیاصغر دستغیب ودیعت شد. وی در تاریخ 7 تیر 1399 به انگیزه کهولت سن و بیماری قلبی، از سمت خویش استعفا بخشید.
در تاریخ 19 تیر 1399، لطفالله دژکام با حکم سید علی خامنهای و با نگهداری سمتهای خویش موقتی تولیت آستان را در چنگ گرفت.
درحالحاضر ابراهیم کلانتری به حکم رهبر کشور ایران، تولیت شاهچراغ را ذمه دار میباشد.
سریع و سیر قطار بگیر
خرید آنلاین
قسمتهای متعدد بقعه مطهر
صحن بقاع شاهچراغ شیراز
درین قسمت با کنارهکنارهی مقبره شاهچراغ آشنا میشوید و درباره جزئیات معماری و تاریخ تشکیل داد آنانرا میخوانید.
سردرهای ورودی بقعه حضرت شاهچراغ
صحن بقاع شاهچراغ شیراز 6 سردر باشکوه ورودی داراست که درپی به معرفی آن ها می پردازیم. در حالتیکه حالت بارگاه مطهر شاهچراغ را در غرب بقاع در حیث بگیریم، سردرهای ورودی براین اساس میباشند:
ضلع شمالی بقاع شاهچراغ شیراز
سردر شمالی: این ورودی از روش بازار شاهچراغ و خیابان احمدی در دسترس میباشد.
باب موسی بن جعفر شاهچراغ شیراز از سمت صحن امام جواد
باب موسی بن جعفر (ع) | سردر شمال غربی: باب موسی بن جعفر (که سمت راست نوحه منوره شاهچراغ واقع گردیده)، در پیشین فقط رویکرد ورود به مقبره بود که از سمت سهرویه احمدی در دسترس قرار داشت. درحالحاضر با توسعه و گسترش بقعه، این سردر روبهروی درب مسجد شهدا (جدید) که مصلی نماز آدینه میباشد، واقع گردیده و به صحن امام جواد (ع) خط مش داراست. راس یاری پزشکی نیز در باطن صحن و در سمت چپ این باب واقع گردیدهاست.
دیدنی میباشد بدانید که قرینهسازی و کاشیکاری این سردر، بوسیله هنرمندان کارخانه آستان شاهچراغ انجام یافته میباشد. در بالای سردر عبارت «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» به زیبایی هرچهآحادخیس حک گردیده و این اشعار نیز بر روی آن چشم می گردد:
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كور میباشد پنج واسطه تا سلطان اوصيا
دور و اطراف داخلی این سردر به صورت هشتضلعی تشکیلشده و تزئینات و کاشیکاریهای خیرهکنندهای داراست. قانونیبندی سقف با کاشی معرق و دیوارها با کاشیکاریهایی منقوش به اشعار «نورانی رسیدن شیرازی» و «احمد متانت شیرازی» تزئین گردیدهاند.
باب الرضای مقبره شاهچراغ شیراز
باب الرضا (ع) | سردر جنوب غربی: باب الرضا که از یک طرف به باطن صحن مهم و از طرفی رو به کتابخانه بقعه گشوده میشود، در سمت چپ مدیحه منوره شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان 9 دی در دسترس میباشد. این سردر که ابعاد برای سهولت تردد زائزان تاسیس شد، اسکلتی بتنی داراست و پیچکهای سنگی و ردیفهایش به دست سنگتراشان کارخانه آستان تراشیده گردیدهاند. باب الرضا، یک در تبارک دولنگه از فرآورده چوب ساج دارااست که با ورق و قبههای هشتلبریز برنزی تزئین گردیده است.
سردر شرقی: از روش این درگاه میتوانید به صحن مسجد تاریخی عتیق بروید.
باب السجاد (ع) | سردر شمال شرقی: باب السجاد در جوار بقاع حضرت سیر میر محمد (ع) قرار گرفته میباشد که از روش خیابان لطفعلیخان زند در دسترس میباشد.
سردر جنوبی: ورودی جنوبی از سمت خیابان حضرتی و کوچه فی مابینالحرمین در دسترس میباشد و به دارالشفای بقعه وصل میگردد.
صحن مقبره
صحن بقعه احمد بن موسی شاهچراغ شیراز
صحن اساسی بقعه شاهچراغ شیراز، صحنی مستطیلصورت میباشد که 14 هزار مترمربع مساحت داراست. در دوطرف (شمال و جنوب) صحن، 162 حجره در دو طبقه ایجاد شده است. حجرههای طبقه بالا نورپردازی گردیدهاند و با غروب خورشید هر توشه با رنگ متفاوتی پرنور می گردند و زیبایی دوچندانی به بقعه میدهند. کاشیکاریها و آجرکاریهایی که در رواقها بهکاررفته، اثری از استادان آستان شاهچراغ میباشند. کف صحن با سنگ گندمک پوشیده گردیده و نردههای چوبی جانور از چوب ساج تشکیلشدهاند. در اواسط صحن به یک آبگینه گران قدر برمیخورید که با سنگهای بلندمرتبه نیریز تاسیس شده است. سهطرف این آبگینه درختکاری گردیده و سقاخانه نیز در حوالی آن جای دارد.
بقاع شاهچراغ در پیشین صحن مستقلی از مقبره سید میر محمد داشت. این دو مقبره از روش بازار فی مابینالحرمین به هم خط مش داشتند. در طرح توسعه و گسترش حرمین احمدی و محمدی، صحن شاهچراغ تبارکخیس شد و اکنون مرقد دو امامزاده بزرگوار در یک صحن قرار داراهستند.
گنبد فیروزهای بقعه شاهچراغ
گنبد شاهچراغ شیراز
در صورتیکه به تاریخ تشکیل داد اولین گنبد برای شاهچراغ برگردیم، به فرصت حکومت اتابکان عجم و به سال 605 ه.ش میرسیم. متاسفانه این گنبد به جهت اینکه ساختار محکمی نداشت، چندتوشه بر تاثیر زمینلرزه فرو سرازیرشد و همانگونه که در تاریخچه مقبره شاهچراغ شیراز خواندیم، هر توشه تجدید بنا و مرمت شد. تا اینکه در طی قاجار، گنبد سابق که کاملا فرو ریخته بود، به عملکرد حسینعلی میرزا فرمانفرما (والی عجم)، با گنبد جدیدی جایگزین شد. روی ساقهی این گنبد سوره طه را حک کرده بودند.
البته این داستان نقطه پايان زلزلهها و نوسازیهای دوباره گنبد مقبره عدم وجود. زخمها و سوراخهایی که دراین گنبد بر تاثیر زمینلرزه ساختوساز گردیده بود، برای بازه زمانیها با میله مهار گردیده بودند. بااینحالا هر لحظه احتمال فروریختن آن وجود داشت. تا این که در سال 1336، گنبد قاجاری با گنبد جدیدی که اسکلتی آهنی داشت، جایگزین شد. گنبد مدرن شاهچراغ شیراز، بیش تر از 500 مترمربع حجم و 14 متر قطر داراست.
این گنبد باشکوه مزین به کاشیهای معرق به رنگهای فیروزهای، لاجوردی، طلایی، زرد رنگ، سپید، مشکی، قهوهای، کرمی و سبز میباشد. جذاب میباشد بدانید که به این دلیلکه اسکلت گنبد آهنی بود، قطعات کاشی را با پوستههای فلزی به اسکلت متصل کردند. در طی تولیت آیتالله سید محمدمهدی دستغیب، کاشیکاریهای گنبد تازه، تعمیر و بازسازی شدند.
گلدستههای شاهچراغ
گلدستههای مقبره شاهچراغ در شیراز
در دو طرف گنبد فیروزه شاهچراغ، دو گلدسته وجود داراست که گلدسته دوم (گلدسته جنوبی)، برای قرینهسازی حیاط و وصال صدای قرآن و اذان به اقصی نقاط شهر ساخته شد. کاشیکاریهای این گلدسته با رنگهای طبیعی رنگآمیزی گردیدهاند و مانند بخش اعظمی از نصیبهای بقعه، هنر استادان معرقفعالیت آستان شاهچراغ می باشند. بر روی گلدسته شمالی اسماءالله و بر روی گلدسته جنوبی اسم ائمه اطهار و القابشان حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته تا اتاق موذن: 40/20 متر
قطر گلدسته در زیرترین بخش: 2/2 متر
قطر گلدسته در بالاترین نصیب: 35/2 متر
طول رمز گلدستهها: 65/3 متر
وزن رمز گلدستهها: 3 بدن
محصول رمز گلدستهها: اسکلت فلزی با روکش مس و چوب
تراس مدیحه منوره شاهچراغ
تراس ضریح شاهچراغ شیراز
در آحاد عکسهای سلطانلامپ شیراز، تراس کلان و باشکوهی با 10 ردیف چوبی خود نمایی مینماید. ورودیهای مهم بقاع (باب موسی بن جعفر و باب الرضا) و گلدستهها، بهصورت قرینه و بسیار زیبایی در دو طرف این حیاط جا گرفتهاند و گنبد فیروزه شاهچراغ هم بر فراز آن می درخشد. درهای ورودی نوحه منوره شاهچراغ و زیارت از بارگاه وی، از این نقطه بقعه در دسترس قرار داراهستند.
حیاط شاهچراغ 30/38 متر ارتفاع و 5/5 متر پهنا داراست. 10 ردیف چوبی به طول 5/10 متر، سقف پهناور این حیاط را برافراشته نگه داشتهاند. در شرایطی که راز خویش را بالا ببرید، سقف چوبی حیاط را می بینید که مزین به اسامی ائمه اطهار میباشد و گرهچینیهای زیبایی داراست. بعداز اینکه سقف و ردیفهای چوبی تراس در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند، آنها را با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی بده بستان کردند.
سقف حیاط بقعه شاهچراغ شیراز
در هر طرف از درب طلای حیاط، 6 حجره در دو طبقه چشم می شود که پنجرههای چوبی و گچبریهای خیرهکنندهای داراهستند. در ذیل ردیفها، سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش اسلیمی بهکاررفته که حجاری آن به وسیله سنگتراشان آستان انجام یافته میباشد.
بارگاه مطهر حضرت شاهچراغ
بارگاه امامزاده شاخچراغ شیراز
با هم خواندیم که حسینعلی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلیپادشاه و والی عجم، ضریحی از متاع نقره برای مزار شاهچراغ تشکیل داد. این بارگاه 25/3 متر ارتفاع و 75/1 متر پهنا داشت و منقوش به اشعار فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار بود. بارگاه آجل مقبره، 10 سانتی متر فراتر از سطح زمین با اسکلتی چوبی ساخته شد. نصیبهایی از این بارگاه نقرهاندود گردیده بود و روی صندوق چوبی درون بارگاه پارچه سبز رنگی انداخته بودند.
بارگاه کنونی مقبره شاهچراغ به طور کامل با نقره تشکیلشده و صندوق خاتمکاریگردیده بسیار زیبایی بر روی مزار آن حضرت قرار گرفته میباشد. برای تزئین ردیفها و سقف درون بارگاه، از مخلوط هنرهای خاتم و معرق امداد گرفته گردیده و به وسیله علیرضا گودرزی (از استادان خاتمکاری شیراز) در طی سالهای 1378 تا 1380 انجام یافته میباشد. یک لوستر چهارشاخه نیز باطن این بارگاه قرار گرفته که در برخی از شبها پرنور میشود.
قرآن بارگاه شاهچراغ شیراز
در قبلی قرآنی بر روی مزار حضرت شاهچراغ قرار داشت که به خط کوفی مندرج بود. دیدنی میباشد بدانید که از قدیم الایام نگارش این قرآن به حضرت علی (ع) نسبت داده می شد. در زمانه قاجار، فرهاد میرزا معتمدالدوله (از شاهزادگان و دولتمردان قاجاری)، امر می دهد تا قرآن را در باکسای خاتمکاریگردیده محافظت نمایند. این قرآن و باکساش در سال 1315، به موزه پارس (گلشن حیث) شیراز جابجایی داده شد و هنوز هم از آن درین موزه نگهداری میگردد.
امامزاده سید میر محمد (ع)
بقاع محمد بن موسی اخوی شاهچراغ در شیراز
در شمال شرقی صحن شاهچراغ، به ضریح مطهر حضرت محمد بن موسی کاظم (ع)، اخوی بزرگوار حضرت شاهچراغ برمیخوریم. وی با برادرشان، حضرت احمد بن موسی (ع) از یک مامان میباشند. محمد بن موسی (ع) که در شیراز به سید میر محمد پر اسم و رسم میباشد، در هنگام عزیمت به توس و پیوستن به برادرشان امام رضا (ع)، به یاروهمدم برادران، خانواده و یارانشان، در شیراز با سپاه حکم کننده عجم (قتلغخان) روبهرو میشوند. دراین مبارزه، گردآوریای از بنیهاشم به شهیدشدن میرسند و گردآوریای میگریزند. (ماجرای این مبارزه را در ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی خواندیم).
داستانها درباره معاش سید میر محمد مختلف میباشد. برخی معتقدند وی دراین پیکار به شهید شدن رسیده و تودهای اطمینان دارا هستند که وی از کسانی بود که به شیراز گریخت و مخفیانه درین شهر سکونت داشت و درنهایت به مرگ طبیعی از جهان رفت. بااینهم اکنون بهلحاظ می رسد که داستان دوم درستخیس باشد. چراکه وی در خفا به نگارش قرآن و عبادت سرگرم بود. بهطوری که در میان عموم به محمد عبادت کننده آوازه داشت.
ضریح امامزاده سید میر محمد در بقعه شاهچراغ شیراز
حرم وی هم مانند مزار حضرت شاهچراغ از دیده عموم نهفته باقیمانده بود، تااینکه در غایت بوسیله میرزا التفاتالله دستغیب پدیدار شد. نزدیک به سال 704 ه.ش، میرزا اهمیتالله دستغیب متوجه نوری در منزل خویش می گردد و بعداز کاوش به سنگقبری می رسد و مشخص و معلوم می شود که محمد بن موسی درین منزل مدفون بوده میباشد. وی بعداز این حادثه، با خریداری نمودن منزلهای فضا مقبره و وقف املاک خویش، بارگاهی برای این امامزاده بزرگوار سازه مینماید.
بقاع سید میر محمد در طول نادرشاه افشار، تجدید بنا و تجدید بنا می گردد. در سال 1258 ه.ش، به فرمان ناصرالدینسلطان، ضریحی از محصول نقره بر روی بقاع وی نصب می شود. سپس، در سال 1267 ه.ش، بارگاه دیگری به فرمان شاهزاده اویس میرزا برای مزار حضرت محمد بن موسی ساخته می شود. اولین گنبد برای مقبره وی نیز، در حین ظهیرالدوله تاسیس و بعد ها به وسیله ناصرالدینسلطان نوسازی شد. حیاط مدیحه منوره سید میر محمد، شبیه حیاط مدیحه منوره شاهچراغ میباشد البته به حیث حجم کوچکتر بوده و تنها چهار ردیف دارااست.
مزار سادات و اشخاص متعددی در مجاورت ضریح محمد بن موسی قراردارد. در کنار بارگاه وی هم مرقد کوچکی به دیده می خورد که گفته می شود فرزند وی، ابراهیم بن محمد بن موسی، در آن جا مدفن میباشد.
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه بقعه حضرت شاهچراغ در گذر از مجال
کتابخانه و راءس بازرسیهای اسلامی آستان شاهچراغ شیراز، هم زمان با ایجاد کرد بقعه مطهر وی بوسیله ملکه تاشیخاتون تاسیس و کتابهای ارزشمندی به آن اهدا شد. زلزله، نزاع و تهاجمهای فراوان، جراحتهای متعددی بهاین کتابخانه وارد کرد و تعداد متعددی از کتابهای نفیس آن به حراج رفت. در سال 1325 ه.ق، به عملکرد تولیت وقت آستان شاهچراغ شیراز*، کتابخانه ملکه تاشیخاتون احیا شد و گروهی جدیدی در آن مهیا آمد.
*جلالالدين محمد شریفی حسینی ذهبی شیرازی ملقب به مجدالاشراف، در آن سال تولیت آستان شاهچراغ را برعهده داشت.
علاوهبر کتابهای فراوانی که وقف آستان گردیده بود، کتاب ها تالیفی، رسالات و کتابهایی که فرد وی بر آنان گستردن یا این که کنارهنویسی کرده بود هم بدین کتابخانه اهدا شد. از اقدامات دیگر وی، منصوب کردن مصطفی موذن، به سمت اولین کتابدار این کتابخانه بود. متاسفانه بخش اعظمی از کتابها بعد از وی از کتابخانه بیرون و متفرق شدند. درنهایت کتابخانه شاهچراغ شیراز، در تاریخ 11 ذیقعده 1384 ه.ق، مصادف با 24 اسفند 1343 ه.ش، به سعی برادران شریفی (متولیان وقت مقبره)، بازگشایی شد.
نحستین دسته کتابخانه شاهچراغ (در عصر تولیت جلالالدين مجدالاشراف شیرازی)، 306 کتاب داشت. این موسسه در طول سالها به کارایی کتابداران بقعه، مرکزها فرهنگی، نیکوکاران و اشخاص دیگر روزبهروز توسعه یافت. تاجایی که در سال 1390، شمار کتابها به دههزار جلد رسید.
کتابخانه شاهچراغ بعداز انقلاب
کتابخانه بقعه شاهچراغ شیراز
بعداز برد انقلاب اسلامی، آیتالله سید محمدمهدی دستغیب با امر امام خمینی به تولیت آستان شاهچراغ منصوب شد. وی اعتنا بهسری به کتاب و کتابخوانی داشت. با ساختن غرفههای فضا صحن، کتابخانه به طبقه دوم ضلع جنوبی صخن منتقل شد و در فضای بزرگتر و با تجهیزات بیشتری عمل خویش را از رمز گرفت. با این اکنون، این کتابخانه پاسخگوی نیاز روز افزون مراجعان عدم وجود. بههمینعامل، طرح تاسیس ساختمان کنونی کتابخانه، در دستورالعمل قرار گرفت. کتابخانه نو، در روز یکشنبه، سوم آبان سال 1388، هم زمان با روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ به بهره برداری رسید.
درحالحاضر، کتابخانه شاهچراغ مرکزی علمی و پژوهشی توسعه یافته و وسیعیست که منبعی بی نیاز برای دانشمندان، دانشجو یان و دانشمندان بهشمار میرود. طبق واپسین گزارشها، موجودی این کتابخانه در سال 1399، از این قرار بود؛
بیشتراز 78 هزار ورژن کتاب چاپی فارسی
بیش تر از 3 هزار و دویست ورژن کتاب چاپ سنگی
بیشتراز 3 هزار و سیصد ورژن خطی به لهجه عربی و فارسی
5 هزار تیتر کتاب مرجع
50 تیتر کتاب و نشریه به خط نابینایان
12 هزار جلد کتاب نوباوه
700 جلد نشریات کهن و نو
86 هزار تیتر نوشته ی علمی در نشریات سابق
نصیبهای متعدد کتابخانه آستان شاهچراغ
گنجینه کتاب (مخزن کتابخانه) بنا شده در طبقه زیرین
گنجینه نفایس کتاب ها چاپ سنگی
منابع مرجع
میز امانات و تالار تحقیق
سالن نشریات
نصیب خردسال ها
نصیب وب
سرویس ها فنی
موزه آستان حضرت شاهچراغ
موزه شاهچراغ شیراز
تاریخچه بقاع شاهچراغ را که دنبال فرمایید، به عمر 800 ساله این مقبره میرسید. همین قضیه شاهچراغ را خیر صرفا مکانی زیارتی برای شیعه ها، بلکه به جاذبهای تاریخی برای کلیه گردشگران تبدیل مینماید. یکیاز جذابترین جاهای جالب این آرامگاه تاریخی، موزه آستان حضرت شاهچراغ میباشد. این موزه با داشتن 8 هزار شی تاریخی از روزگار قبل از اسلام تا زمانه معاصر، یک کدام از بی نیازترین موزههای استان عجم و کشورایران به حساب میآید.
موزه شاهچراغ شیراز درحالحاضر در ضلع جنوبی بقعه قرار گرفته و چنانچه از باب الرضا وارد صحن اساسی گردید، میتوانید آن را پاره ای جلوتر و در سمت راست خویش پیدا نمایید. این موزه در دو طبقه واقع گردیده و شی ها تاریخی آن به طور گردشی در معرض اکران قرار میگیرند.
اثر ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
تیم اثرها موزه شاهچراغ
اشیاء و وسایل فردی شهید محراب، آیتالله سید عبدالحسین دستغیب
سفالینههایی وابسته به هزارههای دوم و سوم پیش از ولادت مسیح تا روزگار اسلام
شی ءها فلزی و میناکاریگردیده مرتبط با هزاره اولیه قبل از ولادت مسیح تا زمان معاصر
شی ءها بلورین و چینی مرتبط با هزاره دوم پیش از ولادت تا زمانه اسلام
مصنوعات چوبی و خاتمکاری ازجمله دیرینترین درب ورودی بقاع مرتبط با روزگار زندیه
اسکناس و مسکوکات از مجال هخامنشیان تا زمان اشکانیان، ساسانیان، قاجار و اسلام
قلمدانهای لاکی مرتبط با زمانه صفویان و قاجار
سنگ قبر جعفرخان زند و درست گوخان زند از حکام عصر زندیه
فرشهای باارزش بافت رابر کرمان
پارچههای سوزندوزیگردیده مرتبط با روزگار قاجار
سقاخانه برنجی قلمکاریگردیده
ادوات نظامی مانند خنجر، سپر، زره، تبر و زین
نگارگریهای رنگ روغن
دربهای دیرین بقاع مطهر شاهچراغ برای مثال درب نقره اهدایی "مسعودمیرزا ظلالسلطان" فرزند ناصرالدینفرمانروا قاجار و درب نقره اهدایی "میرزا حسنعلی نصیرالملک" از بزرگان سلسله قاجار
علاوهبر همگی اینها، این موزه گروه بزرگی از ورقه ها تاریخی مرتبط با مقبره شاهچراغ و قرآن و رسالههای خطی* داراست. از تمامی عالی اینکه می توانید این نسخه ها را به طور عکس از تارنما موزه شاهچراغ اخذ نمائید.
*به کتابهای تاریخی که با دست درج شده باشند و چاپی نباشند، کتاب ها خطی (manuscript) گفته میشود.
دانلود نسخه ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
جاهای جالب مجاورت بقاع شاهچراغ
جاهای جالب شاهچراغ شیراز
بازدید از بقعه شاهچراغ شیراز، هم زیارت میباشد و هم سیاحت. به عبارتیطور که در خطوط گذشته اشاره کردیم، این ضریح تاریخی در قلب بافت تاریخی شیراز واقع گردیدهاست. پس تصور اینکه گوشه و کنار آن آکندهاز جاهای جالب و تفریحی باشد، بههیچتیتر بدور از انتظار وجود ندارد. در خطوط آنگاه، به معرفی یکسری گزینه از جاهای جذاب شاهچراغ و محیط آن می پردازیم.
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد جامع عتیق در مقبره شاهچراغ شیراز
یکی جذابترین جاهای جالبِ مجاورت شاهچراغ، که در واقع با یک در به صحن اساسی بقعه شیوه داراست، مسجد جامع عتیق شیراز میباشد. این مسجد یک کدام از کهنترین جاذبههای تاریخی شیراز میباشد که عمر آن به هزار و دویست سال پیش برمیشود. ماجراها و باورهایی که در میان عموم درباره مسجد عتیق وجود داراست، زیبایی معماری منحصر به فرد و فوقالعادهاش را دوچندان مینماید. اواسط ایوان مسجد عتیق، بنای باشکوهی وجود دارااست که به دارالمصحف (خدایمنزل) یا این که کعبه ثانی دارای اسم و رسم بوده میباشد. چراکه در قبل از این سازه برای نگهداری و خواندن قرآن از آن به کارگیری میشد. برای بازدید از این مسجد، کافیست از سردر شرقی صحن شاهچراغ وارد دنیای آکندهاز راز و سر آن گردید.
بازار تعالی فرمانروالامپ
بازار فضا بقاع، شایسته ترین زمان برای گشتوگذار و خرید سوغاتیهای شیراز میباشد. این بازار کنار ورودی شمالی شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان لطفعلیخان زند، سهروش احمدی در دسترس جای دارد.
مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک در حوالی شاهچراغ شیراز
البته مسجد عتیق صرفا مسجد تاریخی در حوالی شاهچراغ وجود ندارد. یکی مشهورترین جاهای جالب مجاورت بقعه، مسجد نصیرالملک شیراز میباشد که در میان گردشگران، بهخصوص گردشگران فرنگی، به مسجد صورتی شیراز هم معروف میباشد. شاید ندانید از کدام مسجد سخن میزنم، کافیست شیراز را به انگلیسی یا این که فارسی در گوگل سرچ نمایید تا عکس این مسجد به تیتر یکی شاخصترین جاذبههای تاریخی شیراز در حاصل ظواهر گردد.
منزلهای تاریخی شیراز
جاهای جذاب در اطراف شاهچراغ شیراز
در صورتی هم مثل اینجانب شیفته تجربیات احساس معاش در منزلهای تاریخی بخصوص منزلهای قاجاری می باشید، میتوانید از منزل پرهامی شیراز که درحالحاضر به یک کدام از منحصربهفردترین و باصفاترین رستورانها و اقامتگاههای شیراز تبدیل گردیده، دیدن فرمایید. منزل صالحی شیراز یک کدام از دیگر از منزلهای قاجاری مجاورت بقاع میباشد. این منزل در خیابان 9 دی واقع گردیده و تحت عنوان موزهای از جامههای سنتی و آیینی در دسترس بازدید مردم جای دارد.
مکتب خان
مکتب خان شیراز هم که یکی تبارکترین مرکزها علمی دوران خودش بود، در خیابان لطفعلیخان و در اطراف ضریح شاهچراغ شیراز واقع گردیده است. درصورتی که از التفات این بنای زیبای تاریخی بخواهید بدانید، همین کهاین مکتب محل درس و رسیدگی ملاصدرا بوده میباشد، خودش گویای کلیهچیز میباشد.
این مفاد صرفا کنارهای از جاهای جذاب مجاورت شاهچراغ بود. در شرایطی که میخواهید با جاذبههای دیگر شیراز آشنا گردید و راز و سر آنهارا کشف نمایید، محرمانه به خبرنامه توریسم یومگ بزنید و نگاهی به نصیب شیرازگردی بیندازید.
هتلهای مجاورت مقبره سلطانلامپ (+رزرو)
هتل پنج دری
نشانی: شیراز، خیابان ۹ دی، بقاع شاهچراغ، روبهرو پارکینگ همگانی شاهچراغ، باطن کوچه هفتپیچ
هتل پنج دری در حوالی بقاع شاهجراغ شیراز
اقامتگاه سنتی پنج دری یک کدام از صدها منزل تاریخی در شیراز میباشد که قدمتش به 120 سال پیش و به زمانه قاجار برمیخواهد شد. این منزل از سال 1396، عمل خویش را بهتیتر هتل پنجدری شروع نموده است. در حالتیکه دنبال یک هتل در قلب شیراز میباشید که به جاهای جذاب شهر مجاورت و شایسته ترین لوکیشن برای عکاسی باشد، از پیوند ذیل هتل پنج دری شیراز را رزرو نمایید.
رزرو هتل پنج دری مجاورت بقعه شاهچراغ شیراز
هتل سنتی درباری
نشانی: شیراز، خیابان شهید دستغیب، روبهرو آرامگاه بیبی دختران، کوچه ۴، پلاک ۱۴
هتل درباری در اطراف مقبره شاهچراغ شیراز
در هتل سنتی درباری علاوهبر اقامتی شل، می توانید به تماشای هنرهای اصیل اهل ایران بنشینید. در معماری این اقامتگاه از آجرکاری، کاشیکاری، مقرنس، در و پنجرههای چوبی، شیشههای رنگی، آبگینههای فیروزهای و مجموع جزئیاتی که میقدرت در منزلهای تاریخی شیراز پیدا کرد، مستعمل میباشد. برای رزرو این هتل میتوانید از روش وبسایت یوتراوز مبادرت نمایید.
رزرو اقامتگاه سنتی درباری شیراز مجاورت شاهچراغ
هتل ریتون
نشانی: شیراز، سهروش نمازی به سمت شاهچراغ، کوچه ششم دستغیب
هتل ریتون در اطراف بقاع شاهچراغ شیراز
هتل ریتون، یکی هتلهای شیک، سنتی و اقتصادی در حوالی بقاع شاهچراغ شیراز میباشد. این هتل نوساز در دو طبقه و 14 اتاق با الهام از معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده و با دکور آبیرنگرنگی که دارااست، وقار متعددی را منتقل مینماید. می توانید از روش تارنما یوتراوز، بهراحتی این هتل را که در اطراف بقاع و جاهای جذاب شیراز قرار گرفته، رزرو نمایید.
در انتها می بایست بگوییم که:
شبستان امام خمینی در مقبره شاهچراغ شیراز
شیراز فارغ از شک و تردید، یکی والاترین هدف های توریسم مملکت میباشد که وجود مقبره مطهر شاهچراغ، آن را به یکیاز هدف های اصلی زیارتی هم تبدیل نموده است. دراین مقاله، روایت تعجب آور آشکارشدن مزار شاهچراغ را خواندیم، از دل تاریخ تشکیل داد مقبره عبور کردیم، کنارهکنارهاش از لحاظ گذراندیم و با جاهای جذاب آن آشنا شدیم.
بقاع احمد بن موسی (ع) شاهچراغ شیراز
مقبره حضرت شاهچراغ در شیراز، بعداز بقعه امام رضا (ع) در مشهد و بقعه حضرت معصومه (ع) در قم، به نظر معنوی سومی رده را در میان شیعهها کشور ایران دارااست. اولین چیزی که بایستی درباره شاهچراغ بدانید این میباشد کهاین بقعه، صرفا آرامگاه حضرت شاهچراغ وجود ندارد و بارگاه یک امامزاده دیگر را هم در خویش مکان داده میباشد. مرقد احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) درین بقعه قرار گرفته که هر دو بزرگوار، پسران امام موسی کاظم و برادران امام رضا (ع) میباشند. ولی در قبل ضریح این دو امامزاده از هم مستقل بود ولی در طرح نو شاهچراغ، این دو بارگاه با یک صحن به هم پیوستند.
این زیارتگاه مقدس علاوهبر منزلت شرعی و فضای وقارنصیب و معنویاش، به حیث هنر و معماری هم بسیار شاخص و مخصوص میباشد. تلفیق معماری اسلامی با هنر اهل ایران، کاشیکاریها و آینهکاریها، شاهچراغ را به یکی پر رنگترین جای های زیارتی تبدیل نموده است. دیدنی میباشد بدانید که معماری این بقعه به مدل معماری آذری انجام یافته که مثالهای خوب این مدل را در گنبد سلطانیه زنجان و بقعه امام رضا (ع) هم میقدرت رویت کرد.
بقعه سید میر محمد اخوی شاهچراغ در شیراز
بقاع شاهچراغ به صورت کلی چهار فرمان روانشین در چهار طرف صحن اساسی دارااست و بارگاه امامزاده احمد بن موسی (شاهچراغ) در سلطاننشین غربی آن مکان گرفته میباشد. صحن بقعه، یک ورودی اساسی به اسم باب الرضا (ع) داراست که از خیابان حضرتی و 9 دی در دسترس میباشد. چهار صحن و سه شبستان، نصیبهای دیگر مقبره شاهچراغ را تشکیل میدهند. در جملههای آینده، با جزئیات بیشتری به نصیبهای متفاوت این ضریح متبرک میپردازیم.
مسیرهای دسترسی به مقبره
بقعه شاهچراغ از در آغوش بافت تاریخی شیراز و در اطراف جاهای جذاب مشهور متعددی قرار گرفته میباشد. طرق متعددی برای ورود بدین ضریح وجود داراست. البته در صورتیکه میخواهید مستقیما وارد صحن اساسی مقبره گردید، بایستی از سمت خیابان 9 دی به طرف بقعه بروید. این مسیر را به اشخاصی که با خودرو فردی میباشند هم توصیه میکنم. به اینادله که یک پارکینگ روباز در خیابان 9 دی وجود دارااست که میتوانید با پارککردن خودرو، از روش باب الرضا، مستقیما وارد صحن مهم بقاع گردید.
علاوهبر این مسیر، می توانید از سمت خیابان حضرتی هم به طرف بقاع بروید. انتهای این خیابان به باب المهدی می رسد. یک پارکینگ همگانی در سمت راست این خیابان وجود داراست که میتوانید بعداز پارک خودرو از باب المهدی به طرف باب الرضا در سمت راست بروید و وارد صحن شاهچراغ گردید.
البته درصورتیکه مایلید از حملونقل همگانی به کارگیری فرمایید، شایسته ترین مورد به کارگیری از خطوط اتوبوس شهری میباشد. ایستگاه شهید دستغیب که در خیابان 9 دی قرار گرفته، به اکثر نقاط شهر اتوبوس داراست. از خیابان 9 دی بهراحتی به باب الرضا و صحن مهم مقبره دسترسی خواهید داشت.
علاوهبراین می توانید با به کارگیری از خط 71 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه نمازی) و خط 196 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه قصردشت) در پایانه سهروش احمدی، در خیابان لطفعلیخان زند، از اتوبوس پیاده گردید و از روش کوچه لطفعلیخان زند 47، خویش را به باب السجاد برسانید.
شاهچراغ شیراز که می باشد؟
ضریح شاهچراغ شیراز
احمد بن موسی کاظم (سیدالسادات الاعاظم)، دارای اسم و رسم به شاهچراغ، اولی پسر امام موسی کاظم (ع) و بردار علی بن موسی الرضا (ع) میباشد. مامان وی نیز که با اسم اماحمد شناخته می شد، از داناترین و پرهیزکارترین زنان موسی بن جعفر بود. احمد بن موسی از مامان خویش 3 اخوی دیگر به اسمهای محمد، حمزه و عبدالله داشت که درحالحاضر بارگاه محمد بن موسی در بقعه شاهچراغ و در حوالی وی جای دارد. این دو اخوی بزرگوار در خط مش وصال به امام رضا (ع) که در آن مجال در مشهد سکونت داشت، به وسیله اشخاص مامون عباسی در شیراز به شهیدشدن رسیدند.
ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی (ع)
قصه عزیمت و بعد شهیدشدن حضرت شاهچراغ از اینجا آغاز میگردد که مامون (هفتمی خلیفه عباسی) برای فرونشاندن مبارزات انقلابی شیعهها و تحکیم حکومت عباسی، ولایتعهدی خویش را به امام رضا زور مینماید و اورا از مدینه به سمت مشهد رهسپار مینماید. حضور حضرت موسی بن جعفر در خراسان، موج بزرگی از شیعه ها و دوستداران را از نقاط گوناگون به مشهد میکشاند.
در به عبارتی فرصت (فی مابین سالهای 198 تا 203 ه.ق)، احمد بن موسی به یار دو اخوی خویش، محمد و حسین و تعداد متعددی از قبیله و محبان اهلبیت، از مدینه راهی مشهد شدند. در سال 202 ه.ق، امام رضا (ع) با خیانت مامون مسموم و به شهید شدن میرسد. مامون بعد از این واقعه، به آحاد زیردستان خویش فرمان می دهد تا هرکس از خانواده حضرت را دیدند، به قتل برسانند و پیروانشان را آزار و شکنجه دهند. وی که از عزیمت حضرت شاهچراغ به راس حکومت هم با خبر گردیده بود، امرکرد تا هرکس قافله آنانرا روءیت کرد، بازدارنده جنبش آنها گردد و آنان بازگرداند یا این که به قتل رساند.
دراین هنگام احمد بن موسی به یار و همدم خود و یاران به قربت شیراز رسیده بود. حکم کننده عجم که قتلغخان اسم داشت، با لشکر بزرگی از شهر بیرون شد و بر راز خط مش کاروان فامیل بنیهاشم اردو زد. ملازمان حضرت شاهچراغ و لشکر قتلغخان، در دو فرسنگی شیراز به هم رسیدند و به عبارتیجا بود که خبر شهیدشدن امام رضا (ع) به گوش کاروان رسید.
حضرت احمد بن موسی که میدانست خیر رویه رفت و خیر راه و روش رجوع داراست، تصمیم گرفت تا در قبال سپاه قلتغ بایستد. مبارزه خونینی در بین این دو لشکر آغاز می شود که درنهایت با موفقیت سپاه اسلام به نقطه نهایی میرسد. روز دیگر، مجددا فی مابین این دو دسته زد خورد می گردد ولی سپاه عجم تظاهر به ناکامی مینماید و با این نیرنگ، سپاه اسلام را به داخل شهر میکشاند و تعداد متعددی را به شهیدشدن میرسانند.
به نظریه تاریخنویسان، بقعه اکثر امامزادگان در عجم و شهرهای اطرف، از شهیدان یا این که باقیماندگان این نزاع میباشند.
بعد از این واقعه تلخ و باخت بنیهاشم و یارانشان، حضرت احمد بن موسی گزینه تعقیب قرار میگیرد و درنهایت در موضع استراحت و از پشت راز به وی حمله میگردد و به شهیدشدن می رسد. معاندان وی، بعداز به شهیدشدن رساندن وی، منزل را بر روی پیکرش وخیم مینمایند و تن مطهر وی در محلی که در حال حاضر به اسم شاهچراغ شیراز میشناسیم، مخفی میشود.
روز شاهچراغ
بقاع شاهچراغ شیراز در شب
سال 1386 در نشست شواری تمدن همگانی استان عجم، تعیین یک روز برای بزرگداشت این امامزاده بزرگوار، مطرح شد. بعد از تحلیل ها، تصمیم برآن شد تا روز ولادت وی بهتیتر روز موزدنظر تعیین گردد. ولی به جهت آنکه مورخان بر رمز تاریخ ولادت وی متفقالقول نبودند و این مجال ظریف عدم وجود، قرار گذارده شد تا یک روز از دهه کرامت (حدفاصل سالروز ولادت امام رضا و حضرت معصومه)، بهتیتر روز بزرگداشت احمد بن موسی (فرمانروالامپ)، تعیین خواهد شد.
در تاریخ 24 شهریور 1388، ششم ذیالقعده (روز پنجم از دهه کرامت) با تصمیم شورای خوب انقلاب فرهنگی، به اسم روز احمد بن موسی فرمان روالامپ به مناسبتهای مرزو بوم اضافه شد.
روایت شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
علیاکبر تشید در کتاب قیام سادات علوی نوشته میباشد:
بعداز به شهیدشدن وصال احمد بن موسی، آرامگاه وی تا فرصت دیلمیان پایین تلی از آوار مخفی گردیده بود و کسی از محل شهید شدن و دفن وی اگاهی نداشت. در زمان سالها شهر بسط پیدا کرده بود و منزلهای زیادی در نزدیکی این تپه بیعلامت ساخته بودند. در زیر این تپه، پیرزنی منزلای گلی داشت و هر آدینه شب، مجاورت صبح مشاهده میکرد که در بالای تپه خاکی، لامپ بسیار روشنی تا طلوع صبح می درخشد. البته وقتی که به دنیال آن می رفت و نزدیکش می شد، اثری از آن پیدا نمی کرد. پیرزن تعدادی شب آدینه مراقب بود و میمشاهده کرد که نور و روشنایی لامپ هربار به قوت خویش ادامه داراست و هربار با مجاورتشدن به آن، ناپدید میگردد.
پیرزن با خویش درنگ کرد که شاید این تپه، محل دفن یک کدام از امامزادگان یا این که اولیای آفریدگار باشد. بههمین استدلال صبح به دیدن امیر عضدالدوله دیلمی (فرمانروا جمهوری اسلامی ایران و عراق که از خاندانی مسلمان و شیعه بود)، رفت و روایت را برای وی نقل کرد. اشخاص سلطان از این زمینه متعجب شدند و کلام پیرزن را قبول نکردند. البته سلطان تصمیم گرفت شخصا به منزل پیرزن برود و صدق روایت را تحقیق کند.
داده ها شاهچراغ شیراز
اولی شب آدینهای که فرا رسید، امیر عضدالدوله فارغ از خدموحشم و درباریانش برای خواب به منزل پیرزن رفت و از وی خواست تا هر وقت لامپ پرنور شد، اورا بیدار نماید. صحیح در حین دائمی، فروغ و روشنایی لامپ حتی قادرخیس از شبهای پیشین پدیدار و آشکار شد. پیرزن با دیدن فروغ و روشنایی به سراغ فرمان روا رفت و از شدت شادی، بیسپردن سهتوشه فریاد زد، «پاد شاه! لامپ!».
عضدالدوله که با دیدن نوری که سوای منبع خاصی روی تپه میدرخشید، شگفتزده شد و بیمعطلی درپی آن فروغ و روشنایی رفت. بااینحالا زمانی که به لامپ مجاورت شد، اثری از آن ندید. البته پس از تحتداخل شدن از تپه و دورشدن از روشنایی، مجددا آن را رویت کرد. سلطان که صدق صحبت پیرزن برایش پرنور گردیده بود، امر کرد تا افرادش تپه را حفر نمایند و مورد را نظارت نمایند. درنهایت قبر این امامزاده بزرگوار آشکار میگردد و به نسب وی پی میبرند. به امر امیر عضدالدوله آرامگاه سزاوارای برای وی میسازند و از آن به آن گاه تا این لحظه، آرامگاه و اسم این حضرت به اسم پاد شاهلامپ شیراز شناخته می شود.
تاریخچه بقاع شاهچراغ شیراز
تصویر هوایی بقاع شاهچراغ شیراز
با هم خواندیم که ماجراهای جانور، تاریخ کشف بقعه حضرت احمد بن موسی (ع) را به قرن چهارم هجریخورشیدی و به فرصت دیلمیان نسبت میدهند. سازه به نظریه بعضا از تاریخنویسان ازجمله علیاکبر تشید، قبر شاهچراغ در طول عضدالدوله دیلمی که تعالیترین امیر قوم آلبویه بود، کشف شد و طی ماجرایی که نقل کردیم، شاهچراغ اسم گرفت. البته منابع دارای اعتبار متعددی هم از قرن هفتم (مجال حکومت اتابکان عجم) بهتیتر سال آشکارشدن حرم وی حافظه مینمایند. در خطوط آجل کتاب تاریخ بقعه شاهچراغ شیراز را ورق می زنیم.
عصر اتابکان (599-623 ه.ق)
زرکوب شیرازی در کتاب شیرازنامه، تاریخ کشف و ایجاد کرد بقعه را در قرن هفتم و در زمان اتابکان عجم اعلام مینماید. وی درین کتاب نوشته میباشد که؛
«امیر پایگاهّبالدین مسعود بن بدر»، وزیر «اتابک بن ابوبکر سعد بن زنگی»، حکم کننده وقت عجم، منزلت یک قبر را در منزلای کشف و بعد از نبش قبر، با پیکر تندستی مواجه میگردد. امیر مشاهده مینماید که بر روی انگشتر خاتم این پیکر، اسم احمد بن موسی حک گردیده است. پیرو این واقعه، علما، افاضل و اعیان شیراز دور هم گردآوری می شوند و بعداز پژوهش و پژوهشهای فراوان، نام و نشان پیکر را کشف مینمایند. اتابک ابوبکر امر میدهد تا برای این قبر عمارت و آرامگاهی بسازند. بعداز این داستان، عموم در اکثر مواقع به هنگام استئصال و درماندگی به مزار این امامزاده مراجعت میکردند و حاجت میگرفتند. اینسیرتکامل بود که ضریح وی میان شیعهها آوازه و مقام خاصی پیدا کرد.
*شیرازنامه که در سال 764 ه.ق مندرج، یکیاز سابقترین منابع در کشف بقاع و تشکیل داد بقاع شاهچراغ شیراز میباشد.
زمان ایلخانان (745 ه.ق)
بقعه شاهچراغ شیراز در پیشین
قرن هشتم مصادف با حکومت ایلخانان در کشورایران بود. با خواست ملکه تاشیخاتون (مامان ابواسحاق اینجو، قاضی وقت)، نوسازی ضریح شاهچراغ در شیوه نامه قرار گرفت. تشکیل داد و بهسازی این آرامگاه، پنجسال (از سال 745-750 ه.ق) زمان بر شد و صحن کبیر و گنبد بلند و باشکوهی برای آن ساخته شد. علاوهبر اینها، مسجد، مکتب، محل استراحت و اطعام زائران نیز در جوار صحن تاسیس شدند. ملکه تاشیخاتون، مِلکِ میمند عجم و تعداد متعددی از فروشگاههای مجاورت بقاع را هم وقف آستان مقدس شاهچراغ کرد.
تعریف این آرامگاه در سفرنامه ابنبطوطه (جهانگرد مراکشی) که در سال 749 ه.ق برای توشه دوم به شیراز مهاجرت کرده بود، آمده میباشد. درین سفرنامه درباره مقبره شاهچراغ شیراز و اقدامات ملکه می خوانیم:
آرامگاه شاهچراغ در حیث عموم شیراز از مداقه متعددی برخورداراست و آن ها برای تبرک و توسل به زیارت این امامزاده میروند. تاشیخاتون، مامان فرمانروا ابواسحاق، در حوالی این ضریح گسترده، مکتب و زاویهای ساخته که در به اطعام مسافران مشغولند. گردآوریای از قاریان، پیوسته بر راز مزار امامزاده احمد بن موسی قرآن میخوانند. ملکه شبهای دوشنبه به زیارت آرامگاه میاید و قضات و سادات و فقها نیز به وی میپیوندند. این توده در بقاع عده می گردند و با طنین زیبایی به تلاوت قرآن می پردازند.
از عموم با طعام و میوه پذیرایی میشود و بعد از صرف خوراک، واعظ بر بالای منبر میرود. این مراسم در مسافت نماز بعدازظهر و شام جاری ساختن میگردد و خویش ملکه در غرفهای مشبکی که به مسجد مشرف میباشد، مینشیند. در نقطه نهایی مراسم به احترام آستان مقدس امامزاده، مانند سرای پادشان، بوق و طبق و شیپور مینوازند.
زمان صفویه (912 ه.ق) و زمان افشاریه (1142 ه.ق)
روایت شاهچراغ شیراز
در سال 912 ه.ق، به فرمان پادشاه اسماعیل صفوی، آرامگاه شاهچراغ شیراز گزینه نوسازی و بهسازی کلانای قرار گرفت. ولی متاسفانه 85 سال بعد از آن با زمینلرزهای که در سال 997 فیس بخشید، نیم بیشتری از گنبد ضریح حاد شد و ویرانیهای متعددی به توشه آمد.
در سال 1142 ه.ق، نادرشاه افشار مجددا به نوسازی و نوسازی بقاع شاهچراغ پرداخت و دستورداد چلچراغ باشکوهی ذیل گنبد ضریح نصب نمایند. جذاب میباشد بدانید کهاین بهسازیها، سود نذری بودند که نادرشاه به ضریح شاهچراغ کرده بود. نادرشاه پیش از اشراف به شیراز، که در آن مجال در مشت افغانها بود، نذر کرد تا بعد از موفقیت بر افغانها 1500 تومان (به پول آن مجال) را به تعمیر و تجدید بنا مقبره شاهچراغ تخصیص دهد و اینگونه هم کرد. چلچراغ نادرشاه از طلای خالص به وزن 720 مثقال بود که زنجیری از فرآورده نقره داشت.
متاسفانه در زمین لرزهای که سال 1239 در شیراز فیس بخشید، بقعه شاهچراغ مجددا فرو سرازیر شد و این توشه بهطور بی نقص حاد شد. علیاکبر نواب شیرازی از شعرا و ادبای پر رنگ قرن 13 که خویش شاهد این زلزله ویرانکننده بود، در کتاب تذکره دلگشا نوشته میباشد:
گنبد بقاع (فرمان روالامپ) که از نهایت طول، آفتاب دنیاتاب هر روز در نیمروز خویش را در سایه آن کشیدی، به یکنوبت چنان بر زمین خورد که زمین شکافته و در اعماق خاک فرورفت… و آن عمارات خوب… تو گویی مدام ویران بوده…
بعداز زمینلرزه، با به فروش رساندن چلچراغ نادرشاه، ضریح شاهچراغ شیراز توشه دیگر نوسازی شد.
روزگار قاجار (1243 ه.ق) و بعد از آن
تاریخچه شاهچراغ شیراز
در سال 1243 ه.ق، حسینعلی میرزا فرمانفرما (فرزند فتحعلیسلطان قاجار و حکم دهنده عجم) به فرمان پدرش به نوسازی ضریح شاهچراغ پرداخت. دراین اقدامات، کف مقبره یک متر فراتر از زمین تاسیس شد و به مکان سنگ و ساروج از سنگ، خشت و گچ برای ایجاد کرد آن به کارگیری کردند. ضریحی از کالا نقره هم بر روی بقعه نصب کردند. متاسفانه در زلزله سال 1269 ه.ق، توشه دیگر گنبد ضریح فرو سرازیرشد ولی در به عبارتی سال به وسیله محمدناصر ظهیرالدوله (از رجال قاجار) تعمیر و تجدید بنا شد.
بقیه اقدامات ایفاگردیده:
سال 1289 ه.ق: در همین سال، شاه مسعود میرزا ضلالسلطان (پسر ارشد ناصرالدینفرمانروا) در ورودی مقبره دری از متاع نقره و بر روی ساختمان بلند جنوبی آن، ساعت زنگدار بزرگی نصب کرد.
سال 1306 ه.ق: در امسال دیوارهای بقعه آینهکاری شدند.
سال 1336 شمسی: گنبد سابق شاهچراغ برداشته شد و گنبدی با اسکلت فلزی مکان آن را گرفت. این مبادرت با نگهبانی انجمن اثرها ملی و اداره باستانشناسی استان عجم و بوسیله هنرمندان والا آن فرصت، سید احمد و سید محمد رضازاده، ایفا شد.
سالهای 1339 تا 1340 شمسی: گنبد بقاع گزینه تجدید بنا قرار اظهار کرد و کاشیکاریهای آن با دستان هنرمند معلم عیسی بهادری پیاده سازی و ساخته شد. در امسال تالار دیگری به بقعه اضافه شد که آینهکاری آن به دست حسن دقیق صنعت های اعمال شد.
پس از موفقیت انقلاب اسلامی، پیشرفت و مرمتهای متعددی برای این آستان خوشیمن اجرا شد که از مهمترین آنان، توسعه و گسترش تالار اساسی و آینهکاری نصیب سابق بقعه بود
تولیت آستان شاهچراغ
سایبان های بقعه شاهچراغ در شیراز
تولیت آستان احمدی (شاهچراغ) و محمدی (سید میر محمد)، از سال 1360 شمسی، با امر سید روحالله خمینی بر ذمه سید محمدی مهدی دستغیب قرار گرفت.
تولیت آستان از سال 1392 به امر سید علی خامنهای به سید علیاصغر دستغیب ودیعت شد. وی در تاریخ 7 تیر 1399 به انگیزه کهولت سن و بیماری قلبی، از سمت خویش استعفا بخشید.
در تاریخ 19 تیر 1399، لطفالله دژکام با حکم سید علی خامنهای و با نگهداری سمتهای خویش موقتی تولیت آستان را در چنگ گرفت.
درحالحاضر ابراهیم کلانتری به حکم رهبر کشور ایران، تولیت شاهچراغ را ذمه دار میباشد.
سریع و سیر قطار بگیر
خرید آنلاین
قسمتهای متعدد بقعه مطهر
صحن بقاع شاهچراغ شیراز
درین قسمت با کنارهکنارهی مقبره شاهچراغ آشنا میشوید و درباره جزئیات معماری و تاریخ تشکیل داد آنانرا میخوانید.
سردرهای ورودی بقعه حضرت شاهچراغ
صحن بقاع شاهچراغ شیراز 6 سردر باشکوه ورودی داراست که درپی به معرفی آن ها می پردازیم. در حالتیکه حالت بارگاه مطهر شاهچراغ را در غرب بقاع در حیث بگیریم، سردرهای ورودی براین اساس میباشند:
ضلع شمالی بقاع شاهچراغ شیراز
سردر شمالی: این ورودی از روش بازار شاهچراغ و خیابان احمدی در دسترس میباشد.
باب موسی بن جعفر شاهچراغ شیراز از سمت صحن امام جواد
باب موسی بن جعفر (ع) | سردر شمال غربی: باب موسی بن جعفر (که سمت راست نوحه منوره شاهچراغ واقع گردیده)، در پیشین فقط رویکرد ورود به مقبره بود که از سمت سهرویه احمدی در دسترس قرار داشت. درحالحاضر با توسعه و گسترش بقعه، این سردر روبهروی درب مسجد شهدا (جدید) که مصلی نماز آدینه میباشد، واقع گردیده و به صحن امام جواد (ع) خط مش داراست. راس یاری پزشکی نیز در باطن صحن و در سمت چپ این باب واقع گردیدهاست.
دیدنی میباشد بدانید که قرینهسازی و کاشیکاری این سردر، بوسیله هنرمندان کارخانه آستان شاهچراغ انجام یافته میباشد. در بالای سردر عبارت «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» به زیبایی هرچهآحادخیس حک گردیده و این اشعار نیز بر روی آن چشم می گردد:
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كور میباشد پنج واسطه تا سلطان اوصيا
دور و اطراف داخلی این سردر به صورت هشتضلعی تشکیلشده و تزئینات و کاشیکاریهای خیرهکنندهای داراست. قانونیبندی سقف با کاشی معرق و دیوارها با کاشیکاریهایی منقوش به اشعار «نورانی رسیدن شیرازی» و «احمد متانت شیرازی» تزئین گردیدهاند.
باب الرضای مقبره شاهچراغ شیراز
باب الرضا (ع) | سردر جنوب غربی: باب الرضا که از یک طرف به باطن صحن مهم و از طرفی رو به کتابخانه بقعه گشوده میشود، در سمت چپ مدیحه منوره شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان 9 دی در دسترس میباشد. این سردر که ابعاد برای سهولت تردد زائزان تاسیس شد، اسکلتی بتنی داراست و پیچکهای سنگی و ردیفهایش به دست سنگتراشان کارخانه آستان تراشیده گردیدهاند. باب الرضا، یک در تبارک دولنگه از فرآورده چوب ساج دارااست که با ورق و قبههای هشتلبریز برنزی تزئین گردیده است.
سردر شرقی: از روش این درگاه میتوانید به صحن مسجد تاریخی عتیق بروید.
باب السجاد (ع) | سردر شمال شرقی: باب السجاد در جوار بقاع حضرت سیر میر محمد (ع) قرار گرفته میباشد که از روش خیابان لطفعلیخان زند در دسترس میباشد.
سردر جنوبی: ورودی جنوبی از سمت خیابان حضرتی و کوچه فی مابینالحرمین در دسترس میباشد و به دارالشفای بقعه وصل میگردد.
صحن مقبره
صحن بقعه احمد بن موسی شاهچراغ شیراز
صحن اساسی بقعه شاهچراغ شیراز، صحنی مستطیلصورت میباشد که 14 هزار مترمربع مساحت داراست. در دوطرف (شمال و جنوب) صحن، 162 حجره در دو طبقه ایجاد شده است. حجرههای طبقه بالا نورپردازی گردیدهاند و با غروب خورشید هر توشه با رنگ متفاوتی پرنور می گردند و زیبایی دوچندانی به بقعه میدهند. کاشیکاریها و آجرکاریهایی که در رواقها بهکاررفته، اثری از استادان آستان شاهچراغ میباشند. کف صحن با سنگ گندمک پوشیده گردیده و نردههای چوبی جانور از چوب ساج تشکیلشدهاند. در اواسط صحن به یک آبگینه گران قدر برمیخورید که با سنگهای بلندمرتبه نیریز تاسیس شده است. سهطرف این آبگینه درختکاری گردیده و سقاخانه نیز در حوالی آن جای دارد.
بقاع شاهچراغ در پیشین صحن مستقلی از مقبره سید میر محمد داشت. این دو مقبره از روش بازار فی مابینالحرمین به هم خط مش داشتند. در طرح توسعه و گسترش حرمین احمدی و محمدی، صحن شاهچراغ تبارکخیس شد و اکنون مرقد دو امامزاده بزرگوار در یک صحن قرار داراهستند.
گنبد فیروزهای بقعه شاهچراغ
گنبد شاهچراغ شیراز
در صورتیکه به تاریخ تشکیل داد اولین گنبد برای شاهچراغ برگردیم، به فرصت حکومت اتابکان عجم و به سال 605 ه.ش میرسیم. متاسفانه این گنبد به جهت اینکه ساختار محکمی نداشت، چندتوشه بر تاثیر زمینلرزه فرو سرازیرشد و همانگونه که در تاریخچه مقبره شاهچراغ شیراز خواندیم، هر توشه تجدید بنا و مرمت شد. تا اینکه در طی قاجار، گنبد سابق که کاملا فرو ریخته بود، به عملکرد حسینعلی میرزا فرمانفرما (والی عجم)، با گنبد جدیدی جایگزین شد. روی ساقهی این گنبد سوره طه را حک کرده بودند.
البته این داستان نقطه پايان زلزلهها و نوسازیهای دوباره گنبد مقبره عدم وجود. زخمها و سوراخهایی که دراین گنبد بر تاثیر زمینلرزه ساختوساز گردیده بود، برای بازه زمانیها با میله مهار گردیده بودند. بااینحالا هر لحظه احتمال فروریختن آن وجود داشت. تا این که در سال 1336، گنبد قاجاری با گنبد جدیدی که اسکلتی آهنی داشت، جایگزین شد. گنبد مدرن شاهچراغ شیراز، بیش تر از 500 مترمربع حجم و 14 متر قطر داراست.
این گنبد باشکوه مزین به کاشیهای معرق به رنگهای فیروزهای، لاجوردی، طلایی، زرد رنگ، سپید، مشکی، قهوهای، کرمی و سبز میباشد. جذاب میباشد بدانید که به این دلیلکه اسکلت گنبد آهنی بود، قطعات کاشی را با پوستههای فلزی به اسکلت متصل کردند. در طی تولیت آیتالله سید محمدمهدی دستغیب، کاشیکاریهای گنبد تازه، تعمیر و بازسازی شدند.
گلدستههای شاهچراغ
گلدستههای مقبره شاهچراغ در شیراز
در دو طرف گنبد فیروزه شاهچراغ، دو گلدسته وجود داراست که گلدسته دوم (گلدسته جنوبی)، برای قرینهسازی حیاط و وصال صدای قرآن و اذان به اقصی نقاط شهر ساخته شد. کاشیکاریهای این گلدسته با رنگهای طبیعی رنگآمیزی گردیدهاند و مانند بخش اعظمی از نصیبهای بقعه، هنر استادان معرقفعالیت آستان شاهچراغ می باشند. بر روی گلدسته شمالی اسماءالله و بر روی گلدسته جنوبی اسم ائمه اطهار و القابشان حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته تا اتاق موذن: 40/20 متر
قطر گلدسته در زیرترین بخش: 2/2 متر
قطر گلدسته در بالاترین نصیب: 35/2 متر
طول رمز گلدستهها: 65/3 متر
وزن رمز گلدستهها: 3 بدن
محصول رمز گلدستهها: اسکلت فلزی با روکش مس و چوب
تراس مدیحه منوره شاهچراغ
تراس ضریح شاهچراغ شیراز
در آحاد عکسهای سلطانلامپ شیراز، تراس کلان و باشکوهی با 10 ردیف چوبی خود نمایی مینماید. ورودیهای مهم بقاع (باب موسی بن جعفر و باب الرضا) و گلدستهها، بهصورت قرینه و بسیار زیبایی در دو طرف این حیاط جا گرفتهاند و گنبد فیروزه شاهچراغ هم بر فراز آن می درخشد. درهای ورودی نوحه منوره شاهچراغ و زیارت از بارگاه وی، از این نقطه بقعه در دسترس قرار داراهستند.
حیاط شاهچراغ 30/38 متر ارتفاع و 5/5 متر پهنا داراست. 10 ردیف چوبی به طول 5/10 متر، سقف پهناور این حیاط را برافراشته نگه داشتهاند. در شرایطی که راز خویش را بالا ببرید، سقف چوبی حیاط را می بینید که مزین به اسامی ائمه اطهار میباشد و گرهچینیهای زیبایی داراست. بعداز اینکه سقف و ردیفهای چوبی تراس در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند، آنها را با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی بده بستان کردند.
سقف حیاط بقعه شاهچراغ شیراز
در هر طرف از درب طلای حیاط، 6 حجره در دو طبقه چشم می شود که پنجرههای چوبی و گچبریهای خیرهکنندهای داراهستند. در ذیل ردیفها، سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش اسلیمی بهکاررفته که حجاری آن به وسیله سنگتراشان آستان انجام یافته میباشد.
بارگاه مطهر حضرت شاهچراغ
بارگاه امامزاده شاخچراغ شیراز
با هم خواندیم که حسینعلی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلیپادشاه و والی عجم، ضریحی از متاع نقره برای مزار شاهچراغ تشکیل داد. این بارگاه 25/3 متر ارتفاع و 75/1 متر پهنا داشت و منقوش به اشعار فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار بود. بارگاه آجل مقبره، 10 سانتی متر فراتر از سطح زمین با اسکلتی چوبی ساخته شد. نصیبهایی از این بارگاه نقرهاندود گردیده بود و روی صندوق چوبی درون بارگاه پارچه سبز رنگی انداخته بودند.
بارگاه کنونی مقبره شاهچراغ به طور کامل با نقره تشکیلشده و صندوق خاتمکاریگردیده بسیار زیبایی بر روی مزار آن حضرت قرار گرفته میباشد. برای تزئین ردیفها و سقف درون بارگاه، از مخلوط هنرهای خاتم و معرق امداد گرفته گردیده و به وسیله علیرضا گودرزی (از استادان خاتمکاری شیراز) در طی سالهای 1378 تا 1380 انجام یافته میباشد. یک لوستر چهارشاخه نیز باطن این بارگاه قرار گرفته که در برخی از شبها پرنور میشود.
قرآن بارگاه شاهچراغ شیراز
در قبلی قرآنی بر روی مزار حضرت شاهچراغ قرار داشت که به خط کوفی مندرج بود. دیدنی میباشد بدانید که از قدیم الایام نگارش این قرآن به حضرت علی (ع) نسبت داده می شد. در زمانه قاجار، فرهاد میرزا معتمدالدوله (از شاهزادگان و دولتمردان قاجاری)، امر می دهد تا قرآن را در باکسای خاتمکاریگردیده محافظت نمایند. این قرآن و باکساش در سال 1315، به موزه پارس (گلشن حیث) شیراز جابجایی داده شد و هنوز هم از آن درین موزه نگهداری میگردد.
امامزاده سید میر محمد (ع)
بقاع محمد بن موسی اخوی شاهچراغ در شیراز
در شمال شرقی صحن شاهچراغ، به ضریح مطهر حضرت محمد بن موسی کاظم (ع)، اخوی بزرگوار حضرت شاهچراغ برمیخوریم. وی با برادرشان، حضرت احمد بن موسی (ع) از یک مامان میباشند. محمد بن موسی (ع) که در شیراز به سید میر محمد پر اسم و رسم میباشد، در هنگام عزیمت به توس و پیوستن به برادرشان امام رضا (ع)، به یاروهمدم برادران، خانواده و یارانشان، در شیراز با سپاه حکم کننده عجم (قتلغخان) روبهرو میشوند. دراین مبارزه، گردآوریای از بنیهاشم به شهیدشدن میرسند و گردآوریای میگریزند. (ماجرای این مبارزه را در ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی خواندیم).
داستانها درباره معاش سید میر محمد مختلف میباشد. برخی معتقدند وی دراین پیکار به شهید شدن رسیده و تودهای اطمینان دارا هستند که وی از کسانی بود که به شیراز گریخت و مخفیانه درین شهر سکونت داشت و درنهایت به مرگ طبیعی از جهان رفت. بااینهم اکنون بهلحاظ می رسد که داستان دوم درستخیس باشد. چراکه وی در خفا به نگارش قرآن و عبادت سرگرم بود. بهطوری که در میان عموم به محمد عبادت کننده آوازه داشت.
ضریح امامزاده سید میر محمد در بقعه شاهچراغ شیراز
حرم وی هم مانند مزار حضرت شاهچراغ از دیده عموم نهفته باقیمانده بود، تااینکه در غایت بوسیله میرزا التفاتالله دستغیب پدیدار شد. نزدیک به سال 704 ه.ش، میرزا اهمیتالله دستغیب متوجه نوری در منزل خویش می گردد و بعداز کاوش به سنگقبری می رسد و مشخص و معلوم می شود که محمد بن موسی درین منزل مدفون بوده میباشد. وی بعداز این حادثه، با خریداری نمودن منزلهای فضا مقبره و وقف املاک خویش، بارگاهی برای این امامزاده بزرگوار سازه مینماید.
بقاع سید میر محمد در طول نادرشاه افشار، تجدید بنا و تجدید بنا می گردد. در سال 1258 ه.ش، به فرمان ناصرالدینسلطان، ضریحی از محصول نقره بر روی بقاع وی نصب می شود. سپس، در سال 1267 ه.ش، بارگاه دیگری به فرمان شاهزاده اویس میرزا برای مزار حضرت محمد بن موسی ساخته می شود. اولین گنبد برای مقبره وی نیز، در حین ظهیرالدوله تاسیس و بعد ها به وسیله ناصرالدینسلطان نوسازی شد. حیاط مدیحه منوره سید میر محمد، شبیه حیاط مدیحه منوره شاهچراغ میباشد البته به حیث حجم کوچکتر بوده و تنها چهار ردیف دارااست.
مزار سادات و اشخاص متعددی در مجاورت ضریح محمد بن موسی قراردارد. در کنار بارگاه وی هم مرقد کوچکی به دیده می خورد که گفته می شود فرزند وی، ابراهیم بن محمد بن موسی، در آن جا مدفن میباشد.
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه بقعه حضرت شاهچراغ در گذر از مجال
کتابخانه و راءس بازرسیهای اسلامی آستان شاهچراغ شیراز، هم زمان با ایجاد کرد بقعه مطهر وی بوسیله ملکه تاشیخاتون تاسیس و کتابهای ارزشمندی به آن اهدا شد. زلزله، نزاع و تهاجمهای فراوان، جراحتهای متعددی بهاین کتابخانه وارد کرد و تعداد متعددی از کتابهای نفیس آن به حراج رفت. در سال 1325 ه.ق، به عملکرد تولیت وقت آستان شاهچراغ شیراز*، کتابخانه ملکه تاشیخاتون احیا شد و گروهی جدیدی در آن مهیا آمد.
*جلالالدين محمد شریفی حسینی ذهبی شیرازی ملقب به مجدالاشراف، در آن سال تولیت آستان شاهچراغ را برعهده داشت.
علاوهبر کتابهای فراوانی که وقف آستان گردیده بود، کتاب ها تالیفی، رسالات و کتابهایی که فرد وی بر آنان گستردن یا این که کنارهنویسی کرده بود هم بدین کتابخانه اهدا شد. از اقدامات دیگر وی، منصوب کردن مصطفی موذن، به سمت اولین کتابدار این کتابخانه بود. متاسفانه بخش اعظمی از کتابها بعد از وی از کتابخانه بیرون و متفرق شدند. درنهایت کتابخانه شاهچراغ شیراز، در تاریخ 11 ذیقعده 1384 ه.ق، مصادف با 24 اسفند 1343 ه.ش، به سعی برادران شریفی (متولیان وقت مقبره)، بازگشایی شد.
نحستین دسته کتابخانه شاهچراغ (در عصر تولیت جلالالدين مجدالاشراف شیرازی)، 306 کتاب داشت. این موسسه در طول سالها به کارایی کتابداران بقعه، مرکزها فرهنگی، نیکوکاران و اشخاص دیگر روزبهروز توسعه یافت. تاجایی که در سال 1390، شمار کتابها به دههزار جلد رسید.
کتابخانه شاهچراغ بعداز انقلاب
کتابخانه بقعه شاهچراغ شیراز
بعداز برد انقلاب اسلامی، آیتالله سید محمدمهدی دستغیب با امر امام خمینی به تولیت آستان شاهچراغ منصوب شد. وی اعتنا بهسری به کتاب و کتابخوانی داشت. با ساختن غرفههای فضا صحن، کتابخانه به طبقه دوم ضلع جنوبی صخن منتقل شد و در فضای بزرگتر و با تجهیزات بیشتری عمل خویش را از رمز گرفت. با این اکنون، این کتابخانه پاسخگوی نیاز روز افزون مراجعان عدم وجود. بههمینعامل، طرح تاسیس ساختمان کنونی کتابخانه، در دستورالعمل قرار گرفت. کتابخانه نو، در روز یکشنبه، سوم آبان سال 1388، هم زمان با روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ به بهره برداری رسید.
درحالحاضر، کتابخانه شاهچراغ مرکزی علمی و پژوهشی توسعه یافته و وسیعیست که منبعی بی نیاز برای دانشمندان، دانشجو یان و دانشمندان بهشمار میرود. طبق واپسین گزارشها، موجودی این کتابخانه در سال 1399، از این قرار بود؛
بیشتراز 78 هزار ورژن کتاب چاپی فارسی
بیش تر از 3 هزار و دویست ورژن کتاب چاپ سنگی
بیشتراز 3 هزار و سیصد ورژن خطی به لهجه عربی و فارسی
5 هزار تیتر کتاب مرجع
50 تیتر کتاب و نشریه به خط نابینایان
12 هزار جلد کتاب نوباوه
700 جلد نشریات کهن و نو
86 هزار تیتر نوشته ی علمی در نشریات سابق
نصیبهای متعدد کتابخانه آستان شاهچراغ
گنجینه کتاب (مخزن کتابخانه) بنا شده در طبقه زیرین
گنجینه نفایس کتاب ها چاپ سنگی
منابع مرجع
میز امانات و تالار تحقیق
سالن نشریات
نصیب خردسال ها
نصیب وب
سرویس ها فنی
موزه آستان حضرت شاهچراغ
موزه شاهچراغ شیراز
تاریخچه بقاع شاهچراغ را که دنبال فرمایید، به عمر 800 ساله این مقبره میرسید. همین قضیه شاهچراغ را خیر صرفا مکانی زیارتی برای شیعه ها، بلکه به جاذبهای تاریخی برای کلیه گردشگران تبدیل مینماید. یکیاز جذابترین جاهای جالب این آرامگاه تاریخی، موزه آستان حضرت شاهچراغ میباشد. این موزه با داشتن 8 هزار شی تاریخی از روزگار قبل از اسلام تا زمانه معاصر، یک کدام از بی نیازترین موزههای استان عجم و کشورایران به حساب میآید.
موزه شاهچراغ شیراز درحالحاضر در ضلع جنوبی بقعه قرار گرفته و چنانچه از باب الرضا وارد صحن اساسی گردید، میتوانید آن را پاره ای جلوتر و در سمت راست خویش پیدا نمایید. این موزه در دو طبقه واقع گردیده و شی ها تاریخی آن به طور گردشی در معرض اکران قرار میگیرند.
اثر ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
تیم اثرها موزه شاهچراغ
اشیاء و وسایل فردی شهید محراب، آیتالله سید عبدالحسین دستغیب
سفالینههایی وابسته به هزارههای دوم و سوم پیش از ولادت مسیح تا روزگار اسلام
شی ءها فلزی و میناکاریگردیده مرتبط با هزاره اولیه قبل از ولادت مسیح تا زمان معاصر
شی ءها بلورین و چینی مرتبط با هزاره دوم پیش از ولادت تا زمانه اسلام
مصنوعات چوبی و خاتمکاری ازجمله دیرینترین درب ورودی بقاع مرتبط با روزگار زندیه
اسکناس و مسکوکات از مجال هخامنشیان تا زمان اشکانیان، ساسانیان، قاجار و اسلام
قلمدانهای لاکی مرتبط با زمانه صفویان و قاجار
سنگ قبر جعفرخان زند و درست گوخان زند از حکام عصر زندیه
فرشهای باارزش بافت رابر کرمان
پارچههای سوزندوزیگردیده مرتبط با روزگار قاجار
سقاخانه برنجی قلمکاریگردیده
ادوات نظامی مانند خنجر، سپر، زره، تبر و زین
نگارگریهای رنگ روغن
دربهای دیرین بقاع مطهر شاهچراغ برای مثال درب نقره اهدایی "مسعودمیرزا ظلالسلطان" فرزند ناصرالدینفرمانروا قاجار و درب نقره اهدایی "میرزا حسنعلی نصیرالملک" از بزرگان سلسله قاجار
علاوهبر همگی اینها، این موزه گروه بزرگی از ورقه ها تاریخی مرتبط با مقبره شاهچراغ و قرآن و رسالههای خطی* داراست. از تمامی عالی اینکه می توانید این نسخه ها را به طور عکس از تارنما موزه شاهچراغ اخذ نمائید.
*به کتابهای تاریخی که با دست درج شده باشند و چاپی نباشند، کتاب ها خطی (manuscript) گفته میشود.
دانلود نسخه ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
جاهای جالب مجاورت بقاع شاهچراغ
جاهای جالب شاهچراغ شیراز
بازدید از بقعه شاهچراغ شیراز، هم زیارت میباشد و هم سیاحت. به عبارتیطور که در خطوط گذشته اشاره کردیم، این ضریح تاریخی در قلب بافت تاریخی شیراز واقع گردیدهاست. پس تصور اینکه گوشه و کنار آن آکندهاز جاهای جالب و تفریحی باشد، بههیچتیتر بدور از انتظار وجود ندارد. در خطوط آنگاه، به معرفی یکسری گزینه از جاهای جذاب شاهچراغ و محیط آن می پردازیم.
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد جامع عتیق در مقبره شاهچراغ شیراز
یکی جذابترین جاهای جالبِ مجاورت شاهچراغ، که در واقع با یک در به صحن اساسی بقعه شیوه داراست، مسجد جامع عتیق شیراز میباشد. این مسجد یک کدام از کهنترین جاذبههای تاریخی شیراز میباشد که عمر آن به هزار و دویست سال پیش برمیشود. ماجراها و باورهایی که در میان عموم درباره مسجد عتیق وجود داراست، زیبایی معماری منحصر به فرد و فوقالعادهاش را دوچندان مینماید. اواسط ایوان مسجد عتیق، بنای باشکوهی وجود دارااست که به دارالمصحف (خدایمنزل) یا این که کعبه ثانی دارای اسم و رسم بوده میباشد. چراکه در قبل از این سازه برای نگهداری و خواندن قرآن از آن به کارگیری میشد. برای بازدید از این مسجد، کافیست از سردر شرقی صحن شاهچراغ وارد دنیای آکندهاز راز و سر آن گردید.
بازار تعالی فرمانروالامپ
بازار فضا بقاع، شایسته ترین زمان برای گشتوگذار و خرید سوغاتیهای شیراز میباشد. این بازار کنار ورودی شمالی شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان لطفعلیخان زند، سهروش احمدی در دسترس جای دارد.
مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک در حوالی شاهچراغ شیراز
البته مسجد عتیق صرفا مسجد تاریخی در حوالی شاهچراغ وجود ندارد. یکی مشهورترین جاهای جالب مجاورت بقعه، مسجد نصیرالملک شیراز میباشد که در میان گردشگران، بهخصوص گردشگران فرنگی، به مسجد صورتی شیراز هم معروف میباشد. شاید ندانید از کدام مسجد سخن میزنم، کافیست شیراز را به انگلیسی یا این که فارسی در گوگل سرچ نمایید تا عکس این مسجد به تیتر یکی شاخصترین جاذبههای تاریخی شیراز در حاصل ظواهر گردد.
منزلهای تاریخی شیراز
جاهای جذاب در اطراف شاهچراغ شیراز
در صورتی هم مثل اینجانب شیفته تجربیات احساس معاش در منزلهای تاریخی بخصوص منزلهای قاجاری می باشید، میتوانید از منزل پرهامی شیراز که درحالحاضر به یک کدام از منحصربهفردترین و باصفاترین رستورانها و اقامتگاههای شیراز تبدیل گردیده، دیدن فرمایید. منزل صالحی شیراز یک کدام از دیگر از منزلهای قاجاری مجاورت بقاع میباشد. این منزل در خیابان 9 دی واقع گردیده و تحت عنوان موزهای از جامههای سنتی و آیینی در دسترس بازدید مردم جای دارد.
مکتب خان
مکتب خان شیراز هم که یکی تبارکترین مرکزها علمی دوران خودش بود، در خیابان لطفعلیخان و در اطراف ضریح شاهچراغ شیراز واقع گردیده است. درصورتی که از التفات این بنای زیبای تاریخی بخواهید بدانید، همین کهاین مکتب محل درس و رسیدگی ملاصدرا بوده میباشد، خودش گویای کلیهچیز میباشد.
این مفاد صرفا کنارهای از جاهای جذاب مجاورت شاهچراغ بود. در شرایطی که میخواهید با جاذبههای دیگر شیراز آشنا گردید و راز و سر آنهارا کشف نمایید، محرمانه به خبرنامه توریسم یومگ بزنید و نگاهی به نصیب شیرازگردی بیندازید.
هتلهای مجاورت مقبره سلطانلامپ (+رزرو)
هتل پنج دری
نشانی: شیراز، خیابان ۹ دی، بقاع شاهچراغ، روبهرو پارکینگ همگانی شاهچراغ، باطن کوچه هفتپیچ
هتل پنج دری در حوالی بقاع شاهجراغ شیراز
اقامتگاه سنتی پنج دری یک کدام از صدها منزل تاریخی در شیراز میباشد که قدمتش به 120 سال پیش و به زمانه قاجار برمیخواهد شد. این منزل از سال 1396، عمل خویش را بهتیتر هتل پنجدری شروع نموده است. در حالتیکه دنبال یک هتل در قلب شیراز میباشید که به جاهای جذاب شهر مجاورت و شایسته ترین لوکیشن برای عکاسی باشد، از پیوند ذیل هتل پنج دری شیراز را رزرو نمایید.
رزرو هتل پنج دری مجاورت بقعه شاهچراغ شیراز
هتل سنتی درباری
نشانی: شیراز، خیابان شهید دستغیب، روبهرو آرامگاه بیبی دختران، کوچه ۴، پلاک ۱۴
هتل درباری در اطراف مقبره شاهچراغ شیراز
در هتل سنتی درباری علاوهبر اقامتی شل، می توانید به تماشای هنرهای اصیل اهل ایران بنشینید. در معماری این اقامتگاه از آجرکاری، کاشیکاری، مقرنس، در و پنجرههای چوبی، شیشههای رنگی، آبگینههای فیروزهای و مجموع جزئیاتی که میقدرت در منزلهای تاریخی شیراز پیدا کرد، مستعمل میباشد. برای رزرو این هتل میتوانید از روش وبسایت یوتراوز مبادرت نمایید.
رزرو اقامتگاه سنتی درباری شیراز مجاورت شاهچراغ
هتل ریتون
نشانی: شیراز، سهروش نمازی به سمت شاهچراغ، کوچه ششم دستغیب
هتل ریتون در اطراف بقاع شاهچراغ شیراز
هتل ریتون، یکی هتلهای شیک، سنتی و اقتصادی در حوالی بقاع شاهچراغ شیراز میباشد. این هتل نوساز در دو طبقه و 14 اتاق با الهام از معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده و با دکور آبیرنگرنگی که دارااست، وقار متعددی را منتقل مینماید. می توانید از روش تارنما یوتراوز، بهراحتی این هتل را که در اطراف بقاع و جاهای جذاب شیراز قرار گرفته، رزرو نمایید.
در انتها می بایست بگوییم که:
شبستان امام خمینی در مقبره شاهچراغ شیراز
شیراز فارغ از شک و تردید، یکی والاترین هدف های توریسم مملکت میباشد که وجود مقبره مطهر شاهچراغ، آن را به یکیاز هدف های اصلی زیارتی هم تبدیل نموده است. دراین مقاله، روایت تعجب آور آشکارشدن مزار شاهچراغ را خواندیم، از دل تاریخ تشکیل داد مقبره عبور کردیم، کنارهکنارهاش از لحاظ گذراندیم و با جاهای جذاب آن آشنا شدیم.
شاهچراغ شیراز، اسم بقعه و آرامگاه باشکوهیست که مرقد مطهر احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) را در خویش مکان داده میباشد. مسجد غدیر بلوار معلم مشهد این دو بزرگوار، فرزندان امام موسی کاظم (ع) و برادران امام رضا (ع) بودند که در مسافرت به خراسان برای پیوستن به اخوی خویش، مسجد غدیر فلاحی مشهد به وسیله اشخاص مَأموُن (هفتمی خلیفه عباسی)، در شیراز به شهیدشدن رسیدند. مسجد بابا غدیر مشهد اینکه چرا بهاین بقاع، شاهچراغ می گویند و چطور بقاع این دو امامزاده کشف شد، ماجرا بسیار جالبی دارااست. مسجد بابا قدرت مشهد دراین مقاله از یومگ، داستان یکی زیباترین و عرفانیترین جاهای جالب شیراز را میخوانید و هر اطلاعاتی که موردنیاز میباشد درباره آن بدانید، پیدا می کنید. پس بیایید فارغ از معطلی سراغ اصل مقاله برویم.
درباره بقعه شاهچراغ شیراز
بقاع احمد بن موسی (ع) شاهچراغ شیراز
مقبره حضرت شاهچراغ در شیراز، بعداز بقعه امام رضا (ع) در مشهد و بقعه حضرت معصومه (ع) در قم، به نظر معنوی سومی رده را در میان شیعهها کشور ایران دارااست. اولین چیزی که بایستی درباره شاهچراغ بدانید این میباشد کهاین بقعه، صرفا آرامگاه حضرت شاهچراغ وجود ندارد و بارگاه یک امامزاده دیگر را هم در خویش مکان داده میباشد. مرقد احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) درین بقعه قرار گرفته که هر دو بزرگوار، پسران امام موسی کاظم و برادران امام رضا (ع) میباشند. ولی در قبل ضریح این دو امامزاده از هم مستقل بود ولی در طرح نو شاهچراغ، این دو بارگاه با یک صحن به هم پیوستند.
این زیارتگاه مقدس علاوهبر منزلت شرعی و فضای وقارنصیب و معنویاش، به حیث هنر و معماری هم بسیار شاخص و مخصوص میباشد. تلفیق معماری اسلامی با هنر اهل ایران، کاشیکاریها و آینهکاریها، شاهچراغ را به یکی پر رنگترین جای های زیارتی تبدیل نموده است. دیدنی میباشد بدانید که معماری این بقعه به مدل معماری آذری انجام یافته که مثالهای خوب این مدل را در گنبد سلطانیه زنجان و بقعه امام رضا (ع) هم میقدرت رویت کرد.
بقعه سید میر محمد اخوی شاهچراغ در شیراز
بقاع شاهچراغ به صورت کلی چهار فرمان روانشین در چهار طرف صحن اساسی دارااست و بارگاه امامزاده احمد بن موسی (شاهچراغ) در سلطاننشین غربی آن مکان گرفته میباشد. صحن بقعه، یک ورودی اساسی به اسم باب الرضا (ع) داراست که از خیابان حضرتی و 9 دی در دسترس میباشد. چهار صحن و سه شبستان، نصیبهای دیگر مقبره شاهچراغ را تشکیل میدهند. در جملههای آینده، با جزئیات بیشتری به نصیبهای متفاوت این ضریح متبرک میپردازیم.
مسیرهای دسترسی به مقبره
بقعه شاهچراغ از در آغوش بافت تاریخی شیراز و در اطراف جاهای جذاب مشهور متعددی قرار گرفته میباشد. طرق متعددی برای ورود بدین ضریح وجود داراست. البته در صورتیکه میخواهید مستقیما وارد صحن اساسی مقبره گردید، بایستی از سمت خیابان 9 دی به طرف بقعه بروید. این مسیر را به اشخاصی که با خودرو فردی میباشند هم توصیه میکنم. به اینادله که یک پارکینگ روباز در خیابان 9 دی وجود دارااست که میتوانید با پارککردن خودرو، از روش باب الرضا، مستقیما وارد صحن مهم بقاع گردید.
علاوهبر این مسیر، می توانید از سمت خیابان حضرتی هم به طرف بقاع بروید. انتهای این خیابان به باب المهدی می رسد. یک پارکینگ همگانی در سمت راست این خیابان وجود داراست که میتوانید بعداز پارک خودرو از باب المهدی به طرف باب الرضا در سمت راست بروید و وارد صحن شاهچراغ گردید.
البته درصورتیکه مایلید از حملونقل همگانی به کارگیری فرمایید، شایسته ترین مورد به کارگیری از خطوط اتوبوس شهری میباشد. ایستگاه شهید دستغیب که در خیابان 9 دی قرار گرفته، به اکثر نقاط شهر اتوبوس داراست. از خیابان 9 دی بهراحتی به باب الرضا و صحن مهم مقبره دسترسی خواهید داشت.
علاوهبراین می توانید با به کارگیری از خط 71 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه نمازی) و خط 196 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه قصردشت) در پایانه سهروش احمدی، در خیابان لطفعلیخان زند، از اتوبوس پیاده گردید و از روش کوچه لطفعلیخان زند 47، خویش را به باب السجاد برسانید.
شاهچراغ شیراز که می باشد؟
ضریح شاهچراغ شیراز
احمد بن موسی کاظم (سیدالسادات الاعاظم)، دارای اسم و رسم به شاهچراغ، اولی پسر امام موسی کاظم (ع) و بردار علی بن موسی الرضا (ع) میباشد. مامان وی نیز که با اسم اماحمد شناخته می شد، از داناترین و پرهیزکارترین زنان موسی بن جعفر بود. احمد بن موسی از مامان خویش 3 اخوی دیگر به اسمهای محمد، حمزه و عبدالله داشت که درحالحاضر بارگاه محمد بن موسی در بقعه شاهچراغ و در حوالی وی جای دارد. این دو اخوی بزرگوار در خط مش وصال به امام رضا (ع) که در آن مجال در مشهد سکونت داشت، به وسیله اشخاص مامون عباسی در شیراز به شهیدشدن رسیدند.
ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی (ع)
قصه عزیمت و بعد شهیدشدن حضرت شاهچراغ از اینجا آغاز میگردد که مامون (هفتمی خلیفه عباسی) برای فرونشاندن مبارزات انقلابی شیعهها و تحکیم حکومت عباسی، ولایتعهدی خویش را به امام رضا زور مینماید و اورا از مدینه به سمت مشهد رهسپار مینماید. حضور حضرت موسی بن جعفر در خراسان، موج بزرگی از شیعه ها و دوستداران را از نقاط گوناگون به مشهد میکشاند.
در به عبارتی فرصت (فی مابین سالهای 198 تا 203 ه.ق)، احمد بن موسی به یار دو اخوی خویش، محمد و حسین و تعداد متعددی از قبیله و محبان اهلبیت، از مدینه راهی مشهد شدند. در سال 202 ه.ق، امام رضا (ع) با خیانت مامون مسموم و به شهید شدن میرسد. مامون بعد از این واقعه، به آحاد زیردستان خویش فرمان می دهد تا هرکس از خانواده حضرت را دیدند، به قتل برسانند و پیروانشان را آزار و شکنجه دهند. وی که از عزیمت حضرت شاهچراغ به راس حکومت هم با خبر گردیده بود، امرکرد تا هرکس قافله آنانرا روءیت کرد، بازدارنده جنبش آنها گردد و آنان بازگرداند یا این که به قتل رساند.
دراین هنگام احمد بن موسی به یار و همدم خود و یاران به قربت شیراز رسیده بود. حکم کننده عجم که قتلغخان اسم داشت، با لشکر بزرگی از شهر بیرون شد و بر راز خط مش کاروان فامیل بنیهاشم اردو زد. ملازمان حضرت شاهچراغ و لشکر قتلغخان، در دو فرسنگی شیراز به هم رسیدند و به عبارتیجا بود که خبر شهیدشدن امام رضا (ع) به گوش کاروان رسید.
حضرت احمد بن موسی که میدانست خیر رویه رفت و خیر راه و روش رجوع داراست، تصمیم گرفت تا در قبال سپاه قلتغ بایستد. مبارزه خونینی در بین این دو لشکر آغاز می شود که درنهایت با موفقیت سپاه اسلام به نقطه نهایی میرسد. روز دیگر، مجددا فی مابین این دو دسته زد خورد می گردد ولی سپاه عجم تظاهر به ناکامی مینماید و با این نیرنگ، سپاه اسلام را به داخل شهر میکشاند و تعداد متعددی را به شهیدشدن میرسانند.
به نظریه تاریخنویسان، بقعه اکثر امامزادگان در عجم و شهرهای اطرف، از شهیدان یا این که باقیماندگان این نزاع میباشند.
بعد از این واقعه تلخ و باخت بنیهاشم و یارانشان، حضرت احمد بن موسی گزینه تعقیب قرار میگیرد و درنهایت در موضع استراحت و از پشت راز به وی حمله میگردد و به شهیدشدن می رسد. معاندان وی، بعداز به شهیدشدن رساندن وی، منزل را بر روی پیکرش وخیم مینمایند و تن مطهر وی در محلی که در حال حاضر به اسم شاهچراغ شیراز میشناسیم، مخفی میشود.
روز شاهچراغ
بقاع شاهچراغ شیراز در شب
سال 1386 در نشست شواری تمدن همگانی استان عجم، تعیین یک روز برای بزرگداشت این امامزاده بزرگوار، مطرح شد. بعد از تحلیل ها، تصمیم برآن شد تا روز ولادت وی بهتیتر روز موزدنظر تعیین گردد. ولی به جهت آنکه مورخان بر رمز تاریخ ولادت وی متفقالقول نبودند و این مجال ظریف عدم وجود، قرار گذارده شد تا یک روز از دهه کرامت (حدفاصل سالروز ولادت امام رضا و حضرت معصومه)، بهتیتر روز بزرگداشت احمد بن موسی (فرمانروالامپ)، تعیین خواهد شد.
در تاریخ 24 شهریور 1388، ششم ذیالقعده (روز پنجم از دهه کرامت) با تصمیم شورای خوب انقلاب فرهنگی، به اسم روز احمد بن موسی فرمان روالامپ به مناسبتهای مرزو بوم اضافه شد.
روایت شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
علیاکبر تشید در کتاب قیام سادات علوی نوشته میباشد:
بعداز به شهیدشدن وصال احمد بن موسی، آرامگاه وی تا فرصت دیلمیان پایین تلی از آوار مخفی گردیده بود و کسی از محل شهید شدن و دفن وی اگاهی نداشت. در زمان سالها شهر بسط پیدا کرده بود و منزلهای زیادی در نزدیکی این تپه بیعلامت ساخته بودند. در زیر این تپه، پیرزنی منزلای گلی داشت و هر آدینه شب، مجاورت صبح مشاهده میکرد که در بالای تپه خاکی، لامپ بسیار روشنی تا طلوع صبح می درخشد. البته وقتی که به دنیال آن می رفت و نزدیکش می شد، اثری از آن پیدا نمی کرد. پیرزن تعدادی شب آدینه مراقب بود و میمشاهده کرد که نور و روشنایی لامپ هربار به قوت خویش ادامه داراست و هربار با مجاورتشدن به آن، ناپدید میگردد.
پیرزن با خویش درنگ کرد که شاید این تپه، محل دفن یک کدام از امامزادگان یا این که اولیای آفریدگار باشد. بههمین استدلال صبح به دیدن امیر عضدالدوله دیلمی (فرمانروا جمهوری اسلامی ایران و عراق که از خاندانی مسلمان و شیعه بود)، رفت و روایت را برای وی نقل کرد. اشخاص سلطان از این زمینه متعجب شدند و کلام پیرزن را قبول نکردند. البته سلطان تصمیم گرفت شخصا به منزل پیرزن برود و صدق روایت را تحقیق کند.
داده ها شاهچراغ شیراز
اولی شب آدینهای که فرا رسید، امیر عضدالدوله فارغ از خدموحشم و درباریانش برای خواب به منزل پیرزن رفت و از وی خواست تا هر وقت لامپ پرنور شد، اورا بیدار نماید. صحیح در حین دائمی، فروغ و روشنایی لامپ حتی قادرخیس از شبهای پیشین پدیدار و آشکار شد. پیرزن با دیدن فروغ و روشنایی به سراغ فرمان روا رفت و از شدت شادی، بیسپردن سهتوشه فریاد زد، «پاد شاه! لامپ!».
عضدالدوله که با دیدن نوری که سوای منبع خاصی روی تپه میدرخشید، شگفتزده شد و بیمعطلی درپی آن فروغ و روشنایی رفت. بااینحالا زمانی که به لامپ مجاورت شد، اثری از آن ندید. البته پس از تحتداخل شدن از تپه و دورشدن از روشنایی، مجددا آن را رویت کرد. سلطان که صدق صحبت پیرزن برایش پرنور گردیده بود، امر کرد تا افرادش تپه را حفر نمایند و مورد را نظارت نمایند. درنهایت قبر این امامزاده بزرگوار آشکار میگردد و به نسب وی پی میبرند. به امر امیر عضدالدوله آرامگاه سزاوارای برای وی میسازند و از آن به آن گاه تا این لحظه، آرامگاه و اسم این حضرت به اسم پاد شاهلامپ شیراز شناخته می شود.
تاریخچه بقاع شاهچراغ شیراز
تصویر هوایی بقاع شاهچراغ شیراز
با هم خواندیم که ماجراهای جانور، تاریخ کشف بقعه حضرت احمد بن موسی (ع) را به قرن چهارم هجریخورشیدی و به فرصت دیلمیان نسبت میدهند. سازه به نظریه بعضا از تاریخنویسان ازجمله علیاکبر تشید، قبر شاهچراغ در طول عضدالدوله دیلمی که تعالیترین امیر قوم آلبویه بود، کشف شد و طی ماجرایی که نقل کردیم، شاهچراغ اسم گرفت. البته منابع دارای اعتبار متعددی هم از قرن هفتم (مجال حکومت اتابکان عجم) بهتیتر سال آشکارشدن حرم وی حافظه مینمایند. در خطوط آجل کتاب تاریخ بقعه شاهچراغ شیراز را ورق می زنیم.
عصر اتابکان (599-623 ه.ق)
زرکوب شیرازی در کتاب شیرازنامه، تاریخ کشف و ایجاد کرد بقعه را در قرن هفتم و در زمان اتابکان عجم اعلام مینماید. وی درین کتاب نوشته میباشد که؛
«امیر پایگاهّبالدین مسعود بن بدر»، وزیر «اتابک بن ابوبکر سعد بن زنگی»، حکم کننده وقت عجم، منزلت یک قبر را در منزلای کشف و بعد از نبش قبر، با پیکر تندستی مواجه میگردد. امیر مشاهده مینماید که بر روی انگشتر خاتم این پیکر، اسم احمد بن موسی حک گردیده است. پیرو این واقعه، علما، افاضل و اعیان شیراز دور هم گردآوری می شوند و بعداز پژوهش و پژوهشهای فراوان، نام و نشان پیکر را کشف مینمایند. اتابک ابوبکر امر میدهد تا برای این قبر عمارت و آرامگاهی بسازند. بعداز این داستان، عموم در اکثر مواقع به هنگام استئصال و درماندگی به مزار این امامزاده مراجعت میکردند و حاجت میگرفتند. اینسیرتکامل بود که ضریح وی میان شیعهها آوازه و مقام خاصی پیدا کرد.
*شیرازنامه که در سال 764 ه.ق مندرج، یکیاز سابقترین منابع در کشف بقاع و تشکیل داد بقاع شاهچراغ شیراز میباشد.
زمان ایلخانان (745 ه.ق)
بقعه شاهچراغ شیراز در پیشین
قرن هشتم مصادف با حکومت ایلخانان در کشورایران بود. با خواست ملکه تاشیخاتون (مامان ابواسحاق اینجو، قاضی وقت)، نوسازی ضریح شاهچراغ در شیوه نامه قرار گرفت. تشکیل داد و بهسازی این آرامگاه، پنجسال (از سال 745-750 ه.ق) زمان بر شد و صحن کبیر و گنبد بلند و باشکوهی برای آن ساخته شد. علاوهبر اینها، مسجد، مکتب، محل استراحت و اطعام زائران نیز در جوار صحن تاسیس شدند. ملکه تاشیخاتون، مِلکِ میمند عجم و تعداد متعددی از فروشگاههای مجاورت بقاع را هم وقف آستان مقدس شاهچراغ کرد.
تعریف این آرامگاه در سفرنامه ابنبطوطه (جهانگرد مراکشی) که در سال 749 ه.ق برای توشه دوم به شیراز مهاجرت کرده بود، آمده میباشد. درین سفرنامه درباره مقبره شاهچراغ شیراز و اقدامات ملکه می خوانیم:
آرامگاه شاهچراغ در حیث عموم شیراز از مداقه متعددی برخورداراست و آن ها برای تبرک و توسل به زیارت این امامزاده میروند. تاشیخاتون، مامان فرمانروا ابواسحاق، در حوالی این ضریح گسترده، مکتب و زاویهای ساخته که در به اطعام مسافران مشغولند. گردآوریای از قاریان، پیوسته بر راز مزار امامزاده احمد بن موسی قرآن میخوانند. ملکه شبهای دوشنبه به زیارت آرامگاه میاید و قضات و سادات و فقها نیز به وی میپیوندند. این توده در بقاع عده می گردند و با طنین زیبایی به تلاوت قرآن می پردازند.
از عموم با طعام و میوه پذیرایی میشود و بعد از صرف خوراک، واعظ بر بالای منبر میرود. این مراسم در مسافت نماز بعدازظهر و شام جاری ساختن میگردد و خویش ملکه در غرفهای مشبکی که به مسجد مشرف میباشد، مینشیند. در نقطه نهایی مراسم به احترام آستان مقدس امامزاده، مانند سرای پادشان، بوق و طبق و شیپور مینوازند.
زمان صفویه (912 ه.ق) و زمان افشاریه (1142 ه.ق)
روایت شاهچراغ شیراز
در سال 912 ه.ق، به فرمان پادشاه اسماعیل صفوی، آرامگاه شاهچراغ شیراز گزینه نوسازی و بهسازی کلانای قرار گرفت. ولی متاسفانه 85 سال بعد از آن با زمینلرزهای که در سال 997 فیس بخشید، نیم بیشتری از گنبد ضریح حاد شد و ویرانیهای متعددی به توشه آمد.
در سال 1142 ه.ق، نادرشاه افشار مجددا به نوسازی و نوسازی بقاع شاهچراغ پرداخت و دستورداد چلچراغ باشکوهی ذیل گنبد ضریح نصب نمایند. جذاب میباشد بدانید کهاین بهسازیها، سود نذری بودند که نادرشاه به ضریح شاهچراغ کرده بود. نادرشاه پیش از اشراف به شیراز، که در آن مجال در مشت افغانها بود، نذر کرد تا بعد از موفقیت بر افغانها 1500 تومان (به پول آن مجال) را به تعمیر و تجدید بنا مقبره شاهچراغ تخصیص دهد و اینگونه هم کرد. چلچراغ نادرشاه از طلای خالص به وزن 720 مثقال بود که زنجیری از فرآورده نقره داشت.
متاسفانه در زمین لرزهای که سال 1239 در شیراز فیس بخشید، بقعه شاهچراغ مجددا فرو سرازیر شد و این توشه بهطور بی نقص حاد شد. علیاکبر نواب شیرازی از شعرا و ادبای پر رنگ قرن 13 که خویش شاهد این زلزله ویرانکننده بود، در کتاب تذکره دلگشا نوشته میباشد:
گنبد بقاع (فرمان روالامپ) که از نهایت طول، آفتاب دنیاتاب هر روز در نیمروز خویش را در سایه آن کشیدی، به یکنوبت چنان بر زمین خورد که زمین شکافته و در اعماق خاک فرورفت… و آن عمارات خوب… تو گویی مدام ویران بوده…
بعداز زمینلرزه، با به فروش رساندن چلچراغ نادرشاه، ضریح شاهچراغ شیراز توشه دیگر نوسازی شد.
روزگار قاجار (1243 ه.ق) و بعد از آن
تاریخچه شاهچراغ شیراز
در سال 1243 ه.ق، حسینعلی میرزا فرمانفرما (فرزند فتحعلیسلطان قاجار و حکم دهنده عجم) به فرمان پدرش به نوسازی ضریح شاهچراغ پرداخت. دراین اقدامات، کف مقبره یک متر فراتر از زمین تاسیس شد و به مکان سنگ و ساروج از سنگ، خشت و گچ برای ایجاد کرد آن به کارگیری کردند. ضریحی از کالا نقره هم بر روی بقعه نصب کردند. متاسفانه در زلزله سال 1269 ه.ق، توشه دیگر گنبد ضریح فرو سرازیرشد ولی در به عبارتی سال به وسیله محمدناصر ظهیرالدوله (از رجال قاجار) تعمیر و تجدید بنا شد.
بقیه اقدامات ایفاگردیده:
سال 1289 ه.ق: در همین سال، شاه مسعود میرزا ضلالسلطان (پسر ارشد ناصرالدینفرمانروا) در ورودی مقبره دری از متاع نقره و بر روی ساختمان بلند جنوبی آن، ساعت زنگدار بزرگی نصب کرد.
سال 1306 ه.ق: در امسال دیوارهای بقعه آینهکاری شدند.
سال 1336 شمسی: گنبد سابق شاهچراغ برداشته شد و گنبدی با اسکلت فلزی مکان آن را گرفت. این مبادرت با نگهبانی انجمن اثرها ملی و اداره باستانشناسی استان عجم و بوسیله هنرمندان والا آن فرصت، سید احمد و سید محمد رضازاده، ایفا شد.
سالهای 1339 تا 1340 شمسی: گنبد بقاع گزینه تجدید بنا قرار اظهار کرد و کاشیکاریهای آن با دستان هنرمند معلم عیسی بهادری پیاده سازی و ساخته شد. در امسال تالار دیگری به بقعه اضافه شد که آینهکاری آن به دست حسن دقیق صنعت های اعمال شد.
پس از موفقیت انقلاب اسلامی، پیشرفت و مرمتهای متعددی برای این آستان خوشیمن اجرا شد که از مهمترین آنان، توسعه و گسترش تالار اساسی و آینهکاری نصیب سابق بقعه بود
تولیت آستان شاهچراغ
سایبان های بقعه شاهچراغ در شیراز
تولیت آستان احمدی (شاهچراغ) و محمدی (سید میر محمد)، از سال 1360 شمسی، با امر سید روحالله خمینی بر ذمه سید محمدی مهدی دستغیب قرار گرفت.
تولیت آستان از سال 1392 به امر سید علی خامنهای به سید علیاصغر دستغیب ودیعت شد. وی در تاریخ 7 تیر 1399 به انگیزه کهولت سن و بیماری قلبی، از سمت خویش استعفا بخشید.
در تاریخ 19 تیر 1399، لطفالله دژکام با حکم سید علی خامنهای و با نگهداری سمتهای خویش موقتی تولیت آستان را در چنگ گرفت.
درحالحاضر ابراهیم کلانتری به حکم رهبر کشور ایران، تولیت شاهچراغ را ذمه دار میباشد.
سریع و سیر قطار بگیر
خرید آنلاین
قسمتهای متعدد بقعه مطهر
صحن بقاع شاهچراغ شیراز
درین قسمت با کنارهکنارهی مقبره شاهچراغ آشنا میشوید و درباره جزئیات معماری و تاریخ تشکیل داد آنانرا میخوانید.
سردرهای ورودی بقعه حضرت شاهچراغ
صحن بقاع شاهچراغ شیراز 6 سردر باشکوه ورودی داراست که درپی به معرفی آن ها می پردازیم. در حالتیکه حالت بارگاه مطهر شاهچراغ را در غرب بقاع در حیث بگیریم، سردرهای ورودی براین اساس میباشند:
ضلع شمالی بقاع شاهچراغ شیراز
سردر شمالی: این ورودی از روش بازار شاهچراغ و خیابان احمدی در دسترس میباشد.
باب موسی بن جعفر شاهچراغ شیراز از سمت صحن امام جواد
باب موسی بن جعفر (ع) | سردر شمال غربی: باب موسی بن جعفر (که سمت راست نوحه منوره شاهچراغ واقع گردیده)، در پیشین فقط رویکرد ورود به مقبره بود که از سمت سهرویه احمدی در دسترس قرار داشت. درحالحاضر با توسعه و گسترش بقعه، این سردر روبهروی درب مسجد شهدا (جدید) که مصلی نماز آدینه میباشد، واقع گردیده و به صحن امام جواد (ع) خط مش داراست. راس یاری پزشکی نیز در باطن صحن و در سمت چپ این باب واقع گردیدهاست.
دیدنی میباشد بدانید که قرینهسازی و کاشیکاری این سردر، بوسیله هنرمندان کارخانه آستان شاهچراغ انجام یافته میباشد. در بالای سردر عبارت «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» به زیبایی هرچهآحادخیس حک گردیده و این اشعار نیز بر روی آن چشم می گردد:
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كور میباشد پنج واسطه تا سلطان اوصيا
دور و اطراف داخلی این سردر به صورت هشتضلعی تشکیلشده و تزئینات و کاشیکاریهای خیرهکنندهای داراست. قانونیبندی سقف با کاشی معرق و دیوارها با کاشیکاریهایی منقوش به اشعار «نورانی رسیدن شیرازی» و «احمد متانت شیرازی» تزئین گردیدهاند.
باب الرضای مقبره شاهچراغ شیراز
باب الرضا (ع) | سردر جنوب غربی: باب الرضا که از یک طرف به باطن صحن مهم و از طرفی رو به کتابخانه بقعه گشوده میشود، در سمت چپ مدیحه منوره شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان 9 دی در دسترس میباشد. این سردر که ابعاد برای سهولت تردد زائزان تاسیس شد، اسکلتی بتنی داراست و پیچکهای سنگی و ردیفهایش به دست سنگتراشان کارخانه آستان تراشیده گردیدهاند. باب الرضا، یک در تبارک دولنگه از فرآورده چوب ساج دارااست که با ورق و قبههای هشتلبریز برنزی تزئین گردیده است.
سردر شرقی: از روش این درگاه میتوانید به صحن مسجد تاریخی عتیق بروید.
باب السجاد (ع) | سردر شمال شرقی: باب السجاد در جوار بقاع حضرت سیر میر محمد (ع) قرار گرفته میباشد که از روش خیابان لطفعلیخان زند در دسترس میباشد.
سردر جنوبی: ورودی جنوبی از سمت خیابان حضرتی و کوچه فی مابینالحرمین در دسترس میباشد و به دارالشفای بقعه وصل میگردد.
صحن مقبره
صحن بقعه احمد بن موسی شاهچراغ شیراز
صحن اساسی بقعه شاهچراغ شیراز، صحنی مستطیلصورت میباشد که 14 هزار مترمربع مساحت داراست. در دوطرف (شمال و جنوب) صحن، 162 حجره در دو طبقه ایجاد شده است. حجرههای طبقه بالا نورپردازی گردیدهاند و با غروب خورشید هر توشه با رنگ متفاوتی پرنور می گردند و زیبایی دوچندانی به بقعه میدهند. کاشیکاریها و آجرکاریهایی که در رواقها بهکاررفته، اثری از استادان آستان شاهچراغ میباشند. کف صحن با سنگ گندمک پوشیده گردیده و نردههای چوبی جانور از چوب ساج تشکیلشدهاند. در اواسط صحن به یک آبگینه گران قدر برمیخورید که با سنگهای بلندمرتبه نیریز تاسیس شده است. سهطرف این آبگینه درختکاری گردیده و سقاخانه نیز در حوالی آن جای دارد.
بقاع شاهچراغ در پیشین صحن مستقلی از مقبره سید میر محمد داشت. این دو مقبره از روش بازار فی مابینالحرمین به هم خط مش داشتند. در طرح توسعه و گسترش حرمین احمدی و محمدی، صحن شاهچراغ تبارکخیس شد و اکنون مرقد دو امامزاده بزرگوار در یک صحن قرار داراهستند.
گنبد فیروزهای بقعه شاهچراغ
گنبد شاهچراغ شیراز
در صورتیکه به تاریخ تشکیل داد اولین گنبد برای شاهچراغ برگردیم، به فرصت حکومت اتابکان عجم و به سال 605 ه.ش میرسیم. متاسفانه این گنبد به جهت اینکه ساختار محکمی نداشت، چندتوشه بر تاثیر زمینلرزه فرو سرازیرشد و همانگونه که در تاریخچه مقبره شاهچراغ شیراز خواندیم، هر توشه تجدید بنا و مرمت شد. تا اینکه در طی قاجار، گنبد سابق که کاملا فرو ریخته بود، به عملکرد حسینعلی میرزا فرمانفرما (والی عجم)، با گنبد جدیدی جایگزین شد. روی ساقهی این گنبد سوره طه را حک کرده بودند.
البته این داستان نقطه پايان زلزلهها و نوسازیهای دوباره گنبد مقبره عدم وجود. زخمها و سوراخهایی که دراین گنبد بر تاثیر زمینلرزه ساختوساز گردیده بود، برای بازه زمانیها با میله مهار گردیده بودند. بااینحالا هر لحظه احتمال فروریختن آن وجود داشت. تا این که در سال 1336، گنبد قاجاری با گنبد جدیدی که اسکلتی آهنی داشت، جایگزین شد. گنبد مدرن شاهچراغ شیراز، بیش تر از 500 مترمربع حجم و 14 متر قطر داراست.
این گنبد باشکوه مزین به کاشیهای معرق به رنگهای فیروزهای، لاجوردی، طلایی، زرد رنگ، سپید، مشکی، قهوهای، کرمی و سبز میباشد. جذاب میباشد بدانید که به این دلیلکه اسکلت گنبد آهنی بود، قطعات کاشی را با پوستههای فلزی به اسکلت متصل کردند. در طی تولیت آیتالله سید محمدمهدی دستغیب، کاشیکاریهای گنبد تازه، تعمیر و بازسازی شدند.
گلدستههای شاهچراغ
گلدستههای مقبره شاهچراغ در شیراز
در دو طرف گنبد فیروزه شاهچراغ، دو گلدسته وجود داراست که گلدسته دوم (گلدسته جنوبی)، برای قرینهسازی حیاط و وصال صدای قرآن و اذان به اقصی نقاط شهر ساخته شد. کاشیکاریهای این گلدسته با رنگهای طبیعی رنگآمیزی گردیدهاند و مانند بخش اعظمی از نصیبهای بقعه، هنر استادان معرقفعالیت آستان شاهچراغ می باشند. بر روی گلدسته شمالی اسماءالله و بر روی گلدسته جنوبی اسم ائمه اطهار و القابشان حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته تا اتاق موذن: 40/20 متر
قطر گلدسته در زیرترین بخش: 2/2 متر
قطر گلدسته در بالاترین نصیب: 35/2 متر
طول رمز گلدستهها: 65/3 متر
وزن رمز گلدستهها: 3 بدن
محصول رمز گلدستهها: اسکلت فلزی با روکش مس و چوب
تراس مدیحه منوره شاهچراغ
تراس ضریح شاهچراغ شیراز
در آحاد عکسهای سلطانلامپ شیراز، تراس کلان و باشکوهی با 10 ردیف چوبی خود نمایی مینماید. ورودیهای مهم بقاع (باب موسی بن جعفر و باب الرضا) و گلدستهها، بهصورت قرینه و بسیار زیبایی در دو طرف این حیاط جا گرفتهاند و گنبد فیروزه شاهچراغ هم بر فراز آن می درخشد. درهای ورودی نوحه منوره شاهچراغ و زیارت از بارگاه وی، از این نقطه بقعه در دسترس قرار داراهستند.
حیاط شاهچراغ 30/38 متر ارتفاع و 5/5 متر پهنا داراست. 10 ردیف چوبی به طول 5/10 متر، سقف پهناور این حیاط را برافراشته نگه داشتهاند. در شرایطی که راز خویش را بالا ببرید، سقف چوبی حیاط را می بینید که مزین به اسامی ائمه اطهار میباشد و گرهچینیهای زیبایی داراست. بعداز اینکه سقف و ردیفهای چوبی تراس در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند، آنها را با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی بده بستان کردند.
سقف حیاط بقعه شاهچراغ شیراز
در هر طرف از درب طلای حیاط، 6 حجره در دو طبقه چشم می شود که پنجرههای چوبی و گچبریهای خیرهکنندهای داراهستند. در ذیل ردیفها، سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش اسلیمی بهکاررفته که حجاری آن به وسیله سنگتراشان آستان انجام یافته میباشد.
بارگاه مطهر حضرت شاهچراغ
بارگاه امامزاده شاخچراغ شیراز
با هم خواندیم که حسینعلی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلیپادشاه و والی عجم، ضریحی از متاع نقره برای مزار شاهچراغ تشکیل داد. این بارگاه 25/3 متر ارتفاع و 75/1 متر پهنا داشت و منقوش به اشعار فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار بود. بارگاه آجل مقبره، 10 سانتی متر فراتر از سطح زمین با اسکلتی چوبی ساخته شد. نصیبهایی از این بارگاه نقرهاندود گردیده بود و روی صندوق چوبی درون بارگاه پارچه سبز رنگی انداخته بودند.
بارگاه کنونی مقبره شاهچراغ به طور کامل با نقره تشکیلشده و صندوق خاتمکاریگردیده بسیار زیبایی بر روی مزار آن حضرت قرار گرفته میباشد. برای تزئین ردیفها و سقف درون بارگاه، از مخلوط هنرهای خاتم و معرق امداد گرفته گردیده و به وسیله علیرضا گودرزی (از استادان خاتمکاری شیراز) در طی سالهای 1378 تا 1380 انجام یافته میباشد. یک لوستر چهارشاخه نیز باطن این بارگاه قرار گرفته که در برخی از شبها پرنور میشود.
قرآن بارگاه شاهچراغ شیراز
در قبلی قرآنی بر روی مزار حضرت شاهچراغ قرار داشت که به خط کوفی مندرج بود. دیدنی میباشد بدانید که از قدیم الایام نگارش این قرآن به حضرت علی (ع) نسبت داده می شد. در زمانه قاجار، فرهاد میرزا معتمدالدوله (از شاهزادگان و دولتمردان قاجاری)، امر می دهد تا قرآن را در باکسای خاتمکاریگردیده محافظت نمایند. این قرآن و باکساش در سال 1315، به موزه پارس (گلشن حیث) شیراز جابجایی داده شد و هنوز هم از آن درین موزه نگهداری میگردد.
امامزاده سید میر محمد (ع)
بقاع محمد بن موسی اخوی شاهچراغ در شیراز
در شمال شرقی صحن شاهچراغ، به ضریح مطهر حضرت محمد بن موسی کاظم (ع)، اخوی بزرگوار حضرت شاهچراغ برمیخوریم. وی با برادرشان، حضرت احمد بن موسی (ع) از یک مامان میباشند. محمد بن موسی (ع) که در شیراز به سید میر محمد پر اسم و رسم میباشد، در هنگام عزیمت به توس و پیوستن به برادرشان امام رضا (ع)، به یاروهمدم برادران، خانواده و یارانشان، در شیراز با سپاه حکم کننده عجم (قتلغخان) روبهرو میشوند. دراین مبارزه، گردآوریای از بنیهاشم به شهیدشدن میرسند و گردآوریای میگریزند. (ماجرای این مبارزه را در ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی خواندیم).
داستانها درباره معاش سید میر محمد مختلف میباشد. برخی معتقدند وی دراین پیکار به شهید شدن رسیده و تودهای اطمینان دارا هستند که وی از کسانی بود که به شیراز گریخت و مخفیانه درین شهر سکونت داشت و درنهایت به مرگ طبیعی از جهان رفت. بااینهم اکنون بهلحاظ می رسد که داستان دوم درستخیس باشد. چراکه وی در خفا به نگارش قرآن و عبادت سرگرم بود. بهطوری که در میان عموم به محمد عبادت کننده آوازه داشت.
ضریح امامزاده سید میر محمد در بقعه شاهچراغ شیراز
حرم وی هم مانند مزار حضرت شاهچراغ از دیده عموم نهفته باقیمانده بود، تااینکه در غایت بوسیله میرزا التفاتالله دستغیب پدیدار شد. نزدیک به سال 704 ه.ش، میرزا اهمیتالله دستغیب متوجه نوری در منزل خویش می گردد و بعداز کاوش به سنگقبری می رسد و مشخص و معلوم می شود که محمد بن موسی درین منزل مدفون بوده میباشد. وی بعداز این حادثه، با خریداری نمودن منزلهای فضا مقبره و وقف املاک خویش، بارگاهی برای این امامزاده بزرگوار سازه مینماید.
بقاع سید میر محمد در طول نادرشاه افشار، تجدید بنا و تجدید بنا می گردد. در سال 1258 ه.ش، به فرمان ناصرالدینسلطان، ضریحی از محصول نقره بر روی بقاع وی نصب می شود. سپس، در سال 1267 ه.ش، بارگاه دیگری به فرمان شاهزاده اویس میرزا برای مزار حضرت محمد بن موسی ساخته می شود. اولین گنبد برای مقبره وی نیز، در حین ظهیرالدوله تاسیس و بعد ها به وسیله ناصرالدینسلطان نوسازی شد. حیاط مدیحه منوره سید میر محمد، شبیه حیاط مدیحه منوره شاهچراغ میباشد البته به حیث حجم کوچکتر بوده و تنها چهار ردیف دارااست.
مزار سادات و اشخاص متعددی در مجاورت ضریح محمد بن موسی قراردارد. در کنار بارگاه وی هم مرقد کوچکی به دیده می خورد که گفته می شود فرزند وی، ابراهیم بن محمد بن موسی، در آن جا مدفن میباشد.
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه بقعه حضرت شاهچراغ در گذر از مجال
کتابخانه و راءس بازرسیهای اسلامی آستان شاهچراغ شیراز، هم زمان با ایجاد کرد بقعه مطهر وی بوسیله ملکه تاشیخاتون تاسیس و کتابهای ارزشمندی به آن اهدا شد. زلزله، نزاع و تهاجمهای فراوان، جراحتهای متعددی بهاین کتابخانه وارد کرد و تعداد متعددی از کتابهای نفیس آن به حراج رفت. در سال 1325 ه.ق، به عملکرد تولیت وقت آستان شاهچراغ شیراز*، کتابخانه ملکه تاشیخاتون احیا شد و گروهی جدیدی در آن مهیا آمد.
*جلالالدين محمد شریفی حسینی ذهبی شیرازی ملقب به مجدالاشراف، در آن سال تولیت آستان شاهچراغ را برعهده داشت.
علاوهبر کتابهای فراوانی که وقف آستان گردیده بود، کتاب ها تالیفی، رسالات و کتابهایی که فرد وی بر آنان گستردن یا این که کنارهنویسی کرده بود هم بدین کتابخانه اهدا شد. از اقدامات دیگر وی، منصوب کردن مصطفی موذن، به سمت اولین کتابدار این کتابخانه بود. متاسفانه بخش اعظمی از کتابها بعد از وی از کتابخانه بیرون و متفرق شدند. درنهایت کتابخانه شاهچراغ شیراز، در تاریخ 11 ذیقعده 1384 ه.ق، مصادف با 24 اسفند 1343 ه.ش، به سعی برادران شریفی (متولیان وقت مقبره)، بازگشایی شد.
نحستین دسته کتابخانه شاهچراغ (در عصر تولیت جلالالدين مجدالاشراف شیرازی)، 306 کتاب داشت. این موسسه در طول سالها به کارایی کتابداران بقعه، مرکزها فرهنگی، نیکوکاران و اشخاص دیگر روزبهروز توسعه یافت. تاجایی که در سال 1390، شمار کتابها به دههزار جلد رسید.
کتابخانه شاهچراغ بعداز انقلاب
کتابخانه بقعه شاهچراغ شیراز
بعداز برد انقلاب اسلامی، آیتالله سید محمدمهدی دستغیب با امر امام خمینی به تولیت آستان شاهچراغ منصوب شد. وی اعتنا بهسری به کتاب و کتابخوانی داشت. با ساختن غرفههای فضا صحن، کتابخانه به طبقه دوم ضلع جنوبی صخن منتقل شد و در فضای بزرگتر و با تجهیزات بیشتری عمل خویش را از رمز گرفت. با این اکنون، این کتابخانه پاسخگوی نیاز روز افزون مراجعان عدم وجود. بههمینعامل، طرح تاسیس ساختمان کنونی کتابخانه، در دستورالعمل قرار گرفت. کتابخانه نو، در روز یکشنبه، سوم آبان سال 1388، هم زمان با روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ به بهره برداری رسید.
درحالحاضر، کتابخانه شاهچراغ مرکزی علمی و پژوهشی توسعه یافته و وسیعیست که منبعی بی نیاز برای دانشمندان، دانشجو یان و دانشمندان بهشمار میرود. طبق واپسین گزارشها، موجودی این کتابخانه در سال 1399، از این قرار بود؛
بیشتراز 78 هزار ورژن کتاب چاپی فارسی
بیش تر از 3 هزار و دویست ورژن کتاب چاپ سنگی
بیشتراز 3 هزار و سیصد ورژن خطی به لهجه عربی و فارسی
5 هزار تیتر کتاب مرجع
50 تیتر کتاب و نشریه به خط نابینایان
12 هزار جلد کتاب نوباوه
700 جلد نشریات کهن و نو
86 هزار تیتر نوشته ی علمی در نشریات سابق
نصیبهای متعدد کتابخانه آستان شاهچراغ
گنجینه کتاب (مخزن کتابخانه) بنا شده در طبقه زیرین
گنجینه نفایس کتاب ها چاپ سنگی
منابع مرجع
میز امانات و تالار تحقیق
سالن نشریات
نصیب خردسال ها
نصیب وب
سرویس ها فنی
موزه آستان حضرت شاهچراغ
موزه شاهچراغ شیراز
تاریخچه بقاع شاهچراغ را که دنبال فرمایید، به عمر 800 ساله این مقبره میرسید. همین قضیه شاهچراغ را خیر صرفا مکانی زیارتی برای شیعه ها، بلکه به جاذبهای تاریخی برای کلیه گردشگران تبدیل مینماید. یکیاز جذابترین جاهای جالب این آرامگاه تاریخی، موزه آستان حضرت شاهچراغ میباشد. این موزه با داشتن 8 هزار شی تاریخی از روزگار قبل از اسلام تا زمانه معاصر، یک کدام از بی نیازترین موزههای استان عجم و کشورایران به حساب میآید.
موزه شاهچراغ شیراز درحالحاضر در ضلع جنوبی بقعه قرار گرفته و چنانچه از باب الرضا وارد صحن اساسی گردید، میتوانید آن را پاره ای جلوتر و در سمت راست خویش پیدا نمایید. این موزه در دو طبقه واقع گردیده و شی ها تاریخی آن به طور گردشی در معرض اکران قرار میگیرند.
اثر ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
تیم اثرها موزه شاهچراغ
اشیاء و وسایل فردی شهید محراب، آیتالله سید عبدالحسین دستغیب
سفالینههایی وابسته به هزارههای دوم و سوم پیش از ولادت مسیح تا روزگار اسلام
شی ءها فلزی و میناکاریگردیده مرتبط با هزاره اولیه قبل از ولادت مسیح تا زمان معاصر
شی ءها بلورین و چینی مرتبط با هزاره دوم پیش از ولادت تا زمانه اسلام
مصنوعات چوبی و خاتمکاری ازجمله دیرینترین درب ورودی بقاع مرتبط با روزگار زندیه
اسکناس و مسکوکات از مجال هخامنشیان تا زمان اشکانیان، ساسانیان، قاجار و اسلام
قلمدانهای لاکی مرتبط با زمانه صفویان و قاجار
سنگ قبر جعفرخان زند و درست گوخان زند از حکام عصر زندیه
فرشهای باارزش بافت رابر کرمان
پارچههای سوزندوزیگردیده مرتبط با روزگار قاجار
سقاخانه برنجی قلمکاریگردیده
ادوات نظامی مانند خنجر، سپر، زره، تبر و زین
نگارگریهای رنگ روغن
دربهای دیرین بقاع مطهر شاهچراغ برای مثال درب نقره اهدایی "مسعودمیرزا ظلالسلطان" فرزند ناصرالدینفرمانروا قاجار و درب نقره اهدایی "میرزا حسنعلی نصیرالملک" از بزرگان سلسله قاجار
علاوهبر همگی اینها، این موزه گروه بزرگی از ورقه ها تاریخی مرتبط با مقبره شاهچراغ و قرآن و رسالههای خطی* داراست. از تمامی عالی اینکه می توانید این نسخه ها را به طور عکس از تارنما موزه شاهچراغ اخذ نمائید.
*به کتابهای تاریخی که با دست درج شده باشند و چاپی نباشند، کتاب ها خطی (manuscript) گفته میشود.
دانلود نسخه ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
جاهای جالب مجاورت بقاع شاهچراغ
جاهای جالب شاهچراغ شیراز
بازدید از بقعه شاهچراغ شیراز، هم زیارت میباشد و هم سیاحت. به عبارتیطور که در خطوط گذشته اشاره کردیم، این ضریح تاریخی در قلب بافت تاریخی شیراز واقع گردیدهاست. پس تصور اینکه گوشه و کنار آن آکندهاز جاهای جالب و تفریحی باشد، بههیچتیتر بدور از انتظار وجود ندارد. در خطوط آنگاه، به معرفی یکسری گزینه از جاهای جذاب شاهچراغ و محیط آن می پردازیم.
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد جامع عتیق در مقبره شاهچراغ شیراز
یکی جذابترین جاهای جالبِ مجاورت شاهچراغ، که در واقع با یک در به صحن اساسی بقعه شیوه داراست، مسجد جامع عتیق شیراز میباشد. این مسجد یک کدام از کهنترین جاذبههای تاریخی شیراز میباشد که عمر آن به هزار و دویست سال پیش برمیشود. ماجراها و باورهایی که در میان عموم درباره مسجد عتیق وجود داراست، زیبایی معماری منحصر به فرد و فوقالعادهاش را دوچندان مینماید. اواسط ایوان مسجد عتیق، بنای باشکوهی وجود دارااست که به دارالمصحف (خدایمنزل) یا این که کعبه ثانی دارای اسم و رسم بوده میباشد. چراکه در قبل از این سازه برای نگهداری و خواندن قرآن از آن به کارگیری میشد. برای بازدید از این مسجد، کافیست از سردر شرقی صحن شاهچراغ وارد دنیای آکندهاز راز و سر آن گردید.
بازار تعالی فرمانروالامپ
بازار فضا بقاع، شایسته ترین زمان برای گشتوگذار و خرید سوغاتیهای شیراز میباشد. این بازار کنار ورودی شمالی شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان لطفعلیخان زند، سهروش احمدی در دسترس جای دارد.
مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک در حوالی شاهچراغ شیراز
البته مسجد عتیق صرفا مسجد تاریخی در حوالی شاهچراغ وجود ندارد. یکی مشهورترین جاهای جالب مجاورت بقعه، مسجد نصیرالملک شیراز میباشد که در میان گردشگران، بهخصوص گردشگران فرنگی، به مسجد صورتی شیراز هم معروف میباشد. شاید ندانید از کدام مسجد سخن میزنم، کافیست شیراز را به انگلیسی یا این که فارسی در گوگل سرچ نمایید تا عکس این مسجد به تیتر یکی شاخصترین جاذبههای تاریخی شیراز در حاصل ظواهر گردد.
منزلهای تاریخی شیراز
جاهای جذاب در اطراف شاهچراغ شیراز
در صورتی هم مثل اینجانب شیفته تجربیات احساس معاش در منزلهای تاریخی بخصوص منزلهای قاجاری می باشید، میتوانید از منزل پرهامی شیراز که درحالحاضر به یک کدام از منحصربهفردترین و باصفاترین رستورانها و اقامتگاههای شیراز تبدیل گردیده، دیدن فرمایید. منزل صالحی شیراز یک کدام از دیگر از منزلهای قاجاری مجاورت بقاع میباشد. این منزل در خیابان 9 دی واقع گردیده و تحت عنوان موزهای از جامههای سنتی و آیینی در دسترس بازدید مردم جای دارد.
مکتب خان
مکتب خان شیراز هم که یکی تبارکترین مرکزها علمی دوران خودش بود، در خیابان لطفعلیخان و در اطراف ضریح شاهچراغ شیراز واقع گردیده است. درصورتی که از التفات این بنای زیبای تاریخی بخواهید بدانید، همین کهاین مکتب محل درس و رسیدگی ملاصدرا بوده میباشد، خودش گویای کلیهچیز میباشد.
این مفاد صرفا کنارهای از جاهای جذاب مجاورت شاهچراغ بود. در شرایطی که میخواهید با جاذبههای دیگر شیراز آشنا گردید و راز و سر آنهارا کشف نمایید، محرمانه به خبرنامه توریسم یومگ بزنید و نگاهی به نصیب شیرازگردی بیندازید.
هتلهای مجاورت مقبره سلطانلامپ (+رزرو)
هتل پنج دری
نشانی: شیراز، خیابان ۹ دی، بقاع شاهچراغ، روبهرو پارکینگ همگانی شاهچراغ، باطن کوچه هفتپیچ
هتل پنج دری در حوالی بقاع شاهجراغ شیراز
اقامتگاه سنتی پنج دری یک کدام از صدها منزل تاریخی در شیراز میباشد که قدمتش به 120 سال پیش و به زمانه قاجار برمیخواهد شد. این منزل از سال 1396، عمل خویش را بهتیتر هتل پنجدری شروع نموده است. در حالتیکه دنبال یک هتل در قلب شیراز میباشید که به جاهای جذاب شهر مجاورت و شایسته ترین لوکیشن برای عکاسی باشد، از پیوند ذیل هتل پنج دری شیراز را رزرو نمایید.
رزرو هتل پنج دری مجاورت بقعه شاهچراغ شیراز
هتل سنتی درباری
نشانی: شیراز، خیابان شهید دستغیب، روبهرو آرامگاه بیبی دختران، کوچه ۴، پلاک ۱۴
هتل درباری در اطراف مقبره شاهچراغ شیراز
در هتل سنتی درباری علاوهبر اقامتی شل، می توانید به تماشای هنرهای اصیل اهل ایران بنشینید. در معماری این اقامتگاه از آجرکاری، کاشیکاری، مقرنس، در و پنجرههای چوبی، شیشههای رنگی، آبگینههای فیروزهای و مجموع جزئیاتی که میقدرت در منزلهای تاریخی شیراز پیدا کرد، مستعمل میباشد. برای رزرو این هتل میتوانید از روش وبسایت یوتراوز مبادرت نمایید.
رزرو اقامتگاه سنتی درباری شیراز مجاورت شاهچراغ
هتل ریتون
نشانی: شیراز، سهروش نمازی به سمت شاهچراغ، کوچه ششم دستغیب
هتل ریتون در اطراف بقاع شاهچراغ شیراز
هتل ریتون، یکی هتلهای شیک، سنتی و اقتصادی در حوالی بقاع شاهچراغ شیراز میباشد. این هتل نوساز در دو طبقه و 14 اتاق با الهام از معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده و با دکور آبیرنگرنگی که دارااست، وقار متعددی را منتقل مینماید. می توانید از روش تارنما یوتراوز، بهراحتی این هتل را که در اطراف بقاع و جاهای جذاب شیراز قرار گرفته، رزرو نمایید.
در انتها می بایست بگوییم که:
شبستان امام خمینی در مقبره شاهچراغ شیراز
شیراز فارغ از شک و تردید، یکی والاترین هدف های توریسم مملکت میباشد که وجود مقبره مطهر شاهچراغ، آن را به یکیاز هدف های اصلی زیارتی هم تبدیل نموده است. دراین مقاله، روایت تعجب آور آشکارشدن مزار شاهچراغ را خواندیم، از دل تاریخ تشکیل داد مقبره عبور کردیم، کنارهکنارهاش از لحاظ گذراندیم و با جاهای جذاب آن آشنا شدیم.
بقاع احمد بن موسی (ع) شاهچراغ شیراز
مقبره حضرت شاهچراغ در شیراز، بعداز بقعه امام رضا (ع) در مشهد و بقعه حضرت معصومه (ع) در قم، به نظر معنوی سومی رده را در میان شیعهها کشور ایران دارااست. اولین چیزی که بایستی درباره شاهچراغ بدانید این میباشد کهاین بقعه، صرفا آرامگاه حضرت شاهچراغ وجود ندارد و بارگاه یک امامزاده دیگر را هم در خویش مکان داده میباشد. مرقد احمد بن موسی (شاهچراغ) و محمد بن موسی (سید میر محمد) درین بقعه قرار گرفته که هر دو بزرگوار، پسران امام موسی کاظم و برادران امام رضا (ع) میباشند. ولی در قبل ضریح این دو امامزاده از هم مستقل بود ولی در طرح نو شاهچراغ، این دو بارگاه با یک صحن به هم پیوستند.
این زیارتگاه مقدس علاوهبر منزلت شرعی و فضای وقارنصیب و معنویاش، به حیث هنر و معماری هم بسیار شاخص و مخصوص میباشد. تلفیق معماری اسلامی با هنر اهل ایران، کاشیکاریها و آینهکاریها، شاهچراغ را به یکی پر رنگترین جای های زیارتی تبدیل نموده است. دیدنی میباشد بدانید که معماری این بقعه به مدل معماری آذری انجام یافته که مثالهای خوب این مدل را در گنبد سلطانیه زنجان و بقعه امام رضا (ع) هم میقدرت رویت کرد.
بقعه سید میر محمد اخوی شاهچراغ در شیراز
بقاع شاهچراغ به صورت کلی چهار فرمان روانشین در چهار طرف صحن اساسی دارااست و بارگاه امامزاده احمد بن موسی (شاهچراغ) در سلطاننشین غربی آن مکان گرفته میباشد. صحن بقعه، یک ورودی اساسی به اسم باب الرضا (ع) داراست که از خیابان حضرتی و 9 دی در دسترس میباشد. چهار صحن و سه شبستان، نصیبهای دیگر مقبره شاهچراغ را تشکیل میدهند. در جملههای آینده، با جزئیات بیشتری به نصیبهای متفاوت این ضریح متبرک میپردازیم.
مسیرهای دسترسی به مقبره
بقعه شاهچراغ از در آغوش بافت تاریخی شیراز و در اطراف جاهای جذاب مشهور متعددی قرار گرفته میباشد. طرق متعددی برای ورود بدین ضریح وجود داراست. البته در صورتیکه میخواهید مستقیما وارد صحن اساسی مقبره گردید، بایستی از سمت خیابان 9 دی به طرف بقعه بروید. این مسیر را به اشخاصی که با خودرو فردی میباشند هم توصیه میکنم. به اینادله که یک پارکینگ روباز در خیابان 9 دی وجود دارااست که میتوانید با پارککردن خودرو، از روش باب الرضا، مستقیما وارد صحن مهم بقاع گردید.
علاوهبر این مسیر، می توانید از سمت خیابان حضرتی هم به طرف بقاع بروید. انتهای این خیابان به باب المهدی می رسد. یک پارکینگ همگانی در سمت راست این خیابان وجود داراست که میتوانید بعداز پارک خودرو از باب المهدی به طرف باب الرضا در سمت راست بروید و وارد صحن شاهچراغ گردید.
البته درصورتیکه مایلید از حملونقل همگانی به کارگیری فرمایید، شایسته ترین مورد به کارگیری از خطوط اتوبوس شهری میباشد. ایستگاه شهید دستغیب که در خیابان 9 دی قرار گرفته، به اکثر نقاط شهر اتوبوس داراست. از خیابان 9 دی بهراحتی به باب الرضا و صحن مهم مقبره دسترسی خواهید داشت.
علاوهبراین می توانید با به کارگیری از خط 71 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه نمازی) و خط 196 (ایستگاه ولیعصر-ایستگاه قصردشت) در پایانه سهروش احمدی، در خیابان لطفعلیخان زند، از اتوبوس پیاده گردید و از روش کوچه لطفعلیخان زند 47، خویش را به باب السجاد برسانید.
شاهچراغ شیراز که می باشد؟
ضریح شاهچراغ شیراز
احمد بن موسی کاظم (سیدالسادات الاعاظم)، دارای اسم و رسم به شاهچراغ، اولی پسر امام موسی کاظم (ع) و بردار علی بن موسی الرضا (ع) میباشد. مامان وی نیز که با اسم اماحمد شناخته می شد، از داناترین و پرهیزکارترین زنان موسی بن جعفر بود. احمد بن موسی از مامان خویش 3 اخوی دیگر به اسمهای محمد، حمزه و عبدالله داشت که درحالحاضر بارگاه محمد بن موسی در بقعه شاهچراغ و در حوالی وی جای دارد. این دو اخوی بزرگوار در خط مش وصال به امام رضا (ع) که در آن مجال در مشهد سکونت داشت، به وسیله اشخاص مامون عباسی در شیراز به شهیدشدن رسیدند.
ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی (ع)
قصه عزیمت و بعد شهیدشدن حضرت شاهچراغ از اینجا آغاز میگردد که مامون (هفتمی خلیفه عباسی) برای فرونشاندن مبارزات انقلابی شیعهها و تحکیم حکومت عباسی، ولایتعهدی خویش را به امام رضا زور مینماید و اورا از مدینه به سمت مشهد رهسپار مینماید. حضور حضرت موسی بن جعفر در خراسان، موج بزرگی از شیعه ها و دوستداران را از نقاط گوناگون به مشهد میکشاند.
در به عبارتی فرصت (فی مابین سالهای 198 تا 203 ه.ق)، احمد بن موسی به یار دو اخوی خویش، محمد و حسین و تعداد متعددی از قبیله و محبان اهلبیت، از مدینه راهی مشهد شدند. در سال 202 ه.ق، امام رضا (ع) با خیانت مامون مسموم و به شهید شدن میرسد. مامون بعد از این واقعه، به آحاد زیردستان خویش فرمان می دهد تا هرکس از خانواده حضرت را دیدند، به قتل برسانند و پیروانشان را آزار و شکنجه دهند. وی که از عزیمت حضرت شاهچراغ به راس حکومت هم با خبر گردیده بود، امرکرد تا هرکس قافله آنانرا روءیت کرد، بازدارنده جنبش آنها گردد و آنان بازگرداند یا این که به قتل رساند.
دراین هنگام احمد بن موسی به یار و همدم خود و یاران به قربت شیراز رسیده بود. حکم کننده عجم که قتلغخان اسم داشت، با لشکر بزرگی از شهر بیرون شد و بر راز خط مش کاروان فامیل بنیهاشم اردو زد. ملازمان حضرت شاهچراغ و لشکر قتلغخان، در دو فرسنگی شیراز به هم رسیدند و به عبارتیجا بود که خبر شهیدشدن امام رضا (ع) به گوش کاروان رسید.
حضرت احمد بن موسی که میدانست خیر رویه رفت و خیر راه و روش رجوع داراست، تصمیم گرفت تا در قبال سپاه قلتغ بایستد. مبارزه خونینی در بین این دو لشکر آغاز می شود که درنهایت با موفقیت سپاه اسلام به نقطه نهایی میرسد. روز دیگر، مجددا فی مابین این دو دسته زد خورد می گردد ولی سپاه عجم تظاهر به ناکامی مینماید و با این نیرنگ، سپاه اسلام را به داخل شهر میکشاند و تعداد متعددی را به شهیدشدن میرسانند.
به نظریه تاریخنویسان، بقعه اکثر امامزادگان در عجم و شهرهای اطرف، از شهیدان یا این که باقیماندگان این نزاع میباشند.
بعد از این واقعه تلخ و باخت بنیهاشم و یارانشان، حضرت احمد بن موسی گزینه تعقیب قرار میگیرد و درنهایت در موضع استراحت و از پشت راز به وی حمله میگردد و به شهیدشدن می رسد. معاندان وی، بعداز به شهیدشدن رساندن وی، منزل را بر روی پیکرش وخیم مینمایند و تن مطهر وی در محلی که در حال حاضر به اسم شاهچراغ شیراز میشناسیم، مخفی میشود.
روز شاهچراغ
بقاع شاهچراغ شیراز در شب
سال 1386 در نشست شواری تمدن همگانی استان عجم، تعیین یک روز برای بزرگداشت این امامزاده بزرگوار، مطرح شد. بعد از تحلیل ها، تصمیم برآن شد تا روز ولادت وی بهتیتر روز موزدنظر تعیین گردد. ولی به جهت آنکه مورخان بر رمز تاریخ ولادت وی متفقالقول نبودند و این مجال ظریف عدم وجود، قرار گذارده شد تا یک روز از دهه کرامت (حدفاصل سالروز ولادت امام رضا و حضرت معصومه)، بهتیتر روز بزرگداشت احمد بن موسی (فرمانروالامپ)، تعیین خواهد شد.
در تاریخ 24 شهریور 1388، ششم ذیالقعده (روز پنجم از دهه کرامت) با تصمیم شورای خوب انقلاب فرهنگی، به اسم روز احمد بن موسی فرمان روالامپ به مناسبتهای مرزو بوم اضافه شد.
روایت شاهچراغ شیراز
شاهچراغ شیراز
علیاکبر تشید در کتاب قیام سادات علوی نوشته میباشد:
بعداز به شهیدشدن وصال احمد بن موسی، آرامگاه وی تا فرصت دیلمیان پایین تلی از آوار مخفی گردیده بود و کسی از محل شهید شدن و دفن وی اگاهی نداشت. در زمان سالها شهر بسط پیدا کرده بود و منزلهای زیادی در نزدیکی این تپه بیعلامت ساخته بودند. در زیر این تپه، پیرزنی منزلای گلی داشت و هر آدینه شب، مجاورت صبح مشاهده میکرد که در بالای تپه خاکی، لامپ بسیار روشنی تا طلوع صبح می درخشد. البته وقتی که به دنیال آن می رفت و نزدیکش می شد، اثری از آن پیدا نمی کرد. پیرزن تعدادی شب آدینه مراقب بود و میمشاهده کرد که نور و روشنایی لامپ هربار به قوت خویش ادامه داراست و هربار با مجاورتشدن به آن، ناپدید میگردد.
پیرزن با خویش درنگ کرد که شاید این تپه، محل دفن یک کدام از امامزادگان یا این که اولیای آفریدگار باشد. بههمین استدلال صبح به دیدن امیر عضدالدوله دیلمی (فرمانروا جمهوری اسلامی ایران و عراق که از خاندانی مسلمان و شیعه بود)، رفت و روایت را برای وی نقل کرد. اشخاص سلطان از این زمینه متعجب شدند و کلام پیرزن را قبول نکردند. البته سلطان تصمیم گرفت شخصا به منزل پیرزن برود و صدق روایت را تحقیق کند.
داده ها شاهچراغ شیراز
اولی شب آدینهای که فرا رسید، امیر عضدالدوله فارغ از خدموحشم و درباریانش برای خواب به منزل پیرزن رفت و از وی خواست تا هر وقت لامپ پرنور شد، اورا بیدار نماید. صحیح در حین دائمی، فروغ و روشنایی لامپ حتی قادرخیس از شبهای پیشین پدیدار و آشکار شد. پیرزن با دیدن فروغ و روشنایی به سراغ فرمان روا رفت و از شدت شادی، بیسپردن سهتوشه فریاد زد، «پاد شاه! لامپ!».
عضدالدوله که با دیدن نوری که سوای منبع خاصی روی تپه میدرخشید، شگفتزده شد و بیمعطلی درپی آن فروغ و روشنایی رفت. بااینحالا زمانی که به لامپ مجاورت شد، اثری از آن ندید. البته پس از تحتداخل شدن از تپه و دورشدن از روشنایی، مجددا آن را رویت کرد. سلطان که صدق صحبت پیرزن برایش پرنور گردیده بود، امر کرد تا افرادش تپه را حفر نمایند و مورد را نظارت نمایند. درنهایت قبر این امامزاده بزرگوار آشکار میگردد و به نسب وی پی میبرند. به امر امیر عضدالدوله آرامگاه سزاوارای برای وی میسازند و از آن به آن گاه تا این لحظه، آرامگاه و اسم این حضرت به اسم پاد شاهلامپ شیراز شناخته می شود.
تاریخچه بقاع شاهچراغ شیراز
تصویر هوایی بقاع شاهچراغ شیراز
با هم خواندیم که ماجراهای جانور، تاریخ کشف بقعه حضرت احمد بن موسی (ع) را به قرن چهارم هجریخورشیدی و به فرصت دیلمیان نسبت میدهند. سازه به نظریه بعضا از تاریخنویسان ازجمله علیاکبر تشید، قبر شاهچراغ در طول عضدالدوله دیلمی که تعالیترین امیر قوم آلبویه بود، کشف شد و طی ماجرایی که نقل کردیم، شاهچراغ اسم گرفت. البته منابع دارای اعتبار متعددی هم از قرن هفتم (مجال حکومت اتابکان عجم) بهتیتر سال آشکارشدن حرم وی حافظه مینمایند. در خطوط آجل کتاب تاریخ بقعه شاهچراغ شیراز را ورق می زنیم.
عصر اتابکان (599-623 ه.ق)
زرکوب شیرازی در کتاب شیرازنامه، تاریخ کشف و ایجاد کرد بقعه را در قرن هفتم و در زمان اتابکان عجم اعلام مینماید. وی درین کتاب نوشته میباشد که؛
«امیر پایگاهّبالدین مسعود بن بدر»، وزیر «اتابک بن ابوبکر سعد بن زنگی»، حکم کننده وقت عجم، منزلت یک قبر را در منزلای کشف و بعد از نبش قبر، با پیکر تندستی مواجه میگردد. امیر مشاهده مینماید که بر روی انگشتر خاتم این پیکر، اسم احمد بن موسی حک گردیده است. پیرو این واقعه، علما، افاضل و اعیان شیراز دور هم گردآوری می شوند و بعداز پژوهش و پژوهشهای فراوان، نام و نشان پیکر را کشف مینمایند. اتابک ابوبکر امر میدهد تا برای این قبر عمارت و آرامگاهی بسازند. بعداز این داستان، عموم در اکثر مواقع به هنگام استئصال و درماندگی به مزار این امامزاده مراجعت میکردند و حاجت میگرفتند. اینسیرتکامل بود که ضریح وی میان شیعهها آوازه و مقام خاصی پیدا کرد.
*شیرازنامه که در سال 764 ه.ق مندرج، یکیاز سابقترین منابع در کشف بقاع و تشکیل داد بقاع شاهچراغ شیراز میباشد.
زمان ایلخانان (745 ه.ق)
بقعه شاهچراغ شیراز در پیشین
قرن هشتم مصادف با حکومت ایلخانان در کشورایران بود. با خواست ملکه تاشیخاتون (مامان ابواسحاق اینجو، قاضی وقت)، نوسازی ضریح شاهچراغ در شیوه نامه قرار گرفت. تشکیل داد و بهسازی این آرامگاه، پنجسال (از سال 745-750 ه.ق) زمان بر شد و صحن کبیر و گنبد بلند و باشکوهی برای آن ساخته شد. علاوهبر اینها، مسجد، مکتب، محل استراحت و اطعام زائران نیز در جوار صحن تاسیس شدند. ملکه تاشیخاتون، مِلکِ میمند عجم و تعداد متعددی از فروشگاههای مجاورت بقاع را هم وقف آستان مقدس شاهچراغ کرد.
تعریف این آرامگاه در سفرنامه ابنبطوطه (جهانگرد مراکشی) که در سال 749 ه.ق برای توشه دوم به شیراز مهاجرت کرده بود، آمده میباشد. درین سفرنامه درباره مقبره شاهچراغ شیراز و اقدامات ملکه می خوانیم:
آرامگاه شاهچراغ در حیث عموم شیراز از مداقه متعددی برخورداراست و آن ها برای تبرک و توسل به زیارت این امامزاده میروند. تاشیخاتون، مامان فرمانروا ابواسحاق، در حوالی این ضریح گسترده، مکتب و زاویهای ساخته که در به اطعام مسافران مشغولند. گردآوریای از قاریان، پیوسته بر راز مزار امامزاده احمد بن موسی قرآن میخوانند. ملکه شبهای دوشنبه به زیارت آرامگاه میاید و قضات و سادات و فقها نیز به وی میپیوندند. این توده در بقاع عده می گردند و با طنین زیبایی به تلاوت قرآن می پردازند.
از عموم با طعام و میوه پذیرایی میشود و بعد از صرف خوراک، واعظ بر بالای منبر میرود. این مراسم در مسافت نماز بعدازظهر و شام جاری ساختن میگردد و خویش ملکه در غرفهای مشبکی که به مسجد مشرف میباشد، مینشیند. در نقطه نهایی مراسم به احترام آستان مقدس امامزاده، مانند سرای پادشان، بوق و طبق و شیپور مینوازند.
زمان صفویه (912 ه.ق) و زمان افشاریه (1142 ه.ق)
روایت شاهچراغ شیراز
در سال 912 ه.ق، به فرمان پادشاه اسماعیل صفوی، آرامگاه شاهچراغ شیراز گزینه نوسازی و بهسازی کلانای قرار گرفت. ولی متاسفانه 85 سال بعد از آن با زمینلرزهای که در سال 997 فیس بخشید، نیم بیشتری از گنبد ضریح حاد شد و ویرانیهای متعددی به توشه آمد.
در سال 1142 ه.ق، نادرشاه افشار مجددا به نوسازی و نوسازی بقاع شاهچراغ پرداخت و دستورداد چلچراغ باشکوهی ذیل گنبد ضریح نصب نمایند. جذاب میباشد بدانید کهاین بهسازیها، سود نذری بودند که نادرشاه به ضریح شاهچراغ کرده بود. نادرشاه پیش از اشراف به شیراز، که در آن مجال در مشت افغانها بود، نذر کرد تا بعد از موفقیت بر افغانها 1500 تومان (به پول آن مجال) را به تعمیر و تجدید بنا مقبره شاهچراغ تخصیص دهد و اینگونه هم کرد. چلچراغ نادرشاه از طلای خالص به وزن 720 مثقال بود که زنجیری از فرآورده نقره داشت.
متاسفانه در زمین لرزهای که سال 1239 در شیراز فیس بخشید، بقعه شاهچراغ مجددا فرو سرازیر شد و این توشه بهطور بی نقص حاد شد. علیاکبر نواب شیرازی از شعرا و ادبای پر رنگ قرن 13 که خویش شاهد این زلزله ویرانکننده بود، در کتاب تذکره دلگشا نوشته میباشد:
گنبد بقاع (فرمان روالامپ) که از نهایت طول، آفتاب دنیاتاب هر روز در نیمروز خویش را در سایه آن کشیدی، به یکنوبت چنان بر زمین خورد که زمین شکافته و در اعماق خاک فرورفت… و آن عمارات خوب… تو گویی مدام ویران بوده…
بعداز زمینلرزه، با به فروش رساندن چلچراغ نادرشاه، ضریح شاهچراغ شیراز توشه دیگر نوسازی شد.
روزگار قاجار (1243 ه.ق) و بعد از آن
تاریخچه شاهچراغ شیراز
در سال 1243 ه.ق، حسینعلی میرزا فرمانفرما (فرزند فتحعلیسلطان قاجار و حکم دهنده عجم) به فرمان پدرش به نوسازی ضریح شاهچراغ پرداخت. دراین اقدامات، کف مقبره یک متر فراتر از زمین تاسیس شد و به مکان سنگ و ساروج از سنگ، خشت و گچ برای ایجاد کرد آن به کارگیری کردند. ضریحی از کالا نقره هم بر روی بقعه نصب کردند. متاسفانه در زلزله سال 1269 ه.ق، توشه دیگر گنبد ضریح فرو سرازیرشد ولی در به عبارتی سال به وسیله محمدناصر ظهیرالدوله (از رجال قاجار) تعمیر و تجدید بنا شد.
بقیه اقدامات ایفاگردیده:
سال 1289 ه.ق: در همین سال، شاه مسعود میرزا ضلالسلطان (پسر ارشد ناصرالدینفرمانروا) در ورودی مقبره دری از متاع نقره و بر روی ساختمان بلند جنوبی آن، ساعت زنگدار بزرگی نصب کرد.
سال 1306 ه.ق: در امسال دیوارهای بقعه آینهکاری شدند.
سال 1336 شمسی: گنبد سابق شاهچراغ برداشته شد و گنبدی با اسکلت فلزی مکان آن را گرفت. این مبادرت با نگهبانی انجمن اثرها ملی و اداره باستانشناسی استان عجم و بوسیله هنرمندان والا آن فرصت، سید احمد و سید محمد رضازاده، ایفا شد.
سالهای 1339 تا 1340 شمسی: گنبد بقاع گزینه تجدید بنا قرار اظهار کرد و کاشیکاریهای آن با دستان هنرمند معلم عیسی بهادری پیاده سازی و ساخته شد. در امسال تالار دیگری به بقعه اضافه شد که آینهکاری آن به دست حسن دقیق صنعت های اعمال شد.
پس از موفقیت انقلاب اسلامی، پیشرفت و مرمتهای متعددی برای این آستان خوشیمن اجرا شد که از مهمترین آنان، توسعه و گسترش تالار اساسی و آینهکاری نصیب سابق بقعه بود
تولیت آستان شاهچراغ
سایبان های بقعه شاهچراغ در شیراز
تولیت آستان احمدی (شاهچراغ) و محمدی (سید میر محمد)، از سال 1360 شمسی، با امر سید روحالله خمینی بر ذمه سید محمدی مهدی دستغیب قرار گرفت.
تولیت آستان از سال 1392 به امر سید علی خامنهای به سید علیاصغر دستغیب ودیعت شد. وی در تاریخ 7 تیر 1399 به انگیزه کهولت سن و بیماری قلبی، از سمت خویش استعفا بخشید.
در تاریخ 19 تیر 1399، لطفالله دژکام با حکم سید علی خامنهای و با نگهداری سمتهای خویش موقتی تولیت آستان را در چنگ گرفت.
درحالحاضر ابراهیم کلانتری به حکم رهبر کشور ایران، تولیت شاهچراغ را ذمه دار میباشد.
سریع و سیر قطار بگیر
خرید آنلاین
قسمتهای متعدد بقعه مطهر
صحن بقاع شاهچراغ شیراز
درین قسمت با کنارهکنارهی مقبره شاهچراغ آشنا میشوید و درباره جزئیات معماری و تاریخ تشکیل داد آنانرا میخوانید.
سردرهای ورودی بقعه حضرت شاهچراغ
صحن بقاع شاهچراغ شیراز 6 سردر باشکوه ورودی داراست که درپی به معرفی آن ها می پردازیم. در حالتیکه حالت بارگاه مطهر شاهچراغ را در غرب بقاع در حیث بگیریم، سردرهای ورودی براین اساس میباشند:
ضلع شمالی بقاع شاهچراغ شیراز
سردر شمالی: این ورودی از روش بازار شاهچراغ و خیابان احمدی در دسترس میباشد.
باب موسی بن جعفر شاهچراغ شیراز از سمت صحن امام جواد
باب موسی بن جعفر (ع) | سردر شمال غربی: باب موسی بن جعفر (که سمت راست نوحه منوره شاهچراغ واقع گردیده)، در پیشین فقط رویکرد ورود به مقبره بود که از سمت سهرویه احمدی در دسترس قرار داشت. درحالحاضر با توسعه و گسترش بقعه، این سردر روبهروی درب مسجد شهدا (جدید) که مصلی نماز آدینه میباشد، واقع گردیده و به صحن امام جواد (ع) خط مش داراست. راس یاری پزشکی نیز در باطن صحن و در سمت چپ این باب واقع گردیدهاست.
دیدنی میباشد بدانید که قرینهسازی و کاشیکاری این سردر، بوسیله هنرمندان کارخانه آستان شاهچراغ انجام یافته میباشد. در بالای سردر عبارت «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا» به زیبایی هرچهآحادخیس حک گردیده و این اشعار نیز بر روی آن چشم می گردد:
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كور میباشد پنج واسطه تا سلطان اوصيا
دور و اطراف داخلی این سردر به صورت هشتضلعی تشکیلشده و تزئینات و کاشیکاریهای خیرهکنندهای داراست. قانونیبندی سقف با کاشی معرق و دیوارها با کاشیکاریهایی منقوش به اشعار «نورانی رسیدن شیرازی» و «احمد متانت شیرازی» تزئین گردیدهاند.
باب الرضای مقبره شاهچراغ شیراز
باب الرضا (ع) | سردر جنوب غربی: باب الرضا که از یک طرف به باطن صحن مهم و از طرفی رو به کتابخانه بقعه گشوده میشود، در سمت چپ مدیحه منوره شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان 9 دی در دسترس میباشد. این سردر که ابعاد برای سهولت تردد زائزان تاسیس شد، اسکلتی بتنی داراست و پیچکهای سنگی و ردیفهایش به دست سنگتراشان کارخانه آستان تراشیده گردیدهاند. باب الرضا، یک در تبارک دولنگه از فرآورده چوب ساج دارااست که با ورق و قبههای هشتلبریز برنزی تزئین گردیده است.
سردر شرقی: از روش این درگاه میتوانید به صحن مسجد تاریخی عتیق بروید.
باب السجاد (ع) | سردر شمال شرقی: باب السجاد در جوار بقاع حضرت سیر میر محمد (ع) قرار گرفته میباشد که از روش خیابان لطفعلیخان زند در دسترس میباشد.
سردر جنوبی: ورودی جنوبی از سمت خیابان حضرتی و کوچه فی مابینالحرمین در دسترس میباشد و به دارالشفای بقعه وصل میگردد.
صحن مقبره
صحن بقعه احمد بن موسی شاهچراغ شیراز
صحن اساسی بقعه شاهچراغ شیراز، صحنی مستطیلصورت میباشد که 14 هزار مترمربع مساحت داراست. در دوطرف (شمال و جنوب) صحن، 162 حجره در دو طبقه ایجاد شده است. حجرههای طبقه بالا نورپردازی گردیدهاند و با غروب خورشید هر توشه با رنگ متفاوتی پرنور می گردند و زیبایی دوچندانی به بقعه میدهند. کاشیکاریها و آجرکاریهایی که در رواقها بهکاررفته، اثری از استادان آستان شاهچراغ میباشند. کف صحن با سنگ گندمک پوشیده گردیده و نردههای چوبی جانور از چوب ساج تشکیلشدهاند. در اواسط صحن به یک آبگینه گران قدر برمیخورید که با سنگهای بلندمرتبه نیریز تاسیس شده است. سهطرف این آبگینه درختکاری گردیده و سقاخانه نیز در حوالی آن جای دارد.
بقاع شاهچراغ در پیشین صحن مستقلی از مقبره سید میر محمد داشت. این دو مقبره از روش بازار فی مابینالحرمین به هم خط مش داشتند. در طرح توسعه و گسترش حرمین احمدی و محمدی، صحن شاهچراغ تبارکخیس شد و اکنون مرقد دو امامزاده بزرگوار در یک صحن قرار داراهستند.
گنبد فیروزهای بقعه شاهچراغ
گنبد شاهچراغ شیراز
در صورتیکه به تاریخ تشکیل داد اولین گنبد برای شاهچراغ برگردیم، به فرصت حکومت اتابکان عجم و به سال 605 ه.ش میرسیم. متاسفانه این گنبد به جهت اینکه ساختار محکمی نداشت، چندتوشه بر تاثیر زمینلرزه فرو سرازیرشد و همانگونه که در تاریخچه مقبره شاهچراغ شیراز خواندیم، هر توشه تجدید بنا و مرمت شد. تا اینکه در طی قاجار، گنبد سابق که کاملا فرو ریخته بود، به عملکرد حسینعلی میرزا فرمانفرما (والی عجم)، با گنبد جدیدی جایگزین شد. روی ساقهی این گنبد سوره طه را حک کرده بودند.
البته این داستان نقطه پايان زلزلهها و نوسازیهای دوباره گنبد مقبره عدم وجود. زخمها و سوراخهایی که دراین گنبد بر تاثیر زمینلرزه ساختوساز گردیده بود، برای بازه زمانیها با میله مهار گردیده بودند. بااینحالا هر لحظه احتمال فروریختن آن وجود داشت. تا این که در سال 1336، گنبد قاجاری با گنبد جدیدی که اسکلتی آهنی داشت، جایگزین شد. گنبد مدرن شاهچراغ شیراز، بیش تر از 500 مترمربع حجم و 14 متر قطر داراست.
این گنبد باشکوه مزین به کاشیهای معرق به رنگهای فیروزهای، لاجوردی، طلایی، زرد رنگ، سپید، مشکی، قهوهای، کرمی و سبز میباشد. جذاب میباشد بدانید که به این دلیلکه اسکلت گنبد آهنی بود، قطعات کاشی را با پوستههای فلزی به اسکلت متصل کردند. در طی تولیت آیتالله سید محمدمهدی دستغیب، کاشیکاریهای گنبد تازه، تعمیر و بازسازی شدند.
گلدستههای شاهچراغ
گلدستههای مقبره شاهچراغ در شیراز
در دو طرف گنبد فیروزه شاهچراغ، دو گلدسته وجود داراست که گلدسته دوم (گلدسته جنوبی)، برای قرینهسازی حیاط و وصال صدای قرآن و اذان به اقصی نقاط شهر ساخته شد. کاشیکاریهای این گلدسته با رنگهای طبیعی رنگآمیزی گردیدهاند و مانند بخش اعظمی از نصیبهای بقعه، هنر استادان معرقفعالیت آستان شاهچراغ می باشند. بر روی گلدسته شمالی اسماءالله و بر روی گلدسته جنوبی اسم ائمه اطهار و القابشان حک گردیدهاست.
خصوصیات گلدستهها
طول گلدسته تا اتاق موذن: 40/20 متر
قطر گلدسته در زیرترین بخش: 2/2 متر
قطر گلدسته در بالاترین نصیب: 35/2 متر
طول رمز گلدستهها: 65/3 متر
وزن رمز گلدستهها: 3 بدن
محصول رمز گلدستهها: اسکلت فلزی با روکش مس و چوب
تراس مدیحه منوره شاهچراغ
تراس ضریح شاهچراغ شیراز
در آحاد عکسهای سلطانلامپ شیراز، تراس کلان و باشکوهی با 10 ردیف چوبی خود نمایی مینماید. ورودیهای مهم بقاع (باب موسی بن جعفر و باب الرضا) و گلدستهها، بهصورت قرینه و بسیار زیبایی در دو طرف این حیاط جا گرفتهاند و گنبد فیروزه شاهچراغ هم بر فراز آن می درخشد. درهای ورودی نوحه منوره شاهچراغ و زیارت از بارگاه وی، از این نقطه بقعه در دسترس قرار داراهستند.
حیاط شاهچراغ 30/38 متر ارتفاع و 5/5 متر پهنا داراست. 10 ردیف چوبی به طول 5/10 متر، سقف پهناور این حیاط را برافراشته نگه داشتهاند. در شرایطی که راز خویش را بالا ببرید، سقف چوبی حیاط را می بینید که مزین به اسامی ائمه اطهار میباشد و گرهچینیهای زیبایی داراست. بعداز اینکه سقف و ردیفهای چوبی تراس در گیر فرسودگی و خوردگی موریانه شدند، آنها را با ردیفهای آهنی با پوشش چوبی بده بستان کردند.
سقف حیاط بقعه شاهچراغ شیراز
در هر طرف از درب طلای حیاط، 6 حجره در دو طبقه چشم می شود که پنجرههای چوبی و گچبریهای خیرهکنندهای داراهستند. در ذیل ردیفها، سنگ مرمر یکپارچهای با نقوش اسلیمی بهکاررفته که حجاری آن به وسیله سنگتراشان آستان انجام یافته میباشد.
بارگاه مطهر حضرت شاهچراغ
بارگاه امامزاده شاخچراغ شیراز
با هم خواندیم که حسینعلی میرزا فرمانفرما، فرزند فتحعلیپادشاه و والی عجم، ضریحی از متاع نقره برای مزار شاهچراغ تشکیل داد. این بارگاه 25/3 متر ارتفاع و 75/1 متر پهنا داشت و منقوش به اشعار فارسی و عربی در مدح ائمه اطهار بود. بارگاه آجل مقبره، 10 سانتی متر فراتر از سطح زمین با اسکلتی چوبی ساخته شد. نصیبهایی از این بارگاه نقرهاندود گردیده بود و روی صندوق چوبی درون بارگاه پارچه سبز رنگی انداخته بودند.
بارگاه کنونی مقبره شاهچراغ به طور کامل با نقره تشکیلشده و صندوق خاتمکاریگردیده بسیار زیبایی بر روی مزار آن حضرت قرار گرفته میباشد. برای تزئین ردیفها و سقف درون بارگاه، از مخلوط هنرهای خاتم و معرق امداد گرفته گردیده و به وسیله علیرضا گودرزی (از استادان خاتمکاری شیراز) در طی سالهای 1378 تا 1380 انجام یافته میباشد. یک لوستر چهارشاخه نیز باطن این بارگاه قرار گرفته که در برخی از شبها پرنور میشود.
قرآن بارگاه شاهچراغ شیراز
در قبلی قرآنی بر روی مزار حضرت شاهچراغ قرار داشت که به خط کوفی مندرج بود. دیدنی میباشد بدانید که از قدیم الایام نگارش این قرآن به حضرت علی (ع) نسبت داده می شد. در زمانه قاجار، فرهاد میرزا معتمدالدوله (از شاهزادگان و دولتمردان قاجاری)، امر می دهد تا قرآن را در باکسای خاتمکاریگردیده محافظت نمایند. این قرآن و باکساش در سال 1315، به موزه پارس (گلشن حیث) شیراز جابجایی داده شد و هنوز هم از آن درین موزه نگهداری میگردد.
امامزاده سید میر محمد (ع)
بقاع محمد بن موسی اخوی شاهچراغ در شیراز
در شمال شرقی صحن شاهچراغ، به ضریح مطهر حضرت محمد بن موسی کاظم (ع)، اخوی بزرگوار حضرت شاهچراغ برمیخوریم. وی با برادرشان، حضرت احمد بن موسی (ع) از یک مامان میباشند. محمد بن موسی (ع) که در شیراز به سید میر محمد پر اسم و رسم میباشد، در هنگام عزیمت به توس و پیوستن به برادرشان امام رضا (ع)، به یاروهمدم برادران، خانواده و یارانشان، در شیراز با سپاه حکم کننده عجم (قتلغخان) روبهرو میشوند. دراین مبارزه، گردآوریای از بنیهاشم به شهیدشدن میرسند و گردآوریای میگریزند. (ماجرای این مبارزه را در ماجرا مهاجرت و شهید شدن حضرت احمد بن موسی خواندیم).
داستانها درباره معاش سید میر محمد مختلف میباشد. برخی معتقدند وی دراین پیکار به شهید شدن رسیده و تودهای اطمینان دارا هستند که وی از کسانی بود که به شیراز گریخت و مخفیانه درین شهر سکونت داشت و درنهایت به مرگ طبیعی از جهان رفت. بااینهم اکنون بهلحاظ می رسد که داستان دوم درستخیس باشد. چراکه وی در خفا به نگارش قرآن و عبادت سرگرم بود. بهطوری که در میان عموم به محمد عبادت کننده آوازه داشت.
ضریح امامزاده سید میر محمد در بقعه شاهچراغ شیراز
حرم وی هم مانند مزار حضرت شاهچراغ از دیده عموم نهفته باقیمانده بود، تااینکه در غایت بوسیله میرزا التفاتالله دستغیب پدیدار شد. نزدیک به سال 704 ه.ش، میرزا اهمیتالله دستغیب متوجه نوری در منزل خویش می گردد و بعداز کاوش به سنگقبری می رسد و مشخص و معلوم می شود که محمد بن موسی درین منزل مدفون بوده میباشد. وی بعداز این حادثه، با خریداری نمودن منزلهای فضا مقبره و وقف املاک خویش، بارگاهی برای این امامزاده بزرگوار سازه مینماید.
بقاع سید میر محمد در طول نادرشاه افشار، تجدید بنا و تجدید بنا می گردد. در سال 1258 ه.ش، به فرمان ناصرالدینسلطان، ضریحی از محصول نقره بر روی بقاع وی نصب می شود. سپس، در سال 1267 ه.ش، بارگاه دیگری به فرمان شاهزاده اویس میرزا برای مزار حضرت محمد بن موسی ساخته می شود. اولین گنبد برای مقبره وی نیز، در حین ظهیرالدوله تاسیس و بعد ها به وسیله ناصرالدینسلطان نوسازی شد. حیاط مدیحه منوره سید میر محمد، شبیه حیاط مدیحه منوره شاهچراغ میباشد البته به حیث حجم کوچکتر بوده و تنها چهار ردیف دارااست.
مزار سادات و اشخاص متعددی در مجاورت ضریح محمد بن موسی قراردارد. در کنار بارگاه وی هم مرقد کوچکی به دیده می خورد که گفته می شود فرزند وی، ابراهیم بن محمد بن موسی، در آن جا مدفن میباشد.
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه شاهچراغ شیراز
کتابخانه بقعه حضرت شاهچراغ در گذر از مجال
کتابخانه و راءس بازرسیهای اسلامی آستان شاهچراغ شیراز، هم زمان با ایجاد کرد بقعه مطهر وی بوسیله ملکه تاشیخاتون تاسیس و کتابهای ارزشمندی به آن اهدا شد. زلزله، نزاع و تهاجمهای فراوان، جراحتهای متعددی بهاین کتابخانه وارد کرد و تعداد متعددی از کتابهای نفیس آن به حراج رفت. در سال 1325 ه.ق، به عملکرد تولیت وقت آستان شاهچراغ شیراز*، کتابخانه ملکه تاشیخاتون احیا شد و گروهی جدیدی در آن مهیا آمد.
*جلالالدين محمد شریفی حسینی ذهبی شیرازی ملقب به مجدالاشراف، در آن سال تولیت آستان شاهچراغ را برعهده داشت.
علاوهبر کتابهای فراوانی که وقف آستان گردیده بود، کتاب ها تالیفی، رسالات و کتابهایی که فرد وی بر آنان گستردن یا این که کنارهنویسی کرده بود هم بدین کتابخانه اهدا شد. از اقدامات دیگر وی، منصوب کردن مصطفی موذن، به سمت اولین کتابدار این کتابخانه بود. متاسفانه بخش اعظمی از کتابها بعد از وی از کتابخانه بیرون و متفرق شدند. درنهایت کتابخانه شاهچراغ شیراز، در تاریخ 11 ذیقعده 1384 ه.ق، مصادف با 24 اسفند 1343 ه.ش، به سعی برادران شریفی (متولیان وقت مقبره)، بازگشایی شد.
نحستین دسته کتابخانه شاهچراغ (در عصر تولیت جلالالدين مجدالاشراف شیرازی)، 306 کتاب داشت. این موسسه در طول سالها به کارایی کتابداران بقعه، مرکزها فرهنگی، نیکوکاران و اشخاص دیگر روزبهروز توسعه یافت. تاجایی که در سال 1390، شمار کتابها به دههزار جلد رسید.
کتابخانه شاهچراغ بعداز انقلاب
کتابخانه بقعه شاهچراغ شیراز
بعداز برد انقلاب اسلامی، آیتالله سید محمدمهدی دستغیب با امر امام خمینی به تولیت آستان شاهچراغ منصوب شد. وی اعتنا بهسری به کتاب و کتابخوانی داشت. با ساختن غرفههای فضا صحن، کتابخانه به طبقه دوم ضلع جنوبی صخن منتقل شد و در فضای بزرگتر و با تجهیزات بیشتری عمل خویش را از رمز گرفت. با این اکنون، این کتابخانه پاسخگوی نیاز روز افزون مراجعان عدم وجود. بههمینعامل، طرح تاسیس ساختمان کنونی کتابخانه، در دستورالعمل قرار گرفت. کتابخانه نو، در روز یکشنبه، سوم آبان سال 1388، هم زمان با روز بزرگداشت حضرت شاهچراغ به بهره برداری رسید.
درحالحاضر، کتابخانه شاهچراغ مرکزی علمی و پژوهشی توسعه یافته و وسیعیست که منبعی بی نیاز برای دانشمندان، دانشجو یان و دانشمندان بهشمار میرود. طبق واپسین گزارشها، موجودی این کتابخانه در سال 1399، از این قرار بود؛
بیشتراز 78 هزار ورژن کتاب چاپی فارسی
بیش تر از 3 هزار و دویست ورژن کتاب چاپ سنگی
بیشتراز 3 هزار و سیصد ورژن خطی به لهجه عربی و فارسی
5 هزار تیتر کتاب مرجع
50 تیتر کتاب و نشریه به خط نابینایان
12 هزار جلد کتاب نوباوه
700 جلد نشریات کهن و نو
86 هزار تیتر نوشته ی علمی در نشریات سابق
نصیبهای متعدد کتابخانه آستان شاهچراغ
گنجینه کتاب (مخزن کتابخانه) بنا شده در طبقه زیرین
گنجینه نفایس کتاب ها چاپ سنگی
منابع مرجع
میز امانات و تالار تحقیق
سالن نشریات
نصیب خردسال ها
نصیب وب
سرویس ها فنی
موزه آستان حضرت شاهچراغ
موزه شاهچراغ شیراز
تاریخچه بقاع شاهچراغ را که دنبال فرمایید، به عمر 800 ساله این مقبره میرسید. همین قضیه شاهچراغ را خیر صرفا مکانی زیارتی برای شیعه ها، بلکه به جاذبهای تاریخی برای کلیه گردشگران تبدیل مینماید. یکیاز جذابترین جاهای جالب این آرامگاه تاریخی، موزه آستان حضرت شاهچراغ میباشد. این موزه با داشتن 8 هزار شی تاریخی از روزگار قبل از اسلام تا زمانه معاصر، یک کدام از بی نیازترین موزههای استان عجم و کشورایران به حساب میآید.
موزه شاهچراغ شیراز درحالحاضر در ضلع جنوبی بقعه قرار گرفته و چنانچه از باب الرضا وارد صحن اساسی گردید، میتوانید آن را پاره ای جلوتر و در سمت راست خویش پیدا نمایید. این موزه در دو طبقه واقع گردیده و شی ها تاریخی آن به طور گردشی در معرض اکران قرار میگیرند.
اثر ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
تیم اثرها موزه شاهچراغ
اشیاء و وسایل فردی شهید محراب، آیتالله سید عبدالحسین دستغیب
سفالینههایی وابسته به هزارههای دوم و سوم پیش از ولادت مسیح تا روزگار اسلام
شی ءها فلزی و میناکاریگردیده مرتبط با هزاره اولیه قبل از ولادت مسیح تا زمان معاصر
شی ءها بلورین و چینی مرتبط با هزاره دوم پیش از ولادت تا زمانه اسلام
مصنوعات چوبی و خاتمکاری ازجمله دیرینترین درب ورودی بقاع مرتبط با روزگار زندیه
اسکناس و مسکوکات از مجال هخامنشیان تا زمان اشکانیان، ساسانیان، قاجار و اسلام
قلمدانهای لاکی مرتبط با زمانه صفویان و قاجار
سنگ قبر جعفرخان زند و درست گوخان زند از حکام عصر زندیه
فرشهای باارزش بافت رابر کرمان
پارچههای سوزندوزیگردیده مرتبط با روزگار قاجار
سقاخانه برنجی قلمکاریگردیده
ادوات نظامی مانند خنجر، سپر، زره، تبر و زین
نگارگریهای رنگ روغن
دربهای دیرین بقاع مطهر شاهچراغ برای مثال درب نقره اهدایی "مسعودمیرزا ظلالسلطان" فرزند ناصرالدینفرمانروا قاجار و درب نقره اهدایی "میرزا حسنعلی نصیرالملک" از بزرگان سلسله قاجار
علاوهبر همگی اینها، این موزه گروه بزرگی از ورقه ها تاریخی مرتبط با مقبره شاهچراغ و قرآن و رسالههای خطی* داراست. از تمامی عالی اینکه می توانید این نسخه ها را به طور عکس از تارنما موزه شاهچراغ اخذ نمائید.
*به کتابهای تاریخی که با دست درج شده باشند و چاپی نباشند، کتاب ها خطی (manuscript) گفته میشود.
دانلود نسخه ها تاریخی موزه شاهچراغ شیراز
جاهای جالب مجاورت بقاع شاهچراغ
جاهای جالب شاهچراغ شیراز
بازدید از بقعه شاهچراغ شیراز، هم زیارت میباشد و هم سیاحت. به عبارتیطور که در خطوط گذشته اشاره کردیم، این ضریح تاریخی در قلب بافت تاریخی شیراز واقع گردیدهاست. پس تصور اینکه گوشه و کنار آن آکندهاز جاهای جالب و تفریحی باشد، بههیچتیتر بدور از انتظار وجود ندارد. در خطوط آنگاه، به معرفی یکسری گزینه از جاهای جذاب شاهچراغ و محیط آن می پردازیم.
مسجد جامع عتیق شیراز
مسجد جامع عتیق در مقبره شاهچراغ شیراز
یکی جذابترین جاهای جالبِ مجاورت شاهچراغ، که در واقع با یک در به صحن اساسی بقعه شیوه داراست، مسجد جامع عتیق شیراز میباشد. این مسجد یک کدام از کهنترین جاذبههای تاریخی شیراز میباشد که عمر آن به هزار و دویست سال پیش برمیشود. ماجراها و باورهایی که در میان عموم درباره مسجد عتیق وجود داراست، زیبایی معماری منحصر به فرد و فوقالعادهاش را دوچندان مینماید. اواسط ایوان مسجد عتیق، بنای باشکوهی وجود دارااست که به دارالمصحف (خدایمنزل) یا این که کعبه ثانی دارای اسم و رسم بوده میباشد. چراکه در قبل از این سازه برای نگهداری و خواندن قرآن از آن به کارگیری میشد. برای بازدید از این مسجد، کافیست از سردر شرقی صحن شاهچراغ وارد دنیای آکندهاز راز و سر آن گردید.
بازار تعالی فرمانروالامپ
بازار فضا بقاع، شایسته ترین زمان برای گشتوگذار و خرید سوغاتیهای شیراز میباشد. این بازار کنار ورودی شمالی شاهچراغ واقع گردیده و از خیابان لطفعلیخان زند، سهروش احمدی در دسترس جای دارد.
مسجد نصیرالملک
مسجد نصیرالملک در حوالی شاهچراغ شیراز
البته مسجد عتیق صرفا مسجد تاریخی در حوالی شاهچراغ وجود ندارد. یکی مشهورترین جاهای جالب مجاورت بقعه، مسجد نصیرالملک شیراز میباشد که در میان گردشگران، بهخصوص گردشگران فرنگی، به مسجد صورتی شیراز هم معروف میباشد. شاید ندانید از کدام مسجد سخن میزنم، کافیست شیراز را به انگلیسی یا این که فارسی در گوگل سرچ نمایید تا عکس این مسجد به تیتر یکی شاخصترین جاذبههای تاریخی شیراز در حاصل ظواهر گردد.
منزلهای تاریخی شیراز
جاهای جذاب در اطراف شاهچراغ شیراز
در صورتی هم مثل اینجانب شیفته تجربیات احساس معاش در منزلهای تاریخی بخصوص منزلهای قاجاری می باشید، میتوانید از منزل پرهامی شیراز که درحالحاضر به یک کدام از منحصربهفردترین و باصفاترین رستورانها و اقامتگاههای شیراز تبدیل گردیده، دیدن فرمایید. منزل صالحی شیراز یک کدام از دیگر از منزلهای قاجاری مجاورت بقاع میباشد. این منزل در خیابان 9 دی واقع گردیده و تحت عنوان موزهای از جامههای سنتی و آیینی در دسترس بازدید مردم جای دارد.
مکتب خان
مکتب خان شیراز هم که یکی تبارکترین مرکزها علمی دوران خودش بود، در خیابان لطفعلیخان و در اطراف ضریح شاهچراغ شیراز واقع گردیده است. درصورتی که از التفات این بنای زیبای تاریخی بخواهید بدانید، همین کهاین مکتب محل درس و رسیدگی ملاصدرا بوده میباشد، خودش گویای کلیهچیز میباشد.
این مفاد صرفا کنارهای از جاهای جذاب مجاورت شاهچراغ بود. در شرایطی که میخواهید با جاذبههای دیگر شیراز آشنا گردید و راز و سر آنهارا کشف نمایید، محرمانه به خبرنامه توریسم یومگ بزنید و نگاهی به نصیب شیرازگردی بیندازید.
هتلهای مجاورت مقبره سلطانلامپ (+رزرو)
هتل پنج دری
نشانی: شیراز، خیابان ۹ دی، بقاع شاهچراغ، روبهرو پارکینگ همگانی شاهچراغ، باطن کوچه هفتپیچ
هتل پنج دری در حوالی بقاع شاهجراغ شیراز
اقامتگاه سنتی پنج دری یک کدام از صدها منزل تاریخی در شیراز میباشد که قدمتش به 120 سال پیش و به زمانه قاجار برمیخواهد شد. این منزل از سال 1396، عمل خویش را بهتیتر هتل پنجدری شروع نموده است. در حالتیکه دنبال یک هتل در قلب شیراز میباشید که به جاهای جذاب شهر مجاورت و شایسته ترین لوکیشن برای عکاسی باشد، از پیوند ذیل هتل پنج دری شیراز را رزرو نمایید.
رزرو هتل پنج دری مجاورت بقعه شاهچراغ شیراز
هتل سنتی درباری
نشانی: شیراز، خیابان شهید دستغیب، روبهرو آرامگاه بیبی دختران، کوچه ۴، پلاک ۱۴
هتل درباری در اطراف مقبره شاهچراغ شیراز
در هتل سنتی درباری علاوهبر اقامتی شل، می توانید به تماشای هنرهای اصیل اهل ایران بنشینید. در معماری این اقامتگاه از آجرکاری، کاشیکاری، مقرنس، در و پنجرههای چوبی، شیشههای رنگی، آبگینههای فیروزهای و مجموع جزئیاتی که میقدرت در منزلهای تاریخی شیراز پیدا کرد، مستعمل میباشد. برای رزرو این هتل میتوانید از روش وبسایت یوتراوز مبادرت نمایید.
رزرو اقامتگاه سنتی درباری شیراز مجاورت شاهچراغ
هتل ریتون
نشانی: شیراز، سهروش نمازی به سمت شاهچراغ، کوچه ششم دستغیب
هتل ریتون در اطراف بقاع شاهچراغ شیراز
هتل ریتون، یکی هتلهای شیک، سنتی و اقتصادی در حوالی بقاع شاهچراغ شیراز میباشد. این هتل نوساز در دو طبقه و 14 اتاق با الهام از معماری سنتی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده و با دکور آبیرنگرنگی که دارااست، وقار متعددی را منتقل مینماید. می توانید از روش تارنما یوتراوز، بهراحتی این هتل را که در اطراف بقاع و جاهای جذاب شیراز قرار گرفته، رزرو نمایید.
در انتها می بایست بگوییم که:
شبستان امام خمینی در مقبره شاهچراغ شیراز
شیراز فارغ از شک و تردید، یکی والاترین هدف های توریسم مملکت میباشد که وجود مقبره مطهر شاهچراغ، آن را به یکیاز هدف های اصلی زیارتی هم تبدیل نموده است. دراین مقاله، روایت تعجب آور آشکارشدن مزار شاهچراغ را خواندیم، از دل تاریخ تشکیل داد مقبره عبور کردیم، کنارهکنارهاش از لحاظ گذراندیم و با جاهای جذاب آن آشنا شدیم.
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی