افول حسین
کم کم و در طی روزگار زمامداری حسین بن قاسم، به منجر خشونت و طرز طاقت فرسا گیرانه او راجعبه حکومت، قبایل یمن از وی رویگردان شدند و یک سری توشه با او جنگیدند یا این که به پناه از رقبای وی برخاستند[۱۷] تا اینکه در ۴۰۴ق در حوزه بَون، در نبردی دشوار، او را از پای درآوردند.[۱۸] جسد وی در شهر رِیده به خاک ودیعت مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.[۱۹]
جنگاوری تالیف کننده
یکی موضوعاتی که اعتنا اکثری را به خویش جلب کرده، آن میباشد که بهاین امام جوان زیدی، که حداکثر سی سال قدمت کرده، بیش تر از هفتاد تیتر کتاب و رساله منسوب شده میباشد.[۲۰] قضیه این تألیفات بیشتر مسائل اعتقادی و کلامی و تعبیر و تفسیر میباشد. برخی از آن ها آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد باقیماندهاند.[۲۱]
مهم ترین و مشهورترین تاثیر وی، که مخالفانش به آن ها استناد کردهاند، عبارتاند از:
المعجز الباهر فی العدل و التوحید للّه العزیزالقاهر
الرد علی اینجانب أنکر الوحی آنگاه خاتم النبیین[۲۲]
گفتهاند او در المعجز درباره برتری حرف خویش بر قرآن اظهاراتی کرده و در الرد از سیرتکاملای وحی در خواب صحبت گفته و آن را از موقعیت امام دانسته میباشد.[۲۳] در کتابهای مو جود او از اتهامات ذکر شده اثری وجود ندارد و ظاهراً بعضا از این اتهامها برداشتهایی از سخنان اوست. شاید هم این مطالب از اثر ها وی حذف گردیده، به ویژه آنکه برخی اثر ها او به طور تلخیص باقیمانده رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۲۴]
تشکیک در نوشتهها
ابراهیم یحیی دَرَسی حمزی یازده تیتر از تألیفات حسین بن قاسم را در تیمای با تیتر تمام کتاب ها و رسائل الامام المهدی لدین اللّه الحسین بن القاسم العیانی منتشر نموده است.[۲۵]
اینکه چه گونه حسین بن قاسم که در نوجوانی یا این که اوان جوانی به امامت زیدیه رسیده و در زمانه امامت و زعامت خویش پیوسته با رقبای داخلی و معاندان فرنگی مشغول بوده، این مقدار تألیف داشته، سؤالی میباشد که بعضی پژوهشگران را واداشته تا در نسبت این رسالهها به وی تشکیک نمایند و احتمال دهند که او تألیفات بابا خویش را، که دارنده رده علمی و عمری زمان بر بوده، به اسم خویش دستکاری نموده است،[۲۶] اما با مراجعه به متن رسالههای مانده از حسین بن قاسم پرنور میگردد اکثری از عنوان ها نام برده رسالههایی خرد و مختصرند و در بعضی مورد ها نیز از بخشهای یک رساله تحت عنوان تألیفات غیروابسته خاطر شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.
حسینیه در منابع
مبنی بر منابع، وجود فرقهای به اسم حسینیه ــ که نظریه محوری آنها مهدویت حسین بن قاسم و باورهای ویژه در خصوص وی بوده ــ مسلّم میباشد.
دیرینترین منبعی که به طور خاص اصطلاح حسینیه در آن به شغل رفته، سیرةالأمیرین، تألیف مفرح بن احمد ربعی (زنده در ۴۸۵)، میباشد که در آن تفصیل درحال حاضر دو بدن از برادرزادگان حسین بن قاسم مذکور میباشد، یکی از قاسم بن جعفربن قاسم عیانی (۴۱۱ـ۴۶۸) پر اسم و رسم به شریف فاضل و دیگری برادرش محمدبن جعفر ملقب به ذوالشرفین (۴۳۰ـ ۴۷۸)[۲۷] که به ترتیب در نصفه دوم قرن پنجم زعامت زیدیه را در نصیبهایی از یمن برعهده داشتند. مؤلف سیرةالأمیرین درین کتاب بارها از حسینیه یا این که شیعه حسینیه، به مکان زیدیه، به کار گیری نموده است.[۲۸]
مسلّم بن محمدبن جعفر لَحْجی (زنده در ۵۵۲) نیز در کتاب أخبارالزیدیة اینجانب أهل البیت و شیعتهم فی الیمن، که تاریخ مسلّم هم خوانده میگردد، بارها حسینیه را به مکان زیدیه به شغل برده میباشد.[۲۹]
عقاید
در پژوهش عقاید حسینیه می بایست به تاریخ پیدایی حسینیه اعتنا کرد. آنچه در زمینه ی این فرقه، همچون اکثری از فرق و مذهبها، یکیاز مهم ترین و گفت و گو انگیزترین موضوعات گردیده این میباشد که آیا این فرقه و اعتقادات آن، حقیقتاً از فرد حسین بن قاسم کهاین فرقه به وی منتسب میباشد، نشئت گرفته و حسین بن قاسم نیز در حین حیاتش مروّج این عقاید بوده و اعتقادات یاران وی بعد از مرگش، در ادعاهای خویش وی در طول حیاتش ریشه داراست؟
بزرگ نمایی
آنچه بیش تر از همگی حسینیه را تحت عنوان فرقه میان زیدیه متمایز ساخته، اطمینان به مهدویت حسین بن قاسم میباشد. اعتقادات غلوآمیز دیگری نیز به آنها منسوب شده[۳۰] که از آن پاراگراف میباشد:
زنده بودن حسین بن قاسم
ادعای برتری وی از فرستاده اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلم
ادعای برتری سخنان او از قرآن مجید
ادعای برتری حسین بن قاسم از فرشتگان
ادعای برتری وی از پیامبران و امامان
ادعای نزول وحی بر او
دانش غیب داشتن حسین بن قاسم.
در اینکه آیا بعداز حسین بن قاسم میاقتدار با وی رابطه دیداری و شفاهی داشت، رهروان وی به دو تیم تقسیم شدند.[۳۱] مسلّم لحجی در تاریخ خویش[۳۲] در ماجراهای زیادی از حسینیه مطالبی نقل نموده است که از آنان به خیر و خوبی به کار گیری میگردد که حسینیه در بعدازظهر وی خیر صرفا مانعی از رابطه با حسین بن قاسم نمیدیدند، بلکه مدعا اینگونه دیدارهایی بودند و صحبت مدعیان دیدار حسین را یقین میکردند.
افول حسین
کم کم و در طی روزگار زمامداری حسین بن قاسم، به منجر خشونت و طرز طاقت فرسا گیرانه او راجعبه حکومت، قبایل یمن از وی رویگردان شدند و یک سری توشه با او جنگیدند یا این که به پناه از رقبای وی برخاستند[۱۷] تا اینکه در ۴۰۴ق در حوزه بَون، در نبردی دشوار، او را از پای درآوردند.[۱۸] جسد وی در شهر رِیده به خاک ودیعت مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد شد.[۱۹]
جنگاوری تالیف کننده
یکی موضوعاتی که اعتنا اکثری را به خویش جلب کرده، آن میباشد که بهاین امام جوان زیدی، که حداکثر سی سال قدمت کرده، بیش تر از هفتاد تیتر کتاب و رساله منسوب شده میباشد.[۲۰] قضیه این تألیفات بیشتر مسائل اعتقادی و کلامی و تعبیر و تفسیر میباشد. برخی از آن ها آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد باقیماندهاند.[۲۱]
مهم ترین و مشهورترین تاثیر وی، که مخالفانش به آن ها استناد کردهاند، عبارتاند از:
المعجز الباهر فی العدل و التوحید للّه العزیزالقاهر
الرد علی اینجانب أنکر الوحی آنگاه خاتم النبیین[۲۲]
گفتهاند او در المعجز درباره برتری حرف خویش بر قرآن اظهاراتی کرده و در الرد از سیرتکاملای وحی در خواب صحبت گفته و آن را از موقعیت امام دانسته میباشد.[۲۳] در کتابهای مو جود او از اتهامات ذکر شده اثری وجود ندارد و ظاهراً بعضا از این اتهامها برداشتهایی از سخنان اوست. شاید هم این مطالب از اثر ها وی حذف گردیده، به ویژه آنکه برخی اثر ها او به طور تلخیص باقیمانده رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد میباشد.[۲۴]
تشکیک در نوشتهها
ابراهیم یحیی دَرَسی حمزی یازده تیتر از تألیفات حسین بن قاسم را در تیمای با تیتر تمام کتاب ها و رسائل الامام المهدی لدین اللّه الحسین بن القاسم العیانی منتشر نموده است.[۲۵]
اینکه چه گونه حسین بن قاسم که در نوجوانی یا این که اوان جوانی به امامت زیدیه رسیده و در زمانه امامت و زعامت خویش پیوسته با رقبای داخلی و معاندان فرنگی مشغول بوده، این مقدار تألیف داشته، سؤالی میباشد که بعضی پژوهشگران را واداشته تا در نسبت این رسالهها به وی تشکیک نمایند و احتمال دهند که او تألیفات بابا خویش را، که دارنده رده علمی و عمری زمان بر بوده، به اسم خویش دستکاری نموده است،[۲۶] اما با مراجعه به متن رسالههای مانده از حسین بن قاسم پرنور میگردد اکثری از عنوان ها نام برده رسالههایی خرد و مختصرند و در بعضی مورد ها نیز از بخشهای یک رساله تحت عنوان تألیفات غیروابسته خاطر شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد گردیده است.
حسینیه در منابع
مبنی بر منابع، وجود فرقهای به اسم حسینیه ــ که نظریه محوری آنها مهدویت حسین بن قاسم و باورهای ویژه در خصوص وی بوده ــ مسلّم میباشد.
دیرینترین منبعی که به طور خاص اصطلاح حسینیه در آن به شغل رفته، سیرةالأمیرین، تألیف مفرح بن احمد ربعی (زنده در ۴۸۵)، میباشد که در آن تفصیل درحال حاضر دو بدن از برادرزادگان حسین بن قاسم مذکور میباشد، یکی از قاسم بن جعفربن قاسم عیانی (۴۱۱ـ۴۶۸) پر اسم و رسم به شریف فاضل و دیگری برادرش محمدبن جعفر ملقب به ذوالشرفین (۴۳۰ـ ۴۷۸)[۲۷] که به ترتیب در نصفه دوم قرن پنجم زعامت زیدیه را در نصیبهایی از یمن برعهده داشتند. مؤلف سیرةالأمیرین درین کتاب بارها از حسینیه یا این که شیعه حسینیه، به مکان زیدیه، به کار گیری نموده است.[۲۸]
مسلّم بن محمدبن جعفر لَحْجی (زنده در ۵۵۲) نیز در کتاب أخبارالزیدیة اینجانب أهل البیت و شیعتهم فی الیمن، که تاریخ مسلّم هم خوانده میگردد، بارها حسینیه را به مکان زیدیه به شغل برده میباشد.[۲۹]
عقاید
در پژوهش عقاید حسینیه می بایست به تاریخ پیدایی حسینیه اعتنا کرد. آنچه در زمینه ی این فرقه، همچون اکثری از فرق و مذهبها، یکیاز مهم ترین و گفت و گو انگیزترین موضوعات گردیده این میباشد که آیا این فرقه و اعتقادات آن، حقیقتاً از فرد حسین بن قاسم کهاین فرقه به وی منتسب میباشد، نشئت گرفته و حسین بن قاسم نیز در حین حیاتش مروّج این عقاید بوده و اعتقادات یاران وی بعد از مرگش، در ادعاهای خویش وی در طول حیاتش ریشه داراست؟
بزرگ نمایی
آنچه بیش تر از همگی حسینیه را تحت عنوان فرقه میان زیدیه متمایز ساخته، اطمینان به مهدویت حسین بن قاسم میباشد. اعتقادات غلوآمیز دیگری نیز به آنها منسوب شده[۳۰] که از آن پاراگراف میباشد:
زنده بودن حسین بن قاسم
ادعای برتری وی از فرستاده اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلم
ادعای برتری سخنان او از قرآن مجید
ادعای برتری حسین بن قاسم از فرشتگان
ادعای برتری وی از پیامبران و امامان
ادعای نزول وحی بر او
دانش غیب داشتن حسین بن قاسم.
در اینکه آیا بعداز حسین بن قاسم میاقتدار با وی رابطه دیداری و شفاهی داشت، رهروان وی به دو تیم تقسیم شدند.[۳۱] مسلّم لحجی در تاریخ خویش[۳۲] در ماجراهای زیادی از حسینیه مطالبی نقل نموده است که از آنان به خیر و خوبی به کار گیری میگردد که حسینیه در بعدازظهر وی خیر صرفا مانعی از رابطه با حسین بن قاسم نمیدیدند، بلکه مدعا اینگونه دیدارهایی بودند و صحبت مدعیان دیدار حسین را یقین میکردند.

نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی