شهابالدین عبدالله شوشتری (تُستری) (۹۲۰ یا این که ۹۳۰-۹۹۷ق) فقید و متکلم شیعۀ در زمان صفویه و ملقب به شهید ثالث. او آیتم احترام فرمان روا طهماسب نخستین قرار گرفت و به مشهد مهاجرت کرد. طبق ورقه ها و مدارک تاریخی، وی در مشهد، جلسات علمی برگزار میکرد و مدیر حوزه علمیه این شهر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.
شوشتری اثراتی در مورد حدیث و صحبت داراست و شاگردانی همانند بایزید بسطامی دوم داشته میباشد. در سال ۹۹۷ق، حکم کننده بخارا، شوشتری را بازداشت کرد و به بخارا موفقیت. او بعداز مناظرات علمی با علمای حنفی بخارا و موفقیت بر آنها، به امر قاضی به قتل رسید و جسدش آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد سوزانده شد.
معرفی
شهابالدین عبدالله بن محمود بن سعید شوشتری (تُستری) ملقب به شهید ثالث از عالمان شیعۀ قرن دهم هجری قمری میباشد.[۱] در بعضا منابع از وی با تیتر شهید رابع نیز حافظه گردیده است.[۲] به وی کنیه عَقّاب نیز رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دادهاند.[۳]
از شهابالدین شوشتری اثراتی حدیثی و کلامی باقیمانده میباشد.[۴] بعضا از اثرها شوشتری عبارتند از: «الاربعین فی فضائل امیرالمؤمنین»، «فی الامامة» و «الرد علی شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد العامة».[۵]
بایزید بسطامی دوم و حسین بن شمسالدین ساعدی از شاگردان وی بودهاند.[۶]
معاش
شهابالدین شوشتری، احتمالاً در سال ۹۲۰ یا این که ۹۳۰ق[۷] در شوشتر چشم به جهان گشود و علم آموزی علم ها سنجیده و منقول را در شیراز شروع نمود.[۸] آن گاه نزد علمای دمشق و آنگاه جبلاستدلالِ لبنان رفت.[۹] مدرس وی در جبلدلیل را ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی دانستهاند.[۱۰] او آیتمِ احترامِ سلطان طهماسب صفوی قرار گرفت.[۱۱] طبق سندها تاریخی، فرمان روا طهماسب به وی اجازۀ سکونت در کشور ایران را اعطا کرد[۱۲] و وی به مشهد سفر کرد.[۱۳]
سکونت در مشهد
از گزارشهای تاریخی بر می آید که شهابالدین شوشتری در مشهد، جلسات درسی و اخلاقی برگزار مینموده است.[۱۴] همینطور اورا مدیریت حوزۀ علمیۀ مشهد در آن فرصت برشمردهاند.[۱۵] اورده شده که هنگامی فرمانروا عباس اولیه از هرات وارد مشهد شد، شهابالدین شوشتری کمر اورا تحت عنوان پادشاه کشور ایران بست و در حضور وی خطبۀ شاهى را به نام پاد شاه عباس خواندند.[۱۶] به گفتۀ محدث نوری، پادشاه عباس، در مقطعِ اقامتش در مشهد در برخی از جلسات درس شهابالدین حاضر میشد.[۱۷] همینطور درین مقطع، شوشتری بعضا از اثر ها خویش را برای علمای ماوراء النهر (ازبکستان مدرن) مینبی میباشد.[۱۸]
دستگیری و شهید شدن در بخارا
در سال ۹۹۷ق حکم کننده اُزْبَک بخارا، مشهد را محاصره کرد و بعداز ورود به شهر و قتلعام عموم آن، شوشتری را بازداشت کرد و به بخارا پیروزی.[۱۹] طبق برخی گزارشها، شوشتری برای محافظت جان خویش در بخارا اظهارکرد که سنی و شافعی میباشد.[۲۰] آورده شده شهابالدین شوشتری بعد از مناظراتی که با علمای حَنَفی بخارا داشت و در گفت و گوهای علمی بر آنان غالب شد،[۲۱] علمای بخارا به پاد شاه گفتند که عقاید وی مایۀ انحراف عوام میباشد و بایستی اورا اعدام کرد.[۲۲] طبق منابع، به فرمان حکم دهنده بخارا اورا با ضربات شمشیر كشتند و جسدش را در ميدان بخارا به حریق كشيدند.[۲۳]
پانویس
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۳۳.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۶۹.
افندی، ریاض العلماء. ۱۴۰۱ق، ج۷ ص ۱۵۴.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، وب سایت الاثر.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۱۴۰.
صائب، معجم مورخی شیعه، ۱۴۰۲۲ق، ج۱، س ۵۳۱.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۱۴۰.
زرکلی، الاعلام،: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء، ۱۹۸۹م، ج۴، ص۱۳۶.
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
صائب، معجم مورخی شیعه، ۱۴۰۲۲ق، ج۱، س ۵۳۱.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
کریم و مهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
شاملو، قصص الخاقانی، ۱۳۷۵ش، ج۱، ص ۱۲۶؛جلالی، «سیری در آفاق حرکتهای فقاهتی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان»، ص۴۳.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
جلالی، «سیری در آفاق حرکتهای شرعی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان»، ص۴۴-۴۵.
نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، وبسایت الاثر.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۴، ۱۵۲؛ نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، تارنما الاثر.
کلباسی، «پیشگفتار» در آهستهقسمت دل داغديدگان، ۱۳۸۰ش، ص۲۱.
منابع
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعة، قم، اسماعیلیان، بیتا.
افندی، عبدالله بن عیسیبیگ، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، قم، کتابخانه همگانی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۱ق.
جلالی، غلامرضا، سیری در آفاق تکانهای فقهی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان، حوزه، شماره ۷۸، بهمن و اسفند ۱۳۷۵ش.
زرکلی، نه الدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء اینجانب العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.
سبحانی تبریزی، جعفر، تیم علمی، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام درست گو(ع)، ۱۴۱۸ق.
شاملو، اماقلی بن داود قلی، قصص الخاقانی، وزارت فرهنگ و تمدن و پند اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۷۵ش.
عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخی الشیعة، قم، مؤسسة دائرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۴۲۴ق/۲۰۰۴م.
مهربانلو، نکو، «شوشتری، شهابالدین» در دانشنامه عالم اسلام، جلد ۲۷، طهران، راءس دائرةالمعارف گرانقدر اسلامی، بیتا.
کلباسی، مجتبی، «پیشگفتار»، در آهسته نصیب دل داغدیدگان، نوشتۀ شهید ثانی، زین الدین بن علی، قم، انتشارات روح، ۱۳۸۰ش.
استاد، محمدعلی، ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة أو اللقب، طهران، خیام، ۱۳۶۹ش.
نجفی، محمدعلی، «ملا عبدالله شوشتری(۹۹۷ق) شهید بخارا»، وب سایت الاثر. تاریخ بازدید: ۱۵ آبان ۱۴۰۳ش.
نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۷م.
شهابالدین عبدالله شوشتری (تُستری) (۹۲۰ یا این که ۹۳۰-۹۹۷ق) فقید و متکلم شیعۀ در زمان صفویه و ملقب به شهید ثالث. او آیتم احترام فرمان روا طهماسب نخستین قرار گرفت و به مشهد مهاجرت کرد. طبق ورقه ها و مدارک تاریخی، وی در مشهد، جلسات علمی برگزار میکرد و مدیر حوزه علمیه این شهر مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بود.
شوشتری اثراتی در مورد حدیث و صحبت داراست و شاگردانی همانند بایزید بسطامی دوم داشته میباشد. در سال ۹۹۷ق، حکم کننده بخارا، شوشتری را بازداشت کرد و به بخارا موفقیت. او بعداز مناظرات علمی با علمای حنفی بخارا و موفقیت بر آنها، به امر قاضی به قتل رسید و جسدش آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد سوزانده شد.
معرفی
شهابالدین عبدالله بن محمود بن سعید شوشتری (تُستری) ملقب به شهید ثالث از عالمان شیعۀ قرن دهم هجری قمری میباشد.[۱] در بعضا منابع از وی با تیتر شهید رابع نیز حافظه گردیده است.[۲] به وی کنیه عَقّاب نیز رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد دادهاند.[۳]
از شهابالدین شوشتری اثراتی حدیثی و کلامی باقیمانده میباشد.[۴] بعضا از اثرها شوشتری عبارتند از: «الاربعین فی فضائل امیرالمؤمنین»، «فی الامامة» و «الرد علی شماره تلفن مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد العامة».[۵]
بایزید بسطامی دوم و حسین بن شمسالدین ساعدی از شاگردان وی بودهاند.[۶]
معاش
شهابالدین شوشتری، احتمالاً در سال ۹۲۰ یا این که ۹۳۰ق[۷] در شوشتر چشم به جهان گشود و علم آموزی علم ها سنجیده و منقول را در شیراز شروع نمود.[۸] آن گاه نزد علمای دمشق و آنگاه جبلاستدلالِ لبنان رفت.[۹] مدرس وی در جبلدلیل را ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی دانستهاند.[۱۰] او آیتمِ احترامِ سلطان طهماسب صفوی قرار گرفت.[۱۱] طبق سندها تاریخی، فرمان روا طهماسب به وی اجازۀ سکونت در کشور ایران را اعطا کرد[۱۲] و وی به مشهد سفر کرد.[۱۳]
سکونت در مشهد
از گزارشهای تاریخی بر می آید که شهابالدین شوشتری در مشهد، جلسات درسی و اخلاقی برگزار مینموده است.[۱۴] همینطور اورا مدیریت حوزۀ علمیۀ مشهد در آن فرصت برشمردهاند.[۱۵] اورده شده که هنگامی فرمانروا عباس اولیه از هرات وارد مشهد شد، شهابالدین شوشتری کمر اورا تحت عنوان پادشاه کشور ایران بست و در حضور وی خطبۀ شاهى را به نام پاد شاه عباس خواندند.[۱۶] به گفتۀ محدث نوری، پادشاه عباس، در مقطعِ اقامتش در مشهد در برخی از جلسات درس شهابالدین حاضر میشد.[۱۷] همینطور درین مقطع، شوشتری بعضا از اثر ها خویش را برای علمای ماوراء النهر (ازبکستان مدرن) مینبی میباشد.[۱۸]
دستگیری و شهید شدن در بخارا
در سال ۹۹۷ق حکم کننده اُزْبَک بخارا، مشهد را محاصره کرد و بعداز ورود به شهر و قتلعام عموم آن، شوشتری را بازداشت کرد و به بخارا پیروزی.[۱۹] طبق برخی گزارشها، شوشتری برای محافظت جان خویش در بخارا اظهارکرد که سنی و شافعی میباشد.[۲۰] آورده شده شهابالدین شوشتری بعد از مناظراتی که با علمای حَنَفی بخارا داشت و در گفت و گوهای علمی بر آنان غالب شد،[۲۱] علمای بخارا به پاد شاه گفتند که عقاید وی مایۀ انحراف عوام میباشد و بایستی اورا اعدام کرد.[۲۲] طبق منابع، به فرمان حکم دهنده بخارا اورا با ضربات شمشیر كشتند و جسدش را در ميدان بخارا به حریق كشيدند.[۲۳]
پانویس
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۳۳.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۶۹.
افندی، ریاض العلماء. ۱۴۰۱ق، ج۷ ص ۱۵۴.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، وب سایت الاثر.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۱۴۰.
صائب، معجم مورخی شیعه، ۱۴۰۲۲ق، ج۱، س ۵۳۱.
سبحانی، موسوعة طبقات الفقها، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۱۴۰.
زرکلی، الاعلام،: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء، ۱۹۸۹م، ج۴، ص۱۳۶.
کریم ومهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
صائب، معجم مورخی شیعه، ۱۴۰۲۲ق، ج۱، س ۵۳۱.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
کریم و مهربانلو، «شوشتری، شهابالدین»، ص۷۷۳.
شاملو، قصص الخاقانی، ۱۳۷۵ش، ج۱، ص ۱۲۶؛جلالی، «سیری در آفاق حرکتهای فقاهتی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان»، ص۴۳.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، بیتا، ج۴، ص۱۲۸.
جلالی، «سیری در آفاق حرکتهای شرعی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان»، ص۴۴-۴۵.
نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، وبسایت الاثر.
نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸، ج۲۰، ص۲۷۰.
معلم، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۴، ۱۵۲؛ نجفی، «ملا عبدالله شوشتری( ۹۹۷ق) شهید بخارا»، تارنما الاثر.
کلباسی، «پیشگفتار» در آهستهقسمت دل داغديدگان، ۱۳۸۰ش، ص۲۱.
منابع
آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعة، قم، اسماعیلیان، بیتا.
افندی، عبدالله بن عیسیبیگ، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، قم، کتابخانه همگانی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۱ق.
جلالی، غلامرضا، سیری در آفاق تکانهای فقهی و سیاسی خراسان از عباسیان، تا افشاریان، حوزه، شماره ۷۸، بهمن و اسفند ۱۳۷۵ش.
زرکلی، نه الدین، الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء اینجانب العرب و المستعربین و المستشرقین، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.
سبحانی تبریزی، جعفر، تیم علمی، موسوعة طبقات الفقهاء، قم، مؤسسه امام درست گو(ع)، ۱۴۱۸ق.
شاملو، اماقلی بن داود قلی، قصص الخاقانی، وزارت فرهنگ و تمدن و پند اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، ۱۳۷۵ش.
عبدالحمید، صائب، معجم مؤرخی الشیعة، قم، مؤسسة دائرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۴۲۴ق/۲۰۰۴م.
مهربانلو، نکو، «شوشتری، شهابالدین» در دانشنامه عالم اسلام، جلد ۲۷، طهران، راءس دائرةالمعارف گرانقدر اسلامی، بیتا.
کلباسی، مجتبی، «پیشگفتار»، در آهسته نصیب دل داغدیدگان، نوشتۀ شهید ثانی، زین الدین بن علی، قم، انتشارات روح، ۱۳۸۰ش.
استاد، محمدعلی، ریحانة الأدب فی تراجم المعروفین بالکنیة أو اللقب، طهران، خیام، ۱۳۶۹ش.
نجفی، محمدعلی، «ملا عبدالله شوشتری(۹۹۷ق) شهید بخارا»، وب سایت الاثر. تاریخ بازدید: ۱۵ آبان ۱۴۰۳ش.
نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۷م.
نقش مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی